Windykacja na Dominikanie

Postępowanie w sprawie windykacji na Dominikanie rozpoczyna się od prawnej i finansowej analizy dłużnika, charakteru długu oraz dostępnych dokumentów. Na tym etapie należy ustalić, czy dłużnik działa jako osoba fizyczna, przedsiębiorca, spółka handlowa albo zagraniczny kontrahent posiadający obecność lub majątek w kraju; czy nadal prowadzi działalność gospodarczą; czy istnieją sprawy sądowe, postępowania egzekucyjne, zarejestrowane zabezpieczenia albo oznaki niewypłacalności; oraz czy dług może być kwestionowany z powodu braku dowodów, częściowej zapłaty, potrącenia, przedawnienia albo wcześniejszego naruszenia zobowiązań przez wierzyciela.

W praktyce taka analiza może obejmować sprawdzenie danych rejestru handlowego, rejestracji podatkowej, informacji o nieruchomościach, zabezpieczeń na ruchomościach oraz innych dostępnych danych dotyczących działalności, majątku, obciążeń i zabezpieczeń dłużnika. Istotne jest również zbadanie podstawy dokumentowej roszczenia: umowy, faktury, dokumentu dostawy, zamówienia, korespondencji handlowej, uznania długu, częściowych płatności, gwarancji, weksla, orzeczenia sądowego, orzeczenia arbitrażowego albo innego tytułu pozwalającego wybrać właściwą drogę odzyskania należności.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się postępowania, które uzasadniałyby natychmiastowe skierowanie sprawy do sądu, dłużnik nadal prowadzi działalność, a dług jest dostatecznie udokumentowany, można rozpocząć etap windykacji przedsądowej. Celem tego etapu jest uzyskanie dobrowolnej zapłaty, utrwalenie stanowiska dłużnika oraz przygotowanie materiału dowodowego na wypadek przyszłego postępowania sądowego.

Etap ten może obejmować negocjacje dotyczące pełnej zapłaty, częściowej zapłaty, harmonogramu spłat, zwrotu towarów, potrącenia wzajemnych roszczeń, ustanowienia zabezpieczenia, przejęcia długu przez osobę trzecią albo innego rozwiązania handlowego, które nie osłabia pozycji prawnej wierzyciela.

Kontakt z dłużnikiem powinien opierać się na jasnym i możliwym do udowodnienia wezwaniu do zapłaty, a następnie na udokumentowanej komunikacji prowadzonej pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie, przez komunikatory albo przez upoważnionych przedstawicieli. Celem tego etapu jest ustalenie osób uprawnionych do podejmowania decyzji, uzyskanie konkretnej odpowiedzi, pisemne utrwalenie stanowisk stron oraz zachowanie dowodów uznania długu, propozycji zapłaty, odmowy wykonania zobowiązania albo osiągniętego porozumienia. Jeżeli dłużnik nie odpowiada, bez wystarczających podstaw zaprzecza istnieniu długu, przenosi majątek albo wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien przejść do sądowej windykacji długu, środków egzekucyjnych albo procedur związanych z niewypłacalnością.

Przed skierowaniem sprawy do sądu wierzyciel powinien ustalić termin przedawnienia właściwy dla konkretnego roszczenia. Zgodnie z kodeksem cywilnym Republiki Dominikańskiej roszczenia rzeczowe i osobiste co do zasady przedawniają się po upływie dwudziestu lat. Dla niektórych kategorii roszczeń przewidziano jednak terminy szczególne: roszczenie przedsiębiorcy o zapłatę ceny towarów sprzedanych detalicznie osobom prywatnym, które nie są przedsiębiorcami, przedawnia się po upływie jednego roku, a roszczenie wynikające z umownej odpowiedzialności cywilnej, jeżeli nie stosuje się dłuższego terminu, przedawnia się po upływie dwóch lat.

