Windykacja w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

Postępowanie windykacyjne w Zjednoczonych Emiratach Arabskich rozpoczyna się od prawnej i praktycznej oceny dłużnika, dokumentów potwierdzających zadłużenie oraz właściwej drogi dochodzenia należności. Przed wyborem sposobu działania należy ustalić, czy dłużnik jest osobą fizyczną, spółką działającą w zwykłej jurysdykcji ZEA, spółką ze strefy wolnej, czy podmiotem powiązanym z DIFC albo ADGM. Znaczenie mają również dokumenty potwierdzające dług, w tym umowa, faktury, dokumenty dostawy, korespondencja, wyciągi z rachunków, czeki, inne dokumenty papierowe lub elektroniczne, a także informacje o sprawach sądowych, egzekucji i ryzyku niewypłacalności.

W sprawach dotyczących windykacji w ZEA właściwość sądu nie zawsze ogranicza się do zwykłych sądów krajowych. Wiele spraw handlowych trafia do sądów ZEA, ale część sporów może należeć do właściwości sądów DIFC lub ADGM, jeżeli dłużnik, transakcja, umowa albo klauzula jurysdykcyjna są związane z tymi strefami finansowymi. Dlatego pierwszym krokiem jest ustalenie właściwego forum, dokumentów stanowiących podstawę roszczenia oraz majątku, z którego możliwe będzie prowadzenie egzekucji.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczy się już postępowanie sądowe ani egzekucyjne dotyczące tej samej należności, a dłużnik nadal prowadzi działalność i można się z nim skontaktować, zasadne może być rozpoczęcie od etapu windykacji przedprocesowej.

Etap ten obejmuje skierowanie do dłużnika pisemnego wezwania do zapłaty oraz negocjacje dotyczące spłaty należności, harmonogramu płatności, zwrotu towaru, zabezpieczenia długu albo innego prawnie dopuszczalnego sposobu ugodowego zakończenia sprawy. Celem tego etapu jest nie tylko uzyskanie zapłaty, lecz także utrwalenie stanowiska dłużnika, potwierdzenie wysokości roszczenia i zachowanie dowodów komunikacji.

Komunikacja z dłużnikiem może odbywać się za pośrednictwem poczty, poczty elektronicznej, telefonu, komunikatorów lub innych dostępnych kanałów, jeżeli są one odpowiednie w danej sprawie. Czas trwania etapu przedprocesowego zależy od reakcji dłużnika, jakości dokumentów, wysokości sporu i realnej możliwości zawarcia ugody. Jeżeli dłużnik ignoruje wezwanie, bezpodstawnie kwestionuje dług, odmawia zabezpieczenia płatności albo istnieje ryzyko wyzbycia się majątku, wierzyciel powinien przejść do formalnej drogi prawnej.

Przed rozpoczęciem sądowej windykacji w ZEA wierzyciel powinien ustalić właściwy termin przedawnienia na podstawie rodzaju roszczenia i dokumentów potwierdzających dług. Zasadą ogólną w prawie cywilnym ZEA jest to, że roszczenie nie jest rozpoznawane, jeżeli zostało zakwestionowane po upływie piętnastu lat bez uzasadnionej przyczyny, chyba że zastosowanie ma przepis szczególny.

Krótsze terminy mogą dotyczyć niektórych kategorii roszczeń, w tym pięciu lat dla określonych praw okresowo odnawialnych oraz niektórych roszczeń z tytułu usług zawodowych lub nadpłaty podatków i opłat, a także dwóch lat dla wybranych roszczeń kupców, rzemieślników, hoteli, restauracji oraz niektórych roszczeń związanych z wynagrodzeniem. Jeżeli jednak istnieje pisemne uznanie długu albo dokument potwierdzający prawa objęte krótszymi terminami, roszczenie nie jest rozpoznawane po upływie piętnastu lat od dnia, w którym stało się wymagalne.

Termin przedawnienia co do zasady biegnie od dnia, w którym prawo mogło być wykonane. Wyraźne lub dorozumiane uznanie prawa przez dłużnika może przerwać bieg terminu, podobnie jak wniesienie sprawy do sądu albo podjęcie innej czynności sądowej w celu dochodzenia prawa. Sąd nie stosuje skutków przedawnienia z urzędu; są one brane pod uwagę wtedy, gdy dłużnik albo inna zainteresowana strona powoła się na taki zarzut.

