Windykacja w Danii

Windykacja w Danii powinna rozpocząć się od prawnej i finansowej oceny dłużnika, a nie tylko od ogólnego sprawdzenia jego wypłacalności. W przypadku duńskiej spółki należy zweryfikować jej prawidłową nazwę, numer rejestrowy, adres, rodzaj działalności, aktualny status, dostępny majątek, możliwe postępowania egzekucyjne, oznaki niewypłacalności oraz ryzyko, że dłużnik zakwestionuje roszczenie.

Na tym etapie wierzyciel powinien również sprawdzić podstawę prawną długu: umowę, faktury, dokumenty dostawy, potwierdzenia odbioru, korespondencję, historię płatności, termin wymagalności oraz ewentualne pisemne uznanie zobowiązania. Pozwala to ustalić, czy sprawę należy rozpocząć od polubownego odzyskiwania długu, formalnego wezwania do zapłaty, postępowania o nakaz zapłaty, zwykłego postępowania sądowego, postępowania uproszczonego, egzekucji przed sądem egzekucyjnym albo działań związanych z niewypłacalnością dłużnika.

Postępowanie windykacyjne w Danii jest regulowane przez duńską ustawę o działalności windykacyjnej. Zawodowe dochodzenie cudzych należności co do zasady wymaga zezwolenia, a podmiot prowadzący działalność jako firma windykacyjna powinien uzyskać zezwolenie duńskiej policji. Pracownicy, którzy osobiście kontaktują się z dłużnikami w ramach takiej działalności, również mogą wymagać zatwierdzenia. Wymogi te nie mają takiego samego zastosowania do czynności windykacyjnych wykonywanych przez prawników w ramach niezależnej obsługi prawnej.

Przed podjęciem dalszych działań windykacyjnych dłużnik powinien otrzymać pisemne wezwanie do zapłaty. Wezwanie powinno jasno wskazywać roszczenie i zawierać informacje niezbędne do tego, aby dłużnik mógł ocenić zasadność długu. Dłużnikowi należy wyznaczyć termin płatności wynoszący co najmniej 10 dni od dnia wysłania wezwania. W tym okresie dłużnik może zapłacić bez podejmowania dodatkowych działań, które zwiększałyby jego koszty. Bez takiego wcześniejszego wezwania osobisty kontakt z dłużnikiem w celu dochodzenia należności jest zabroniony.

Postępowanie sądowe również co do zasady nie powinno być wszczynane przed doręczeniem dłużnikowi wymaganego wezwania i upływem terminu płatności. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której oczekiwanie mogłoby stworzyć bezpośrednie ryzyko, że roszczenia nie da się odzyskać w inny sposób.

Jeżeli dłużnik nie zapłaci po otrzymaniu wezwania, a sprawy nie da się zakończyć polubownie, wierzyciel powinien przejść do etapu sądowego dochodzenia długu. Wybór właściwej drogi zależy od wysokości roszczenia, charakteru dowodów, tego, czy dłużnik kwestionuje dług, oraz od tego, czy wierzyciel spodziewa się sprzeciwu.

Przed wszczęciem sprawy sądowej należy ocenić właściwy termin przedawnienia. Ogólny termin przedawnienia w sprawach o windykację w Danii wynosi 3 lata. Termin 10-letni może mieć zastosowanie do silniejszych podstaw roszczenia, w tym do dokumentu długu, pisemnego uznania zobowiązania, ugody, wyroku, nakazu zapłaty mającego skutek wykonalny albo innego wiążącego rozstrzygnięcia. Duńskie przepisy o przedawnieniu nie pozwalają stronom po prostu przedłużyć tych ustawowych terminów umową zawartą przed upływem przedawnienia. Po upływie terminu przedawnienia wierzyciel może utracić prawną możliwość przymusowego dochodzenia roszczenia.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany, jeżeli dłużnik wyraźnie lub w sposób dorozumiany uzna zobowiązanie, na przykład przez zapłatę części długu, pisemne potwierdzenie długu albo inne zachowanie wskazujące na akceptację odpowiedzialności. Przerwanie biegu może nastąpić także przez właściwe czynności prawne. Po przerwaniu rozpoczyna się nowy termin przedawnienia.

Prawo duńskie przewiduje kilka form sądowego dochodzenia długu: zwykłe postępowanie cywilne, postępowanie uproszczone dla spraw o niższej wartości, krajowe postępowanie o nakaz zapłaty oraz późniejszą egzekucję przed sądem egzekucyjnym.