Skutki upływu terminu przedawnienia nie są stosowane automatycznie: odpowiedni zarzut musi zostać podniesiony przez zainteresowaną stronę. Bieg przedawnienia może zostać przerwany przez wezwanie sądowe, nakaz sądowy, zajęcie doręczone osobie, wobec której ma dojść do przerwania przedawnienia, albo przez uznanie długu przez dłużnika. Dlatego w sporze handlowym ważne jest zachowanie nie tylko umowy i faktur, lecz także wiadomości poczty elektronicznej, korespondencji, protokołów, częściowych płatności, porozumień o spłacie oraz wszelkich dokumentów mogących potwierdzić uznanie zobowiązania.

Prawo Republiki Dominikańskiej pozwala prowadzić sądową windykację długu z uwzględnieniem charakteru zobowiązania, wartości roszczenia, miejsca zamieszkania dłużnika, jakości dostępnych dokumentów oraz istnienia majątku, do którego można skierować egzekucję. Roszczenie może być rozpoznawane przez sąd pokoju, jeżeli ustawa przyznaje mu właściwość, albo przez sąd pierwszej instancji, jeżeli sprawa należy do zwykłego postępowania cywilnego lub handlowego.

Jeżeli sprawa należy do właściwości sądu pokoju, wezwanie pozwanego następuje w drodze czynności dokonanej przez komornika sądowego. W sprawach osobistych lub dotyczących rzeczy ruchomych wezwanie kieruje się do sędziego pokoju właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego, a jeżeli miejsce zamieszkania nie jest znane — do miejsca jego pobytu. Pismo powinno pozwalać dłużnikowi zrozumieć treść roszczenia, datę stawiennictwa oraz dokumenty, na których opiera się wierzyciel. W takim postępowaniu strony mogą stawić się osobiście albo przez przedstawiciela, złożyć wyjaśnienia, przedłożyć dokumenty i wnosić o podjęcie przez sędziego czynności niezbędnych do ustalenia okoliczności sprawy.

W sprawach rozpoznawanych przez sąd pokoju sąd może wysłuchać stron, dążyć do ugodowego rozwiązania sporu, zarządzić czynności dowodowe i zbadać złożone dokumenty. Jeżeli dłużnik uznaje zobowiązanie, proponuje zapłatę albo akceptuje część długu, takie stanowisko powinno zostać utrwalone. Jeżeli dłużnik zaprzecza istnieniu długu, nie stawia się albo nie przedstawia wystarczającej obrony, sędzia rozstrzyga sprawę na podstawie przedstawionych dowodów i przepisów właściwych dla sprawy.

Orzeczenie sądu pokoju może zostać zaskarżone do sądu pierwszej instancji, jeżeli ustawa dopuszcza środek odwoławczy. Zwykły termin zaskarżenia orzeczeń sędziów pokoju wynosi piętnaście dni od doręczenia dla osób mających miejsce zamieszkania w tej samej gminie, z wydłużeniem przewidzianym przez prawo, gdy strona znajduje się poza gminą albo poza Republiką Dominikańską.

Jeżeli roszczenie powinno być rozpoznane przez sąd pierwszej instancji, postępowanie rozpoczyna się od wezwania doręczonego przez komornika sądowego. Pozwany jest wzywany przed sąd właściwy dla jego miejsca zamieszkania lub pobytu; jeżeli pozwanych jest kilku, wierzyciel może skierować pozew do sądu miejsca zamieszkania jednego z nich. Wezwanie powinno wskazywać strony, pełnomocnika powoda, działającego komornika, przedmiot żądania, zwięzłe przedstawienie podstaw, właściwy sąd oraz termin stawiennictwa.

Wraz z wezwaniem należy przekazać dokumenty albo odpowiednie części dokumentów, na których opiera się roszczenie. W sprawie o zapłatę długu ma to szczególne znaczenie, ponieważ sąd będzie oceniał umowę, faktury, zamówienia, dokumenty dostawy, korespondencję handlową, uznanie długu, częściowe płatności, zabezpieczenia, wyciągi z rachunków oraz inne materiały potwierdzające istnienie, wymagalność i wysokość roszczenia.

