Windykacja w Izraelu

Windykacja w Izraelu na pierwszym etapie opiera się na ustaleniu statusu prawnego dłużnika oraz tego, jakie aktywa lub procedury mogą realnie umożliwić odzyskanie należności. W przypadku izraelskiej spółki istotne są przede wszystkim dane rejestrowe, numer spółki, aktualny status, adres, osoby uprawnione do reprezentacji oraz dostępne informacje o obciążeniach i zastawach. Jeżeli znaczenie może mieć nieruchomość, dane z izraelskiego rejestru nieruchomości pozwalają dodatkowo ocenić możliwość prowadzenia egzekucji z takiego majątku.

Materiał dowodowy ocenia się łącznie z sytuacją handlową i procesową dłużnika: historią płatności, toczącymi się sprawami, istniejącymi orzeczeniami, postępowaniami egzekucyjnymi, oznakami niewypłacalności oraz możliwymi zarzutami wobec roszczenia. W sprawie handlowej dokumentacja może obejmować umowę, faktury, dokumenty dostawy i odbioru, korespondencję, zestawienia rozliczeń, uznanie długu, poręczenia i dokumenty zabezpieczeń. Łączna ocena tych okoliczności pozwala ustalić, czy sprawa nadaje się do windykacji przedsądowej, postępowania sądowego, dochodzenia roszczenia o określoną kwotę, wykonania istniejącego orzeczenia, uznania orzeczenia zagranicznego czy działań związanych z niewypłacalnością.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność, można się z nim skontaktować, a zadłużenie jest dostatecznie udokumentowane, przedsądowa windykacja w Izraelu może być praktycznym pierwszym etapem. Jej celem jest ustalenie, czy sprawę można rozwiązać na warunkach handlowych, zanim konieczne stanie się wszczęcie formalnego postępowania. W zależności od okoliczności może chodzić o dobrowolną zapłatę, ugodę, harmonogram spłaty, zwrot towaru, przejęcie długu przez inny podmiot, ustanowienie zabezpieczenia lub inne wykonalne rozwiązanie.

Jasne pisemne wezwanie do zapłaty tworzy udokumentowany punkt wyjścia dla tego etapu. Dalszy kontakt może odbywać się pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub za pomocą wiadomości elektronicznych, z zachowaniem odpowiedzi dłużnika i dowodów kontaktu. Materiał ten pozostaje istotny, jeżeli sprawa przejdzie następnie do postępowania sądowego, egzekucyjnego lub związanego z niewypłacalnością.

Jeżeli windykacja przedsądowa nie prowadzi do zapłaty albo wstępna analiza pokazuje, że negocjacje nie są odpowiednie z powodu sporu co do długu, unikania kontaktu przez dłużnika, ryzyka wyprowadzenia majątku lub zbliżającego się terminu przedawnienia, należy przejść do właściwej drogi sądowej, egzekucyjnej albo związanej z niewypłacalnością.

Przed rozpoczęciem postępowania sądowego należy ocenić termin przedawnienia windykacji w Izraelu. Dla większości roszczeń pieniężnych niezwiązanych z prawami do nieruchomości ogólny termin przedawnienia wynosi 7 lat od dnia powstania podstawy roszczenia. W sprawach handlowych znaczenie mogą mieć także postanowienia umowne dotyczące przedawnienia, jeżeli wynikają z treści umowy, charakteru roszczenia i relacji prawnej między stronami.

Skutki upływu terminu przedawnienia sąd stosuje wyłącznie wtedy, gdy pozwany podniesie zarzut przedawnienia na początku postępowania. Jeżeli pozwany uzna prawo wierzyciela na piśmie albo przed sądem, zarówno w trakcie biegu terminu przedawnienia, jak i po jego upływie, termin przedawnienia zaczyna biec na nowo od dnia takiego uznania. Częściowe wykonanie zobowiązania również może mieć znaczenie jako uznanie prawa wierzyciela.

Prawo izraelskie przewiduje kilka dróg sądowej windykacji długów w Izraelu, w tym zwykłe postępowanie sądowe, postępowanie uproszczone oraz określone roszczenia o stałą kwotę, które mogą być dochodzone w systemie egzekucyjnym. Wybór właściwej drogi zależy od wysokości długu, jakości dokumentów, tego, czy roszczenie jest sporne, czy możliwe jest prawidłowe doręczenie pism dłużnikowi oraz czy wierzyciel posiada już tytuł nadający się do wykonania.

Zwykły proces rozpoczyna się od wniesienia pozwu, na który pozwany ma obowiązek udzielić odpowiedzi w terminie sześćdziesięciu dni od dnia doręczenia pozwu. Sąd ma prawo przedłużyć ten termin, jeżeli uzna, że zachodzą ku temu podstawy. W sprawie pieniężnej należy przygotować pozew w taki sposób, aby z dokumentów wynikała wysokość roszczenia, podstawa umowna, termin wymagalności, wykonanie świadczenia przez wierzyciela oraz opóźnienie dłużnika. Zgodnie z oficjalną tabelą opłat sądowych pozew o zapłatę określonej sumy pieniężnej może wiązać się z opłatą sądową w wysokości 2,5% dochodzonej kwoty przy wniesieniu pozwu.

W terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia ostatniego pisma procesowego strony mają obowiązek przeprowadzić rozmowę wstępną. Celem rozmowy wstępnej jest przygotowanie stron do rozprawy, wyjaśnienie kwestii spornych poprzez wzajemne ujawnienie informacji i pełną przejrzystość, umożliwienie stronom przygotowania dowodów oraz rozważenie rozwiązania sporu przez alternatywne rozwiązywanie sporów.

W trakcie rozmowy wstępnej strony zapewniają dostęp do niezbędnych dokumentów oraz odpowiadają na pytania istotne dla wyjaśnienia spornych kwestii i zmniejszenia różnic między nimi, zachowując przy tym maksymalną przejrzystość. Po zakończeniu rozmowy wstępnej i nie później niż na dwadzieścia dni przed terminem pierwszej rozprawy wstępnej strony składają protokół z rozmowy wstępnej i dołączają do niego niezbędne dokumenty przedstawione podczas tej rozmowy. W przypadku braku porozumienia co do wspólnego raportu każda ze stron składa określony formularz we własnym imieniu. Jeżeli strona bez uzasadnionej przyczyny nie dopełni tych wymogów w całości lub w części, sąd obciąży ją kosztami na rzecz strony przeciwnej lub państwa.

Po otrzymaniu odpowiedzi na pozew lub po upływie terminu do udzielenia odpowiedzi sąd wyznacza rozprawę przygotowawczą. Co do zasady rozprawa przygotowawcza nie powinna przekraczać dwóch posiedzeń w sądzie magistrackim i trzech posiedzeń w sądzie okręgowym. Na posiedzeniu przygotowawczym sąd ustala porządek sprawy, w tym terminy przeprowadzenia dowodów i przedstawiania argumentów, długość zeznań, ramy czasowe przesłuchań oraz czas wystąpień każdej ze stron.

Po ostatnim posiedzeniu przygotowawczym sprawa zostanie rozpoznana w terminie wyznaczonym przez sąd, w którym strony przedstawią swoje argumenty i dowody. Jeżeli pozwany nie stawi się na rozprawie, powód ma prawo udowodnić swoje roszczenia i uzyskać orzeczenie sądu na podstawie przedstawionych dowodów. Po zakończeniu rozprawy sąd powinien wydać decyzję możliwie szybko, biorąc pod uwagę ilość dowodów pisemnych i ustnych oraz złożoność sprawy. Sąd pierwszej instancji musi podjąć decyzję nie później niż dziewięćdziesiąt dni od zakończenia rozpoznania sprawy.

W przypadku udokumentowanych długów o stałej wysokości należy również ocenić możliwość dochodzenia roszczenia o określoną kwotę w systemie egzekucyjnym. Ta droga może mieć zastosowanie, gdy dług wynika z umowy, pisemnego zobowiązania albo innego prawnie określonego obowiązku zapłaty stałej kwoty, a wysokość roszczenia nie przekracza 75 000 szekli izraelskich. Jest to szczególnie istotne wtedy, gdy wierzyciel posiada wyraźne pisemne dowody długu, takie jak podpisana umowa, faktury, uznanie długu, zestawienia rozliczeń, czeki, weksle lub inne dokumenty pokazujące dokładną kwotę należności.

Postępowanie uproszczone stosuje się w przypadkach, w których kwota długu nie przekracza 75 000 szekli izraelskich. Sprawa podlega rozpoznaniu w krótszym terminie: 1) odpowiedź na pozew wnosi się w terminie czterdziestu pięciu dni od dnia doręczenia pozwu pozwanemu; 2) termin rozprawy wstępnej nie może przekroczyć dziewięćdziesięciu dni od dnia złożenia ostatniej odpowiedzi na pozew i przeprowadza się tylko jedną rozprawę przygotowawczą; 3) termin rozprawy musi mieścić się w okresie nie dłuższym niż sześć miesięcy od dnia złożenia odpowiedzi na pozew; 4) rozprawa powinna zakończyć się w ciągu jednego dnia; 5) decyzja w sprawie powinna zostać podjęta w terminie 14 dni od zakończenia postępowania.

Praktyczny wybór między postępowaniem uproszczonym a dochodzeniem roszczenia o określoną kwotę zależy od dokumentów, przewidywanych zarzutów dłużnika, kwestii doręczenia oraz tego, czy wierzyciel potrzebuje pełnego rozpoznania sporu przez sąd, czy może działać na podstawie jasnego pisemnego zobowiązania pieniężnego.

Od decyzji sądu magistrackiego można odwołać się do sądu okręgowego, a od decyzji sądu okręgowego do Sądu Najwyższego Izraela. Termin odwołania wynosi 60 dni od dnia wydania decyzji. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji, od której wniesiono odwołanie. Sąd może jednak zarządzić wstrzymanie wykonania wydanego orzeczenia na warunkach, jakie uzna za stosowne.

