Windykacja w Kolumbii

Postępowanie dotyczące windykacji w Kolumbii rozpoczyna się od prawnej i finansowej analizy dłużnika: prawidłowej identyfikacji osoby fizycznej albo prawnej, adresu do doręczeń, rzeczywistej działalności gospodarczej, majątku możliwego do zajęcia, toczących się spraw sądowych lub egzekucyjnych, oznak niewypłacalności oraz jakości dokumentów potwierdzających zobowiązanie. W Kolumbii taka analiza ma szczególne znaczenie, ponieważ droga odzyskania należności może zależeć od tego, czy wierzyciel posiada dokument pozwalający na bezpośrednią egzekucję, niewielkie roszczenie pieniężne z umowy, czy spór wymagający wcześniejszego sądowego potwierdzenia prawa.

Należy również sprawdzić, czy dług wynika z umowy, faktury, weksla, dokumentu dostawy, uznania długu, ugody, orzeczenia sądowego, orzeczenia arbitrażowego albo innego dokumentu wskazującego na jasne, wyraźne i wymagalne zobowiązanie. Jeżeli dokumenty są kompletne, wierzyciel może przygotować bardziej bezpośrednią strategię odzyskania należności. Jeżeli dowody są niewystarczające, najpierw może być konieczne wzmocnienie pozycji dowodowej poprzez formalne wezwania do zapłaty, uznanie długu, rozmowy ugodowe albo uzupełnienie dokumentów handlowych.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się sprawy dotyczące tej samej należności, nie ma niewykonanych orzeczeń związanych z tym długiem, a dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, rozsądne może być rozpoczęcie etapu windykacji przedsądowej. Ten etap pozwala sprawdzić rzeczywistą gotowość dłużnika do zapłaty, uzyskać udokumentowaną odpowiedź, wynegocjować harmonogram spłat, zabezpieczenie, zwrot towaru, przelew praw albo inne rozwiązanie gospodarcze zmniejszające ryzyko sporu sądowego.

Kontakt z dłużnikiem powinien być prowadzony poprzez jasne i możliwe do udowodnienia wezwanie do zapłaty, a następnie udokumentowaną korespondencję pocztową, elektroniczną, telefoniczną albo innymi kanałami komunikacji. Celem tego etapu nie jest nieformalna presja, lecz utrwalenie stanowiska wierzyciela, ustalenie osób decyzyjnych, potwierdzenie danych do doręczeń, uzyskanie propozycji zapłaty albo dowodu odmowy dłużnika.

W Kolumbii informacje o adresach elektronicznych oraz dowód wysłania lub dostępu do wiadomości elektronicznej mogą mieć znaczenie na etapie sądowym. Ustawa z 2022 roku dopuszcza dokonywanie określonych doręczeń osobistych za pomocą wiadomości elektronicznej na wskazany adres i wymaga wykazania, w jaki sposób adres ten został uzyskany, a także potwierdzenia wysłania lub dostępu do wiadomości.

Średni czas windykacji przedsądowej może wynosić do 60 dni, chyba że strony uzgodnią spłatę ratalną albo dłuższe negocjacje. Jeżeli ten etap nie przynosi rezultatu, dłużnik zaprzecza istnieniu długu, ukrywa majątek, staje się niewypłacalny albo od początku wiadomo, że negocjacje nie będą użyteczne, należy ocenić przejście do sądowej windykacji długu.

Przed wszczęciem postępowania sądowego należy sprawdzić właściwy termin przedawnienia. Zgodnie z ogólną zasadą prawa cywilnego Kolumbii roszczenie egzekucyjne przedawnia się po pięciu latach, a roszczenie zwykłe po dziesięciu latach. Roszczenie egzekucyjne po upływie pięciu lat przekształca się w roszczenie zwykłe, a po takim przekształceniu trwa tylko przez kolejne pięć lat. Skutki przedawnienia mogą być podnoszone przez osobę mającą interes prawny jako samodzielne żądanie albo jako zarzut. Jeżeli bieg przedawnienia zostanie przerwany albo dłużnik zrzeknie się korzystania z przedawnienia, właściwy termin zaczyna biec na nowo. W przypadku długów udokumentowanych papierami wartościowymi mogą obowiązywać terminy szczególne: na przykład bezpośrednie roszczenie z takiego dokumentu przedawnia się po trzech latach od daty wymagalności płatności.