Po doręczeniu wezwania pozwany powinien ustanowić adwokata i wskazać adres do doręczeń procesowych w mieście, w którym znajduje się sąd rozpoznający sprawę, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Brak ustanowienia adwokata może mieć istotne skutki procesowe, ponieważ sprawa może toczyć się dalej bez aktywnej obrony pozwanego. Jeżeli pozwanych jest kilku i tylko część z nich ustanowi adwokata, postępowanie toczy się kontradyktoryjnie wobec tych, którzy uczestniczą w sprawie.

Po upływie terminów stawiennictwa każda ze stron może wnieść o wyznaczenie rozprawy. Na rozprawie strony przedstawiają uzasadnione wnioski, omawiają zarzuty procesowe, jeżeli zostały podniesione, wnoszą o przeprowadzenie niezbędnych czynności dowodowych i przedstawiają stanowisko co do istoty sprawy. Sędzia może wyznaczyć umiarkowane terminy na pisma uzasadniające, odpowiedź i replikę w granicach przewidzianych przez przepisy procesowe.

Jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania poza Republiką Dominikańską, doręczenie odbywa się zgodnie z zasadami dotyczącymi wezwań za granicę. W takich przypadkach wezwanie doręcza się pod adresem prokuratora przy sądzie, który ma rozpoznać sprawę, a dokumenty przekazuje się w odpowiednim trybie za pośrednictwem ministerstwa spraw zagranicznych. Termin stawiennictwa wydłuża się w zależności od miejsca zamieszkania pozwanego: piętnaście dni dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kuby, Haiti i Portoryko; czterdzieści pięć dni dla Meksyku, Ameryki Środkowej, Panamy i pozostałych Antyli; sześćdziesiąt dni dla państw lub terytoriów Ameryki Południowej mających wybrzeże nad Morzem Karaibskim albo Oceanem Atlantyckim; sześćdziesiąt pięć dni dla państw lub terytoriów Ameryki Południowej mających wybrzeże nad Oceanem Spokojnym oraz pozostałych części Ameryki; sześćdziesiąt dni dla państw lub terytoriów Europy, z wyjątkiem Rosji, oraz państw lub terytoriów Afryki Północnej; sto dwadzieścia dni dla Rosji i pozostałych miejsc na świecie.

Po zakończeniu rozpoznania sprawy co do istoty sąd zamyka rozprawę i przechodzi do wydania orzeczenia. W sprawie o zapłatę długu wynik zależy od udowodnienia roszczenia, wymagalności zobowiązania, prawidłowego doręczenia pozwanemu, braku skutecznego zarzutu przedawnienia, ważności dokumentów oraz stanowiska procesowego dłużnika. Jeżeli orzeczenie potwierdza istnienie długu, wierzyciel może przejść do etapu egzekucji, gdy orzeczenie stanie się wykonalne zgodnie z prawem.

Orzeczenie sądu pierwszej instancji może zostać zaskarżone do sądu apelacyjnego. W sprawach cywilnych i handlowych zwykły termin wniesienia apelacji wynosi jeden miesiąc. Jeżeli orzeczenie zostało wydane w postępowaniu z udziałem stron albo jest za takie uznawane, termin biegnie od doręczenia orzeczenia osobie zobowiązanej, jej przedstawicielowi albo pod jej adresem zamieszkania. Jeżeli orzeczenie nie zostało wydane w postępowaniu z udziałem stron i nie jest za takie uznawane, termin biegnie od dnia, w którym sprzeciw przestaje być dopuszczalny.

Jeżeli strona uprawniona do wniesienia apelacji mieszka poza Republiką Dominikańską, do terminu miesięcznego dolicza się termin właściwy dla wezwań zależnie od miejsca zamieszkania. Dlatego w międzynarodowych sporach o dług data doręczenia orzeczenia i rzeczywiste miejsce zamieszkania strony mają istotne znaczenie dla prawidłowego obliczenia terminu odwoławczego.