Dla wierzyciela zagranicznego odrębne znaczenie może mieć sytuacja, w której wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe przeciwko dłużnikowi albo majątkowi znajdującemu się w Izraelu. W takim przypadku uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych w Izraelu odbywa się przede wszystkim na podstawie izraelskiej ustawy o wykonywaniu zagranicznych orzeczeń z 1958 roku. Zagraniczne orzeczenie może zostać uznane za wykonalne w Izraelu, jeżeli spełnione są ustawowe warunki, w tym właściwość sądu zagranicznego według prawa państwa pochodzenia, ostateczny charakter orzeczenia, wykonalność orzeczenia w państwie jego wydania, zgodność z izraelskim porządkiem publicznym oraz wzajemność w zakresie wykonywania izraelskich orzeczeń.

Wniosek o wykonanie zagranicznego orzeczenia składa się co do zasady w terminie pięciu lat od dnia wydania zagranicznego orzeczenia, chyba że między Izraelem a państwem pochodzenia orzeczenia obowiązuje inny okres albo szczególne okoliczności uzasadniają opóźnienie. Po uznaniu zagranicznego orzeczenia za wykonalne ma ono dla celów egzekucji skutek orzeczenia wydanego w Izraelu. Pozwala to wierzycielowi przejść od etapu uznania do praktycznego dochodzenia należności z rachunków bankowych, papierów wartościowych, nieruchomości, udziałów, ruchomości albo innych praw majątkowych dłużnika znajdujących się w Izraelu.

Po uprawomocnieniu się izraelskiego orzeczenia albo po uznaniu zagranicznego orzeczenia za wykonalne w Izraelu należy wszcząć postępowanie egzekucyjne przed izraelskim organem egzekucji i poboru należności. Po upływie 25 lat dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia wykonania orzeczenia, jeżeli wierzyciel nie podejmował czynności zmierzających do jego realizacji. W ramach wykonania orzeczenia roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone przez zajęcie i pobranie środków z rachunków dłużnika, zajęcie ruchomości i nieruchomości oraz ich sprzedaż, zajęcie papierów wartościowych, zajęcie udziałów w spółce albo innych praw majątkowych dłużnika.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, należy rozważyć postępowanie upadłościowe w Izraelu jako odrębną drogę odzyskania należności. Zgodnie z izraelskim prawem dotyczącym niewypłacalności i naprawy gospodarczej niewypłacalność oznacza sytuację finansową, w której dłużnik nie jest w stanie terminowo spłacać swoich długów, niezależnie od tego, czy są już wymagalne, albo sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku. Wierzyciel może zainicjować takie postępowanie, jeżeli dług przekracza ustawowy próg obowiązujący w dniu złożenia wniosku, a dłużnik nie spłacił długu w terminie 30 dni od otrzymania odpowiedniego wezwania wierzyciela.

Niewypłacalność ma szczególne znaczenie wtedy, gdy zwykła egzekucja może nie doprowadzić do zaspokojenia roszczenia, ponieważ dłużnik nie posiada wystarczającego majątku podlegającego zajęciu, zaprzestał regulowania zobowiązań, przeniósł aktywa albo uprzywilejował wybranych wierzycieli. Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na pełne zaspokojenie roszczeń wierzycieli, możliwe jest kwestionowanie i unieważnianie czynności dokonanych z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli albo czynności, które bezpodstawnie zmniejszyły masę likwidacyjną.

Wśród takich czynności wyróżnić należy w szczególności: 1) transakcję przeprowadzoną w ciągu dwóch lat przed otwarciem postępowania upadłościowego, mającą na celu przeniesienie majątku dłużnika bez należytego świadczenia wzajemnego ze strony kontrahenta dłużnika, pod warunkiem że dłużnik w chwili transakcji był niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyniku takiej transakcji; 2) czynności mające na celu ukrycie majątku dłużnika, dokonane w ciągu siedmiu lat przed wszczęciem postępowania upadłościowego; 3) transakcje mające na celu zapewnienie jednemu wierzycielowi przewagi nad innymi, dokonane w ciągu trzech miesięcy przed wszczęciem postępowania upadłościowego.

W wyniku unieważnienia takich czynności możliwy jest zwrot do majątku dłużnika tego, co zostało utracone wskutek tych transakcji, a tym samym zwiększenie masy likwidacyjnej przeznaczonej na zaspokojenie roszczeń wierzycieli i pokrycie kosztów postępowania. Dla wierzyciela oznacza to, że upadłość i niewypłacalność mogą mieć znaczenie nie tylko po bezskutecznej egzekucji, ale także na wcześniejszym etapie, gdy przeniesienie majątku, uprzywilejowane płatności albo inne podejrzane czynności wpływają na realne szanse odzyskania długu.

Grandliga wspiera międzynarodową windykację w Izraelu, gdy roszczenie transgraniczne wymaga skoordynowania z izraelskim postępowaniem sądowym, egzekucyjnym, procedurą uznania zagranicznego orzeczenia lub postępowaniem związanym z niewypłacalnością. Zakres działań zależy od etapu sprawy, dostępnych dowodów oraz majątku, z którego odzyskanie należności jest realnie możliwe.