Prawo kolumbijskie nie ogranicza sądowej windykacji długu do jednego uniwersalnego postępowania. Właściwa droga zależy od dostępnych dokumentów, wartości roszczenia, istnienia jasnego, wyraźnego i wymagalnego zobowiązania, stanowiska dłużnika oraz tego, czy wierzyciel musi najpierw uzyskać sądowe potwierdzenie istnienia, wysokości albo naruszenia zobowiązania.

Osoby, które muszą uczestniczyć w postępowaniu, powinny działać przez prawnie uprawnionego adwokata, chyba że prawo dopuszcza ich bezpośredni udział. Dla wierzyciela zagranicznego oznacza to, że strategia sądowa powinna być z góry powiązana z przygotowaniem pełnomocnictw, dokumentów korporacyjnych i dowodów umocowania przedstawiciela.

Jeżeli wierzyciel posiada dokument wskazujący na wyraźne, jasne i wymagalne zobowiązanie, można rozważyć postępowanie egzekucyjne. W takim trybie, gdy wniosek zostanie złożony z dokumentem mającym moc egzekucyjną, sąd może wydać egzekucyjny nakaz zapłaty i zobowiązać dłużnika do wykonania obowiązku w żądanej albo prawnie dopuszczalnej formie.

Jeżeli wierzyciel nie posiada dokumentu pozwalającego na bezpośrednią egzekucję, ale dochodzi określonego, wymagalnego i niewielkiego roszczenia pieniężnego wynikającego z umowy, można rozważyć postępowanie nakazowe. Jeżeli wniosek spełnia wymagania prawne, sąd wzywa dłużnika do zapłaty w terminie dziesięciu dni albo do przedstawienia konkretnych przyczyn całkowitej lub częściowej odmowy zapłaty. Jeżeli dłużnik nie płaci i nie uzasadnia odmowy, sąd może wydać orzeczenie o skutku definitywnym.

Gdy dług jest sporny, dokumenty nie mają mocy egzekucyjnej albo wierzyciel potrzebuje, aby sąd najpierw ustalił istnienie zobowiązania, naruszenie umowy, wysokość należności albo odpowiedzialność dłużnika, sprawa może być prowadzona w zwykłym postępowaniu rozpoznawczym. Ten tryb ma znaczenie wtedy, gdy nie wystarczy bezpośrednio żądać zapłaty, lecz najpierw trzeba uzyskać orzeczenie potwierdzające prawo wierzyciela i nakazujące dłużnikowi zapłatę.

W zwykłym postępowaniu ustnym sprawa rozpoczyna się od złożenia pozwu i załączników do właściwego sądu. Jeżeli pozew spełnia wymagania prawne, sąd przyjmuje go do rozpoznania i wyznacza pozwanemu dwadzieścia dni na odpowiedź. W tym terminie pozwany może odpowiedzieć na pozew, przyznać albo zaprzeczyć faktom, podnieść zarzuty, zakwestionować wysokość roszczenia, przedstawić dowody oraz sformułować argumenty obrony.

Jeżeli spór dotyczy sprawy o minimalnej wartości albo materii, dla której prawo przewiduje prostszy tryb, może mieć zastosowanie uproszczone postępowanie ustne. Jest ono rozpoznawane w jednej instancji i ma własne reguły dotyczące pozwu, odpowiedzi, przeprowadzania dowodów i rozprawy, dlatego nie należy go utożsamiać z postępowaniem nakazowym ani egzekucyjnym.

Dla określenia wartości sprawy kolumbijskie prawo procesowe rozróżnia roszczenia o wartości minimalnej, niższej i wyższej. Roszczenia majątkowe nieprzekraczające czterdziestu obowiązujących minimalnych miesięcznych wynagrodzeń ustawowych są roszczeniami o wartości minimalnej. Roszczenia przekraczające czterdzieści, ale nieprzekraczające stu pięćdziesięciu takich wynagrodzeń, są roszczeniami o wartości niższej. Roszczenia przekraczające sto pięćdziesiąt obowiązujących minimalnych miesięcznych wynagrodzeń ustawowych są roszczeniami o wartości wyższej. Stosuje się wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązującą w chwili wniesienia pozwu.