Apelacja pozwala na ponowne zbadanie zaskarżonego orzeczenia w granicach środka odwoławczego, przedstawionych wniosków i zarzutów stron. Na tym etapie mogą być omawiane kwestie procesowe, ocena dokumentów, istnienie i wysokość długu, przedawnienie, częściowe wykonanie, potrącenie, brak legitymacji, wady doręczenia oraz inne zarzuty podniesione w dopuszczalnej formie procesowej.

Jeżeli orzeczenie zostało wydane pod nieobecność pozwanego, doręczenie powinno zostać dokonane przez komornika wskazanego w orzeczeniu albo na podstawie zarządzenia przewodniczącego sądu, który je wydał. Doręczenie powinno nastąpić w terminie sześciu miesięcy od uzyskania orzeczenia; w przeciwnym razie orzeczenie uważa się za niewydane. Doręczenie powinno również wskazywać termin wniesienia sprzeciwu albo termin wniesienia apelacji, zależnie od właściwej procedury.

Od niektórych orzeczeń wydanych w jednej albo ostatniej instancji można wnieść skargę kasacyjną do Najwyższego Sądu Sprawiedliwości, działającego jako sąd kasacyjny. Kasacja nie jest ponowną apelacją dotyczącą wszystkich faktów sprawy; służy kontroli prawidłowego zastosowania prawa, prawnego uzasadnienia orzeczenia oraz uchybień mogących uzasadniać uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z ustawą nr 2-23 skargę kasacyjną w sprawach cywilnych i handlowych wnosi się w formie należycie uzasadnionego pisma kasacyjnego podpisanego przez adwokata i złożonego w sekretariacie generalnym Najwyższego Sądu Sprawiedliwości. Zwykły termin jej wniesienia wynosi dwadzieścia dni roboczych od doręczenia orzeczenia. W sprawach pilnych termin wynosi dziesięć dni roboczych od doręczenia rozstrzygnięcia, a w sprawach egzekucji z nieruchomości, gdy skarga jest dopuszczalna, termin zaskarżenia orzeczeń o przysądzeniu i orzeczeń incydentalnych wynosi dziesięć dni roboczych od doręczenia orzeczenia.

Pismo kasacyjne powinno wskazywać strony, adwokatów, zaskarżone orzeczenie, sąd, który je wydał, podstawy skargi, wnioski, datę oraz podpis adwokata. Należy dołączyć do niego uwierzytelniony odpis zaskarżonego orzeczenia oraz dokumenty, na których opiera się skarga, jeżeli takie istnieją. Po złożeniu pisma i wykazu dokumentów skarżący powinien zawiadomić pozostałe strony uczestniczące w postępowaniu zakończonym zaskarżonym orzeczeniem w terminie nie dłuższym niż pięć dni roboczych od złożenia.

W postępowaniu kasacyjnym nie są dopuszczalne nowe podstawy, z wyjątkiem podstaw czysto prawnych, podstaw wynikających z samego zaskarżonego orzeczenia oraz kwestii konstytucyjnych. Jeżeli Najwyższy Sąd Sprawiedliwości uwzględni skargę, może uchylić zaskarżone orzeczenie zgodnie ze skutkami przewidzianymi przez ustawę. Jeżeli skarga zostanie oddalona albo uznana za niedopuszczalną, zaskarżone orzeczenie zachowuje skutki, a wierzyciel może kontynuować działania potrzebne do wykonania roszczenia.

Jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe przeciwko dłużnikowi mającemu miejsce zamieszkania, majątek albo działalność w Republice Dominikańskiej, strategia zwykle nie rozpoczyna się od ponownego pozwu co do istoty długu, lecz od uznania i wykonania zagranicznego orzeczenia sądowego. Ustawa nr 544-14 co do zasady dopuszcza uznawanie zagranicznych orzeczeń sądowych w sprawach spornych, ale pozwala odmówić uznania, jeżeli orzeczenie jest oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym, jeżeli pozwany został uznany za nieobecnego bez skutecznego potwierdzenia wezwania, jeżeli istnieje niezgodność z innym orzeczeniem między tymi samymi stronami albo jeżeli orzeczenie nie spełnia wymaganych warunków autentyczności i ważności.

Wniosek o uznanie zagranicznego orzeczenia w sprawie spornej należy do właściwości izby cywilnej i handlowej sądu pierwszej instancji Dystryktu Narodowego. Aby dokumenty zagraniczne miały moc dowodową w Republice Dominikańskiej, powinny spełniać wymogi autentyczności, legalizacji albo urzędowego poświadczenia dokumentu, a jeżeli zostały sporządzone w języku innym niż hiszpański, powinny być opatrzone tłumaczeniem. Po uznaniu zagranicznego orzeczenia wierzyciel może przejść do egzekucji z majątku, rachunków, praw albo wierzytelności dłużnika znajdujących się w kraju.

Po tym, jak orzeczenie dominikańskie stanie się skuteczne, albo po uznaniu zagranicznego orzeczenia wykonalnego w Republice Dominikańskiej, wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. W zależności od rodzaju majątku i dostępnego tytułu odzyskanie należności może nastąpić poprzez zajęcie lub sprzeciw wobec wypłaty kwot należnych od osób trzecich, w tym banków i instytucji kredytowych; zajęcie egzekucyjne ruchomości; egzekucję z nieruchomości; zajęcie owoców niepobranych lub nie zebranych; oraz inne środki prowadzące do przekształcenia zajętego majątku, praw lub wierzytelności w środki przeznaczone na zaspokojenie długu.

Przy zajęciu albo sprzeciwie wobec wypłaty kwot należnych od osób trzecich pismo powinno wskazywać tytuł oraz kwotę, dla której środek jest stosowany; jeżeli roszczenie nie jest oznaczone co do wysokości, sędzia może dokonać tymczasowej oceny. Przy zajęciu egzekucyjnym ruchomości zajęcie powinno być poprzedzone wezwaniem do zapłaty dokonanym co najmniej jeden dzień wcześniej. Przy egzekucji z nieruchomości również wymagane jest wezwanie do zapłaty z odpisem tytułu wykonawczego; zajęcie nieruchomości może nastąpić dopiero po trzydziestu dniach od takiego wezwania, a jeżeli wierzyciel przez ponad dziewięćdziesiąt dni nie podejmie dalszych działań, wezwanie powinno zostać ponowione.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien ocenić narzędzia przewidziane w ustawie nr 141-15 o restrukturyzacji i likwidacji sądowej przedsiębiorstw oraz osób fizycznych prowadzących działalność handlową. Ustawa ta zastąpiła wcześniejszy reżim upadłości handlowej i ustanawia mechanizmy ochrony wierzycieli w razie trudności finansowych dłużnika, zachowania ciągłości działalności, gdy jest to możliwe, oraz uporządkowanej likwidacji, gdy naprawa przedsiębiorstwa nie jest realna.

Wierzyciel może żądać restrukturyzacji dłużnika, jeżeli jego roszczenia odpowiadają co najmniej pięćdziesięciu minimalnym wynagrodzeniom i istnieje jedna z przesłanek przewidzianych przez ustawę, takich jak niewykonanie zobowiązania płatniczego przez okres dłuższy niż dziewięćdziesiąt dni, istnienie zajęć lub postępowań egzekucyjnych obejmujących istotną część majątku, zawiadomienie o wstrzymaniu płatności albo wszczęcie postępowania niewypłacalnościowego za granicą wobec spółki dominującej lub głównego zakładu dłużnika. Od złożenia wniosku o restrukturyzację mogą powstać skutki zawieszające wobec roszczeń majątkowych, czynności egzekucyjnych, eksmisji oraz zajęć ruchomości i nieruchomości dłużnika, z wyjątkami przewidzianymi przez ustawę.