Zwykłe postępowanie cywilne wszczyna się elektronicznie przez duński portal spraw sądowych poprzez złożenie pozwu. Po przyjęciu sprawy do rozpoznania sąd doręcza pozew pozwanemu i wyznacza mu termin na odpowiedź, który zwykle powinien wynosić co najmniej 2 tygodnie. Ta droga jest właściwa zwłaszcza wtedy, gdy dłużnik kwestionuje roszczenie, sprawa wymaga szerszego postępowania dowodowego, wartość sporu wykracza poza prostsze tryby albo sprawy nie da się skutecznie prowadzić w postępowaniu uproszczonym.

Jeżeli pozwany nie udzieli odpowiedzi w wyznaczonym terminie lub jego odpowiedź nie spełnia wymogów proceduralnych, sąd podejmuje decyzję, kierując się stanowiskiem powoda. Jeżeli pozwany udzieli odpowiedzi, sprawa podlega rozpoznaniu na rozprawie przygotowawczej lub głównej.

Rozprawa główna odbywa się zazwyczaj ustnie, z wysłuchaniem stanowisk stron. Po zakończeniu negocjacji między stronami sąd przystępuje do rozpoznania sprawy i wydaje postanowienie, które staje się ostateczne po upływie terminu do wniesienia od niego zażalenia.

*Strony mogą po powstaniu sporu uzgodnić, że rozstrzygnięcie co do istoty sprawy nie podlega zaskarżeniu. W sprawach pomiędzy przedsiębiorcami, dotyczących kwestii związanych z działalnością gospodarczą stron, umowa taka może zostać zawarta przed powstaniem sporu.

Od wyroku sądu pierwszej instancji można wnieść apelację do sądu apelacyjnego w terminie 4 tygodni od ogłoszenia wyroku. Jeżeli sprawa dotyczy roszczenia o wartości ekonomicznej nieprzekraczającej 50 000 koron duńskich, apelacja co do zasady wymaga zezwolenia właściwego organu do spraw dopuszczania apelacji. Zezwolenie może zostać udzielone, jeżeli sprawa ma znaczenie zasadnicze albo przemawiają za tym inne szczególne powody. Wniosek o zezwolenie należy złożyć w terminie 4 tygodni od wydania orzeczenia.

W wyjątkowych przypadkach zezwolenie na apelację może zostać udzielone także na podstawie wniosku złożonego później, jednak nie później niż w ciągu 1 roku od wydania orzeczenia.

Apelację wnosi się do sądu, którego orzeczenie jest zaskarżane. Sąd, którego orzeczenie jest zaskarżane, w terminie tygodnia od dnia otrzymania apelacji przesyła materiały sprawy do sądu apelacyjnego. Apelacja powinna zostać wniesiona przed upływem terminu do zaskarżenia albo, jeżeli zezwolenie na apelację zostało udzielone odrębnie, w ciągu 4 tygodni od powiadomienia wnioskodawcy o udzieleniu zezwolenia. Druga strona ma prawo odpowiedzieć na apelację w terminie dwóch tygodni.

Od decyzji Sądu Apelacyjnego przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego Danii w ciągu 4 tygodni od ogłoszenia orzeczenia, pod warunkiem uzyskania zgody Sądu Najwyższego na złożenie odwołania. Sąd Najwyższy ma prawo, na wniosek zainteresowanego, zawiesić skuteczność zaskarżonego postanowienia, pod warunkiem złożenia przez wnioskodawcę odpowiedniego zabezpieczenia. W wyniku rozpatrzenia skargi Sąd Najwyższy podejmuje postanowienie, które nie podlega dalszemu zaskarżeniu i wchodzi w życie z chwilą jego ogłoszenia.

Postępowanie uproszczone ma zastosowanie do zwykłych spraw rozpoznawanych przez sąd pierwszej instancji, które nie mają wartości ekonomicznej albo których wartość ekonomiczna nie przekracza 100 000 koron duńskich. W sprawach mieszkaniowych próg pozostaje niższy i wynosi 50 000 koron duńskich. Strony mogą również uzgodnić zastosowanie tej procedury po powstaniu sporu, a w sprawach między przedsiębiorcami dotyczących ich działalności gospodarczej takie uzgodnienie może zostać zawarte jeszcze przed powstaniem sporu. Sprawa jest rozpoznawana zgodnie z ogólną logiką postępowania sądowego, ale z uproszczeniami proceduralnymi.

Postępowanie o nakaz zapłaty jest uproszczoną krajową drogą dochodzenia wymagalnych roszczeń pieniężnych, których wartość nie przekracza 100 000 koron duńskich, bez odsetek i kosztów. Procedura jest właściwa wtedy, gdy wierzyciel ma podstawy zakładać, że dłużnik nie będzie kwestionował długu ani nie zgłosi roszczenia wzajemnego. Wniosek o nakaz zapłaty składa się do sądu egzekucyjnego, który działa w ramach sądu pierwszej instancji.