Miejskie sądy cywilne rozpoznają między innymi sporne sprawy o wartości niższej, natomiast cywilne sądy okręgowe rozpoznają sporne sprawy o wartości wyższej. Dlatego przed wniesieniem pozwu o zapłatę w Kolumbii wierzyciel powinien prawidłowo obliczyć należność główną, odsetki, kary umowne i inne dochodzone kwoty.

W odpowiedzi na pozew pozwany powinien jasno przedstawić swoje stanowisko wobec żądań i faktów, wskazując, które fakty przyznaje, którym zaprzecza, a których nie zna. Brak odpowiedzi, zaprzeczenia sprzeczne z rzeczywistością albo brak jasnego stanowiska mogą zostać uwzględnione przez sąd przy ocenie dowodów.

W każdym czasie przed wydaniem wyroku w pierwszej instancji pozwany może wyraźnie uznać żądania oraz ich podstawę faktyczną. W takim przypadku sąd może wydać orzeczenie zgodne z uznanymi żądaniami, zachowując prawo do zbadania dowodów, jeżeli pojawią się oznaki oszustwa, zmowy albo naruszenia praw osób trzecich uczestniczących w sprawie jako samodzielna strona.

Rozprawy pozwalają podjąć próbę ugody, ustalić istotne fakty, rozstrzygnąć kwestie procesowe, przeprowadzić albo ocenić dowody oraz wysłuchać argumentów stron. Jeżeli sprawa jest gotowa do rozstrzygnięcia, wyrok może zostać wydany na rozprawie zgodnie z zasadami właściwego trybu postępowania.

Wyroki sądu pierwszej instancji mogą być zaskarżone apelacją, z wyjątkiem orzeczeń wydanych według zasad słuszności oraz przypadków, w których prawo przewiduje jedną instancję. Jeżeli orzeczenie zostaje wydane na rozprawie, apelację należy wnieść ustnie bezpośrednio po jego ogłoszeniu. Jeżeli orzeczenie zostaje wydane poza rozprawą, apelację wnosi się do sędziego, który je wydał, przy doręczeniu osobistym albo pisemnie w terminie trzech dni od doręczenia w oficjalnym trybie zawiadomienia.

Przy zaskarżaniu wyroku skarżący powinien krótko wskazać konkretne zarzuty wobec orzeczenia. Jeżeli wyrok został wydany na rozprawie, zarzuty te należy przedstawić na tej samej rozprawie. Jeżeli wyrok został wydany poza rozprawą, należy je przedstawić w terminie trzech dni od zakończenia rozprawy albo od doręczenia wyroku. Późniejsze uzasadnienie przed sądem wyższej instancji powinno odpowiadać tym konkretnym zarzutom. Jeżeli apelacja nie zostanie prawidłowo i terminowo uzasadniona, może zostać uznana za bezskuteczną.

Apelacja może zostać dopuszczona ze skutkiem wstrzymującym, niewstrzymującym albo odroczonym. W sporach majątkowych wiele apelacji od wyroków pozwala na dalszy bieg postępowania, jednak pieniądze lub inne składniki majątku nie powinny być przekazywane do czasu rozstrzygnięcia apelacji. Po dopuszczeniu apelacji od wyroku sąd drugiej instancji wyznacza rozprawę w celu przedstawienia argumentów i wydania rozstrzygnięcia. Jeżeli sąd dopuści dowody, są one przeprowadzane na tej samej rozprawie, po czym wysłuchuje się stron i wydaje wyrok zgodnie z właściwymi zasadami procesowymi.

Kontrola przed Sądem Najwyższym Kolumbii nie jest zwykłą trzecią instancją. Nadzwyczajna kontrola przed Sądem Najwyższym jest dopuszczalna wobec określonych wyroków wydanych przez sądy wyższe w drugiej instancji, w tym wyroków w postępowaniach rozpoznawczych. Należy ją zainicjować w terminie pięciu dni od doręczenia wyroku. W sprawach zasadniczo majątkowych środek ten jest dostępny, gdy aktualna wartość niekorzystnej dla skarżącego części orzeczenia przekracza tysiąc obowiązujących minimalnych miesięcznych wynagrodzeń ustawowych.