Prawo Zjednoczonych Emiratów Arabskich przewiduje kilka sądowych sposobów dochodzenia należności, w tym uproszczoną procedurę sądowego nakazu zapłaty oraz zwykłe postępowanie sądowe, jeżeli sprawa wymaga pełnego rozpoznania przez sąd.

Procedura sądowego nakazu zapłaty może być stosowana wtedy, gdy prawo wierzyciela jest należycie potwierdzone dokumentem papierowym albo elektronicznym, dług jest wymagalny, a roszczenie dotyczy określonej kwoty pieniężnej albo jasno określonej rzeczy ruchomej. Przed złożeniem wniosku wierzyciel powinien doręczyć dłużnikowi wezwanie do zapłaty, wyznaczając co najmniej pięć dni na zapłatę. Następnie do sądu składa się wniosek wraz z dowodem istnienia długu i dowodem doręczenia wezwania.

Sądowy nakaz zapłaty powinien zostać wydany nie później niż w ciągu trzech dni roboczych od dnia złożenia wniosku i powinien wskazywać kwotę podlegającą zapłacie albo rzecz ruchomą podlegającą wydaniu. Jeżeli nakaz nie zostanie doręczony dłużnikowi w ciągu trzech miesięcy od dnia jego wydania, staje się nieważny.

Jeżeli wartość nakazu mieści się w zakresie właściwości sądu pierwszej instancji, dłużnik może złożyć sprzeciw w terminie piętnastu dni od dnia doręczenia nakazu. Jeżeli wartość nakazu przekracza ten zakres, zaskarżenie odbywa się według zwykłych zasad i terminów właściwych dla zaskarżania orzeczeń. Samo wniesienie sprzeciwu albo środka zaskarżenia nie musi automatycznie wstrzymywać egzekucji, chyba że właściwy sąd albo sędzia zarządzi czasowe wstrzymanie wykonania.

W sprawach opartych na czeku strategia dochodzenia należności może różnić się od zwykłego roszczenia umownego. Czek płatny w ZEA powinien co do zasady zostać przedstawiony do zapłaty w ciągu sześciu miesięcy od daty wskazanej na czeku jako data jego wystawienia. Jeżeli bank stwierdzi brak środków albo niewystarczające saldo, czek może stanowić dokument wykonawczy, a jego posiadacz może żądać wykonania w całości albo w części zgodnie z przepisami postępowania cywilnego. Z tego powodu sam czek, potwierdzenie odmowy zapłaty przez bank oraz dowody dotyczące podstawy zadłużenia mają duże znaczenie praktyczne.

Zwykłe postępowanie sądowe stosuje się wtedy, gdy sprawa nie została zakończona ugodowo albo nie spełnia warunków uproszczonej procedury sądowego nakazu zapłaty. Postępowanie rozpoczyna się od złożenia pozwu do właściwego sądu. Orientacyjnie sprawa w pierwszej instancji może trwać około 60–90 dni w prostych przypadkach, ale czas ten może się wydłużyć, jeżeli dłużnik kwestionuje roszczenie, doręczenie pism jest utrudnione, konieczne jest powołanie biegłego, dokumenty wymagają tłumaczenia albo potrzebne są dodatkowe posiedzenia. Orzeczenie sądu pierwszej instancji może stać się wykonalne, jeżeli nie zostanie zaskarżone w przewidzianym terminie.

Apelacja od orzeczenia sądu pierwszej instancji może zostać rozpoznana orientacyjnie w ciągu trzydziestu do sześćdziesięciu dni, w zależności od obciążenia sądu, doręczenia apelacji, zakresu zarzutów dłużnika i potrzeby złożenia dodatkowych pism. Sąd apelacyjny może utrzymać, zmienić albo uchylić orzeczenie pierwszej instancji, a jego rozstrzygnięcie może podlegać wykonaniu, o ile dalsze zaskarżenie albo wstrzymanie wykonania nie wpływa na egzekucję.

Każda ze stron może wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od orzeczenia sądu apelacyjnego, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki kasacji, w tym gdy wartość roszczenia przekracza 500 000 AED albo roszczenie ma wartość nieokreśloną. Skarga kasacyjna sama w sobie nie wyłącza wykonalności orzeczenia apelacyjnego, chyba że właściwy sąd zarządzi wstrzymanie wykonania na warunkach przewidzianych prawem.