Przed złożeniem wniosku o nakaz zapłaty dłużnikowi należy wysłać wezwanie zgodne z duńskimi zasadami windykacji, a wskazany w nim termin płatności musi upłynąć. Przy obliczaniu dochodzonej kwoty wierzyciel powinien oddzielnie wskazać główną kwotę długu, kary umowne, odsetki i koszty możliwe do odzyskania. Zgodnie z duńską ustawą o odsetkach odsetki za opóźnienie po terminie wymagalności są zasadniczo obliczane według ustawowej stopy referencyjnej powiększonej o 8 punktów procentowych. Opłaty sądowe również powinny zostać uwzględnione przy wyborze procedury: duńskie sądy wskazują opłatę 750 koron duńskich za złożenie wniosku o nakaz zapłaty oraz 750 koron duńskich za złożenie wniosku do sądu egzekucyjnego, natomiast zwykłe sprawy cywilne i sprawy związane z niewypłacalnością mogą wiązać się z innymi opłatami.

Sąd egzekucyjny doręcza nakaz zapłaty dłużnikowi. Dłużnik ma 14 dni na przedstawienie zastrzeżeń, a jeżeli przebywa za granicą, na Wyspach Owczych albo na Grenlandii, termin ten wynosi 4 tygodnie. Jeżeli dłużnik nie wniesie zastrzeżeń w terminie, nakaz zapłaty może uzyskać skutek wykonalny podobny do wyroku sądowego. Jeżeli dłużnik wniesie zastrzeżenia, sprawa może zostać przekazana do dalszego rozpoznania jako sprawa sądowa, jeżeli wierzyciel o to wnosi.

W przypadku wierzycieli zagranicznych należy odróżnić krajowe duńskie narzędzia dochodzenia długu od wykonania istniejącego już orzeczenia zagranicznego. Orzeczenia z państw członkowskich Unii Europejskiej w sprawach cywilnych i handlowych są co do zasady uznawane i wykonywane w Danii na podstawie unijnych zasad dotyczących jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń, które mają zastosowanie do Danii na podstawie odrębnego porozumienia z Unią Europejską.

Jednocześnie Dania nie jest objęta procedurą europejskiego nakazu zapłaty ani europejskim postępowaniem w sprawie drobnych roszczeń w taki sam sposób jak inne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Dlatego wierzyciel nie powinien wybierać tych instrumentów jako podstawowej drogi działania, jeżeli dłużnik albo majątek przeznaczony do egzekucji znajduje się w Danii. W praktyce właściwa strategia zależy od tego, czy wierzyciel ma już wykonalne orzeczenie zagraniczne, czy duńskie sądy mają jurysdykcję, gdzie znajduje się majątek dłużnika i czy roszczenie może być skutecznie dochodzone w krajowej procedurze duńskiej.

Po uzyskaniu prawomocnego wyroku, nakazu zapłaty ze skutkiem wykonalnym albo innego tytułu nadającego się do wykonania wierzyciel może rozpocząć egzekucję przed sądem egzekucyjnym. Roszczenie stwierdzone wyrokiem albo wykonalnym nakazem zapłaty zasadniczo podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia. W praktyce wierzyciel powinien być przygotowany do wskazania majątku dłużnika, rachunków bankowych, wierzytelności, nieruchomości, udziałów, dochodów z działalności gospodarczej albo innych składników, z których możliwe jest zaspokojenie roszczenia.

W ramach egzekucji roszczenie wierzyciela może zostać zaspokojone przez zajęcie środków pieniężnych, ruchomości, nieruchomości, udziałów, wierzytelności albo dochodu z działalności gospodarczej, a następnie przez sprzedaż zajętego majątku, jeżeli jest to konieczne. Niektóre składniki majątku potrzebne dłużnikowi do skromnego utrzymania, pracy, prowadzenia działalności albo edukacji mogą być chronione przed zajęciem. Jeżeli dłużnik nie ma majątku nadającego się do zajęcia, może złożyć przed sądem egzekucyjnym oświadczenie o niewypłacalności, co w praktyce może ograniczyć możliwość ponownego wezwania go w tej samej sprawie przez okres 12 miesięcy.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien ocenić, czy skuteczniejszą drogą będzie upadłość, działania restrukturyzacyjne czy zwykła egzekucja. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie jest w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań, chyba że brak możliwości zapłaty ma charakter wyłącznie przejściowy. W praktyce na niewypłacalność mogą wskazywać zaprzestanie płatności, bezskuteczne próby egzekucji, brak majątku nadającego się do zajęcia, powtarzające się niespłacone zobowiązania albo okoliczności pokazujące, że dłużnik nie jest w stanie regulować wymagalnych długów w zwykłym toku działalności.