Po dopuszczeniu środka wyznacza się wspólny termin trzydziestu dni na złożenie pisma nadzwyczajnego. Po jego przyjęciu przeciwnicy procesowi mają piętnaście dni na odpowiedź. Sąd Najwyższy bada sprawę w granicach ustawowych podstaw, takich jak bezpośrednie lub pośrednie naruszenie normy materialnej, niezgodność wyroku z żądaniami, pogorszenie sytuacji jedynego apelującego albo nieusunięte nieważności procesowe. W sprawie dotyczącej sądowej windykacji długu zasadność apelacji albo nadzwyczajnej kontroli zależy od rodzaju postępowania, wartości sporu, treści wyroku, kosztów, terminów i realnego wpływu środka zaskarżenia na możliwość odzyskania należności.

W sprawach międzynarodowych, jeżeli wierzyciel posiada już orzeczenie sądu wydane poza Kolumbią, strategia odzyskania należności nie zawsze rozpoczyna się od nowego pozwu o zapłatę. Konieczne może być najpierw uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego. Zagraniczne orzeczenia mają w Kolumbii taką moc, jaką przyznają im właściwe umowy międzynarodowe, a przy ich braku taką moc, jaką państwo pochodzenia przyznaje orzeczeniom kolumbijskim.

Aby zagraniczne orzeczenie mogło wywołać skutki prawne w Kolumbii, musi spełniać określone wymagania: nie może dotyczyć praw rzeczowych do majątku położonego w Kolumbii na początku zagranicznego postępowania, nie może naruszać kolumbijskiego porządku publicznego, musi być ostateczne według prawa państwa pochodzenia, powinno zostać przedstawione w zalegalizowanej kopii, nie może dotyczyć sprawy należącej do wyłącznej właściwości sądów kolumbijskich oraz powinno potwierdzać prawidłowe zawiadomienie dłużnika i możliwość obrony.

Wniosek o uznanie składa się do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego Kolumbii, chyba że umowa międzynarodowa przekazuje właściwość innemu sądowi. Jeżeli uznanie zostanie udzielone, a zagraniczne orzeczenie wymaga wykonania, dalsza egzekucja prowadzona jest przed właściwym sądem według zasad ogólnych. Dokumenty sporządzone w języku innym niż hiszpański powinny zostać złożone wraz z prawidłowym tłumaczeniem.

Po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, dokumentu mającego moc egzekucyjną albo uznanego zagranicznego orzeczenia, gdy jest to wymagane, wierzyciel może przejść do postępowania egzekucyjnego. W Kolumbii egzekucja opiera się na istnieniu jasnego, wyraźnego i wymagalnego zobowiązania albo orzeczenia sądowego pozwalającego żądać zapłaty. Jeżeli wniosek egzekucyjny zostanie złożony z dokumentem mającym moc egzekucyjną, sąd może wydać egzekucyjny nakaz zapłaty wobec dłużnika.

W ramach egzekucji roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone poprzez środki skierowane do pieniędzy, rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości, papierów wartościowych, praw majątkowych oraz innych składników majątku dłużnika podlegających zajęciu. W praktyce skuteczność tego etapu zależy od ustalenia majątku w Kolumbii, prawidłowej identyfikacji dłużnika, istnienia zarejestrowanych rachunków albo aktywów oraz szybkiego złożenia wniosków o środki zabezpieczające lub egzekucyjne.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien ocenić, czy właściwsze jest kontynuowanie indywidualnej egzekucji, czy udział w postępowaniu związanym z niewypłacalnością. W Kolumbii system niewypłacalności przedsiębiorstw obejmuje między innymi reorganizację i likwidację sądową, a otwarcie takiego postępowania może zmienić sposób zgłoszenia, udowodnienia i dochodzenia wierzytelności.