Po uzyskaniu wykonalnego orzeczenia, sądowego nakazu zapłaty albo innego dokumentu wykonawczego wierzyciel może rozpocząć przymusową egzekucję przed właściwym sądem egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne zwykle rozpoczyna się od doręczenia dokumentu wykonawczego, a czas jego trwania zależy od majątku dłużnika, rachunków bankowych, wierzytelności, nieruchomości, rzeczy ruchomych, stopnia współpracy dłużnika oraz zarzutów zgłaszanych w toku egzekucji. Dokładne informacje o majątku dłużnika mogą istotnie przyspieszyć odzyskanie należności.

W ramach egzekucji możliwe jest zajęcie rachunków bankowych, zajęcie i sprzedaż ruchomości albo nieruchomości, zajęcie kwot należnych dłużnikowi od osób trzecich oraz zastosowanie innych środków dopuszczonych przez sąd egzekucyjny. W odpowiednich przypadkach wierzyciel może również żądać środków ochronnych albo przymuszających, takich jak zakaz podróżowania albo zatrzymanie dłużnika, ale środki te są stosowane na warunkach określonych prawem i nie są automatyczną konsekwencją każdego długu.

Dla wierzycieli zagranicznych odrębną drogą może być uznanie i wykonanie w ZEA zagranicznego orzeczenia, nakazu, wyroku arbitrażowego albo dokumentu notarialnego. Wniosek składa się do sędziego egzekucyjnego, a nakaz wykonania może zostać wydany po sprawdzeniu wymaganych warunków, w tym właściwości sądu zagranicznego, prawidłowego zawiadomienia stron, ostateczności i wykonalności zagranicznego rozstrzygnięcia, braku sprzeczności z orzeczeniem albo nakazem wydanym w ZEA oraz zgodności z porządkiem publicznym i zasadami moralności ZEA.

Postępowanie upadłościowe albo restrukturyzacyjne może mieć znaczenie wtedy, gdy zwykła egzekucja jest niewystarczająca, a dłużnik zaprzestał spłaty zobowiązań osiągających ustawowy próg. Zgodnie z aktualnymi przepisami dotyczącymi restrukturyzacji finansowej i upadłości w ZEA zwykły wierzyciel albo grupa zwykłych wierzycieli może złożyć wniosek o wszczęcie restrukturyzacji albo ogłoszenie upadłości dłużnika, jeżeli niezapłacony dług albo suma niezapłaconych długów wynosi co najmniej 1 000 000 AED. Jeżeli dłużnik podlega organowi regulacyjnemu, wymagany próg wynosi 10 000 000 AED. Dla wniosku składanego przez samego dłużnika przepisy wykonawcze przewidują odrębne progi: 300 000 AED dla osoby fizycznej, 500 000 AED dla osoby prawnej oraz 5 000 000 AED, jeżeli dłużnik podlega kontroli organu regulacyjnego.

W przypadku upadłości spółki należy również ocenić sytuację jej wspólników zgodnie z właściwą formą prawną spółki, dokumentami korporacyjnymi oraz przepisami mającymi zastosowanie do odpowiedzialności za zobowiązania. Jeżeli prawo albo dokumenty spółki przewidują odpowiedzialność wspólników, kwestia ta może mieć znaczenie przy ustalaniu zakresu zaspokojenia wierzyciela.

Jeżeli sąd postanowi o ogłoszeniu upadłości spółki, może z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanej strony żądać ogłoszenia upadłości tych osób, chociażby nie były one wspólnikami. Sąd, który ogłosił upadłość spółki, może nakazać dyrektorowi lub członkom zarządu, wszystkim lub niektórym z nich, solidarnie lub solidarnie, spłatę całości lub części długów spółki, jeżeli ich odpowiedzialność za straty spółki zostanie udowodniona w zgodnie z przepisami Prawa spółek handlowych.

Należy także wziąć pod uwagę, że ustawa Prawo o obrocie cywilnym przewiduje odpowiedzialność wspólników spółki za spłatę zadłużenia spółki ze środków osobistych w granicach udziału każdego ze wspólników. Co więcej, jeśli wewnętrzne dokumenty spółki przewidują solidarną odpowiedzialność wspólników spółki za długi spółki, wówczas spłacają oni dług wspólnie. 

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, nasz zespół może ocenić status dłużnika, dostępne dowody, właściwość sądu, termin przedawnienia, możliwości ugodowe, drogę sądową, perspektywy egzekucji oraz transgraniczną strategię dochodzenia należności. Właściwa droga odzyskania długu zależy od dokumentów, profilu dłużnika, jego majątku i sytuacji procesowej sprawy, dlatego pierwszym krokiem powinna być uporządkowana analiza prawna i praktyczna roszczenia.

06.11.2024

339