Upadłość nie powinna być traktowana jako automatyczny zamiennik zwykłej windykacji. Jeżeli dłużnik jedynie kwestionuje wysokość długu, jakość towarów lub usług, wykonanie umowy albo podstawę prawną roszczenia, sprawa może być bardziej odpowiednia dla postępowania o nakaz zapłaty, zwykłego postępowania cywilnego, postępowania uproszczonego albo egzekucji przed sądem egzekucyjnym. Upadłość staje się bardziej istotna wtedy, gdy głównym problemem nie jest wyłącznie istnienie długu, lecz brak zdolności dłużnika do zapłaty oraz potrzeba zabezpieczenia lub zebrania majątku dla wierzycieli.

W przypadku spółek postępowanie upadłościowe prowadzi sąd upadłościowy. Po otwarciu postępowania dłużnik traci kontrolę nad swoim majątkiem, a sąd wyznacza zarządcę masy upadłości. Zarządca bada majątek i zobowiązania dłużnika, dochodzi należności przysługujących dłużnikowi, sprzedaje majątek, weryfikuje zgłoszenia wierzycieli, analizuje podejrzane transakcje sprzed upadłości i dzieli środki zgodnie z ustawową kolejnością zaspokojenia.

Wierzyciele powinni zgłosić i udokumentować swoje roszczenia w terminie wyznaczonym w postępowaniu upadłościowym. W duńskiej praktyce upadłościowej wierzyciele zasadniczo powinni wykazać swoje roszczenia w ciągu 4 tygodni od ogłoszenia decyzji o upadłości w urzędowym publikatorze. Dlatego wierzyciel powinien wcześniej przygotować podstawę roszczenia: umowy, faktury, dokumenty dostawy, korespondencję, potwierdzenia długu, dokumenty egzekucyjne oraz dowody terminu wymagalności.

Upadłość może być przydatna również wtedy, gdy dłużnik przed niewypłacalnością przenosił majątek, faworyzował podmioty powiązane, dokonywał nietypowych płatności, zwiększał zadłużenie, ukrywał aktywa albo zawierał transakcje, które zmniejszyły majątek dostępny dla wierzycieli. Duńskie przepisy upadłościowe pozwalają kwestionować określone czynności dokonane przed upadłością. Jeżeli takie działanie zakończy się powodzeniem, osoba, która uzyskała korzyść, może zostać zobowiązana do jej zwrotu albo do zapłaty równowartości na rzecz masy upadłości, co może zwiększyć środki dostępne dla wierzycieli.

Co do zasady postępowanie dotyczące zakwestionowania takich czynności powinno zostać wszczęte w ciągu 12 miesięcy od ogłoszenia upadłości. Z tego powodu czas ma duże znaczenie. Jeżeli istnieją oznaki, że majątek został przeniesiony przed upadłością, wierzyciel powinien możliwie wcześnie zebrać i zabezpieczyć dowody, w tym dane o płatnościach, zmianach własności, transakcjach z podmiotami powiązanymi, przeniesieniu aktywów, nietypowych rozliczeniach oraz czynnościach dokonanych krótko przed niewypłacalnością.

Postępowanie upadłościowe może również ujawnić nadużycia po stronie osób zarządzających dłużnikiem. Jeżeli zarząd kontynuował działalność w sposób powodujący dodatkowe straty dla wierzycieli, działał skrajnie nieodpowiedzialnie, naruszał obowiązki księgowe lub podatkowe, wykorzystywał podstawione osoby albo zawierał transakcje niezwiązane z normalnym interesem przedsiębiorstwa, zarządca masy upadłości może ocenić podstawy odpowiedzialności takich osób albo zastosowania zakazu udziału w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Taki zakaz jest co do zasady nakładany na okres 3 lat.

Jeżeli osoba objęta zakazem mimo to uczestniczy w zarządzaniu przedsiębiorstwem, może to prowadzić do dodatkowych konsekwencji prawnych i odpowiedzialności. Dla wierzyciela oznacza to, że upadłość nie jest wyłącznie procedurą likwidacyjną. Może być także narzędziem do zbadania działań dłużnika, zakwestionowania szkodliwych transakcji, ustalenia osób odpowiedzialnych i zwiększenia masy upadłości przeznaczonej do podziału między wierzycieli.

Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie windykacji w Danii, Grandliga może wspierać wierzyciela na wszystkich kluczowych etapach: ocenie dłużnika i jego majątku, analizie przedawnienia, przygotowaniu prawidłowego wezwania do zapłaty, wyborze między polubownym odzyskaniem długu, nakazem zapłaty, postępowaniem uproszczonym albo zwykłym postępowaniem sądowym, egzekucji przed sądem egzekucyjnym, uznaniu i wykonaniu orzeczenia zagranicznego oraz ocenie działań związanych z upadłością lub restrukturyzacją. Właściwa strategia powinna wynikać z dokumentów, statusu dłużnika, jurysdykcji, dostępnego majątku i ryzyka wniesienia sprzeciwu.

22.07.2024

510