Zaprzestanie płatności występuje wtedy, gdy dłużnik przez ponad dziewięćdziesiąt dni nie wykonuje dwóch lub więcej zobowiązań wobec dwóch lub więcej wierzycieli, powstałych w toku działalności gospodarczej, albo gdy co najmniej dwaj wierzyciele złożyli co najmniej dwa wnioski egzekucyjne o zapłatę zobowiązań. W każdym przypadku łączna wartość tych zobowiązań powinna stanowić co najmniej dziesięć procent całkowitych zobowiązań dłużnika według sprawozdań finansowych przedstawionych przy wniosku.

W likwidacji sądowej postanowienie o otwarciu przewiduje między innymi powołanie likwidatora, ograniczenia zwykłej działalności dłużnika, środki zabezpieczające na jego majątku oraz publikację ogłoszenia o otwarciu postępowania. Wierzyciele mają dwadzieścia dni od usunięcia tego ogłoszenia na zgłoszenie swojej wierzytelności likwidatorowi wraz z dowodami jej istnienia i wysokości.

Jeżeli majątek nie wystarcza na pokrycie zobowiązań dłużnika, likwidator powinien zażądać od wspólników albo akcjonariuszy zapłaty niewniesionej wartości udziałów lub akcji oraz dodatkowej odpowiedzialności przewidzianej w statucie albo umowie spółki. W tym celu likwidator wszczyna postępowanie egzekucyjne przed sędzią prowadzącym likwidację sądową, opierając się na ostatecznych spisach, wycenach i odpowiednim potwierdzeniu księgowym.

Ponadto, jeżeli niewypłacalność albo likwidacja sądowa została spowodowana działaniami spółki dominującej lub osoby kontrolującej wynikającymi z podporządkowania, podejmowanymi w interesie tej spółki albo jednej z jej spółek zależnych i wbrew interesowi spółki dłużnika, spółka dominująca albo osoba kontrolująca może ponosić odpowiedzialność pomocniczą za zobowiązania dłużnika. Takie roszczenie rozpoznaje sędzia prowadzący postępowanie niewypłacalnościowe i można je wnieść w terminie czterech lat.

W toku postępowania niewypłacalnościowego można również dochodzić uchylenia albo uznania pozorności czynności dłużnika, które pokrzywdziły wierzycieli, naruszyły kolejność zaspokojenia albo zmniejszyły majątek dostępny do spłaty. Do takich czynności należą przeniesienia majątku, świadczenia w miejsce zapłaty, ustanowienie lub zniesienie zabezpieczeń, ograniczenia prawa własności albo umowy utrudniające cel postępowania dokonane w ciągu osiemnastu miesięcy przed jego otwarciem, czynności nieodpłatne dokonane w ciągu dwudziestu czterech miesięcy przed otwarciem oraz zmiany statutu albo umowy spółki zarejestrowane w ciągu sześciu miesięcy przed otwarciem, jeżeli zmniejszają majątek albo zmieniają reżim odpowiedzialności ze szkodą dla wierzycieli.

Jeżeli takie roszczenie zostanie uwzględnione, sąd może nakazać wykreślenie wpisów, przywrócenie praw do majątku dłużnika oraz inne środki potrzebne do odtworzenia masy majątkowej. Wierzyciel, który wniósł takie roszczenie, może mieć również prawo do nagrody w wysokości czterdziestu procent wartości handlowej odzyskanego składnika majątku albo korzyści uzyskanej bezpośrednio lub pośrednio dla majątku dłużnika.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w sprawie dotyczącej windykacji w Kolumbii, Grandliga może pomagać wierzycielowi na wszystkich istotnych etapach: analizie dłużnika i dokumentów, negocjacjach przedsądowych, wyborze między postępowaniem egzekucyjnym, postępowaniem nakazowym albo zwykłym postępowaniem rozpoznawczym, przygotowaniu strategii sądowej, uznaniu zagranicznego orzeczenia, egzekucji z majątku w Kolumbii oraz działaniach związanych z niewypłacalnością, reorganizacją lub likwidacją sądową dłużnika. Każda strategia powinna być budowana z uwzględnieniem rodzaju długu, dostępnych dowodów, lokalizacji dłużnika, istnienia majątku podlegającego zajęciu oraz realnych perspektyw odzyskania należności.

05.09.2024

225