Na tym etapie ważne jest zbadanie przesunięć majątkowych dłużnika w okresie dwóch lat poprzedzających wniosek o restrukturyzację. Na należycie uzasadniony wniosek dowolnego wierzyciela osoba prowadząca postępowanie pojednawcze może wystąpić z powództwem o nieważność czynności dokonanych przez dłużnika, które stanowiły nieuzasadnione wyprowadzenie majątku z masy i wyrządziły szkodę wierzycielom. Ustawa domniemywa, z możliwością wykazania przeciwieństwa, że szkodliwe są między innymi nieodpłatne przeniesienia albo przeniesienia za cenę istotnie niższą od wartości rynkowej, umowy, w których dłużnik przyjmuje rażąco nadmierne świadczenie wzajemne, umorzenia lub obniżenia długu udzielone przez dłużnika, spłaty zobowiązań niewymagalnych, ustanowienie albo zwiększenie zabezpieczeń dla wcześniejszych długów bez rozsądnego świadczenia wzajemnego oraz przeniesienia na rzecz wierzycieli, którzy otrzymują korzyść wyższą niż ta, którą otrzymaliby w likwidacji sądowej.

Należy również zbadać czynności z osobami powiązanymi. W przypadku osób prawnych za szkodliwe mogą być uznane czynności dokonane z zarządzającymi, członkami organu zarządzającego, ich krewnymi, osobami reprezentującymi bezpośrednio lub pośrednio co najmniej trzydzieści procent kapitału objętego i opłaconego, osobami mającymi wpływ decyzyjny na zgromadzeniach albo zdolność powołania większości organu zarządzającego, a także ze spółkami kontrolowanymi przez dłużnika, kontrolującymi dłużnika albo pozostającymi pod wspólną kontrolą.

Unieważnienie takich czynności ma na celu odtworzenie majątku masy i zapewnienie równego traktowania wierzycieli. Zwrot do masy może obejmować rzecz, kwotę pieniężną, pożytki i przynależności. Ponadto osoba, która nabyła składniki majątku ze szkodą dla wierzycieli, może odpowiadać wobec masy za szkodę, nawet jeżeli składniki te zostały następnie przeniesione na osobę trzecią albo utracone, chyba że wykaże dobrą wiarę i brak wiedzy o pochodzeniu majątku.

Ustawa nr 141-15 zawiera również mechanizmy sankcyjne. Konsekwencje karne mogą dotyczyć przedsiębiorców, formalnych lub faktycznych zarządzających oraz innych osób, które od chwili złożenia wniosku o restrukturyzację albo w toku postępowania ustanawiają zabezpieczenia lub dokonują rozporządzeń bez zezwolenia, spłacają wcześniejsze długi z naruszeniem ustawy, ukrywają lub maskują majątek, zgłaszają pozorne wierzytelności, wyprowadzają majątek osoby prawnej objętej restrukturyzacją albo likwidacją sądową, rozporządzają majątkiem spółki jak własnym albo działają nadużywająco we własnym interesie ze szkodą dla wierzycieli. Postępowanie karne może zostać uruchomione przez prokuraturę na podstawie zawiadomienia albo skargi złożonej przez osobę weryfikującą, osobę prowadzącą postępowanie pojednawcze, likwidatora, dowolnego wierzyciela albo przedstawiciela pracowników.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji na Dominikanie, Grandliga może pomagać na wszystkich etapach sprawy: analizie dłużnika i dokumentów, przygotowaniu przedsądowego wezwania do zapłaty, negocjacjach, wyborze właściwej drogi sądowej, uznaniu i wykonaniu zagranicznych orzeczeń sądowych, wszczęciu egzekucji, poszukiwaniu majątku oraz ocenie środków restrukturyzacji lub likwidacji sądowej, gdy dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności.

29.08.2024

226