Windykacja w Urugwaju

Postępowanie w sprawie windykacji należności w Urugwaju rozpoczyna się od prawnej, dokumentowej i majątkowej oceny dłużnika. Przed wyborem sposobu odzyskania należności należy sprawdzić prawidłową identyfikację dłużnika, jego dane podatkowe, rodzaj prowadzonej działalności, istnienie majątku podlegającego rejestracji, dostępne informacje handlowe, dane rejestrowe, toczące się sprawy sądowe lub postępowania egzekucyjne, jakość dokumentów potwierdzających dług oraz możliwe zarzuty wobec roszczenia wierzyciela.

W Urugwaju taka analiza może obejmować sprawdzenie danych podatkowych i rejestrowych dostępnych za pośrednictwem Głównej Dyrekcji Podatkowej, Głównej Dyrekcji Rejestrów oraz, gdy ma to znaczenie dla danej sprawy, informacji o ryzyku kredytowym związanych z Bankiem Centralnym Urugwaju. Ten etap pomaga ustalić, czy sprawę należy rozpocząć od wezwania do zapłaty, postępowania sądowego, postępowania egzekucyjnego, postępowania niewypłacalnościowego czy uznania zagranicznego orzeczenia.

Jeżeli dłużnik prowadzi działalność, posiada możliwy do ustalenia majątek, a dług jest potwierdzony umową, fakturą, uznaniem długu, zestawieniem rozliczeń, orzeczeniem sądowym, orzeczeniem arbitrażowym lub innym przydatnym dokumentem, strategia może rozpocząć się od etapu polubownego. Jeżeli od początku widoczne są oznaki niewypłacalności, przenoszenia majątku, zakończenia działalności, licznych zajęć albo istotnego sporu co do istnienia długu, strategię należy od razu budować z uwzględnieniem właściwej drogi sądowej, egzekucyjnej, niewypłacalnościowej lub międzynarodowej.

Etap polubowny windykacji należności pozwala skierować do dłużnika formalne wezwanie, rozpocząć negocjacje i zaproponować udokumentowane rozwiązanie: pełną zapłatę, harmonogram płatności, zwrot rzeczy, potrącenie, cesję wierzytelności, dodatkowe zabezpieczenie albo pisemne uznanie długu. Praktyczna wartość tego etapu polega na ustaleniu osoby uprawnionej do podjęcia decyzji, uzyskaniu jasnego stanowiska dłużnika oraz zachowaniu dowodów doręczenia, odpowiedzi, obietnic zapłaty, częściowych płatności lub innych działań potwierdzających uznanie zobowiązania.

Kontakt z dłużnikiem może być prowadzony pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub za pomocą wiadomości elektronicznych, ale powinien być uporządkowany jako sekwencja wezwania, negocjacji i przygotowania dowodów. Dokumenty powstałe na tym etapie mogą mieć znaczenie dla wykazania istnienia długu, daty jego wymagalności, zachowania dłużnika oraz ewentualnego przerwania biegu przedawnienia, gdy dłużnik wyraźnie lub dorozumianie uznaje zobowiązanie.

Średni okres próby polubownego rozwiązania sprawy może wynosić do 60 dni, chyba że strony uzgodnią harmonogram płatności albo okoliczności sprawy pokazują, że przedłużanie negocjacji zmniejsza realne szanse odzyskania należności. Jeżeli dłużnik nie odpowiada, kwestionuje dług bez wystarczającej podstawy dokumentowej, narusza zawarte porozumienie albo wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel może przejść do sądowej windykacji należności lub innej właściwej drogi prawnej.

Przed rozpoczęciem postępowania sądowego wierzyciel powinien ocenić termin przedawnienia. W Urugwaju roszczenie osobiste wynikające z wymagalnego długu co do zasady przedawnia się po 10 latach, chyba że do danego zobowiązania ma zastosowanie szczególny termin. Termin zaczyna biec od chwili, w której dług staje się wymagalny. Skutki przedawnienia stosuje się na wniosek dłużnika, a bieg terminu może zostać przerwany, gdy dłużnik wyraźnie lub dorozumianie uzna dług. Po przerwaniu termin zaczyna biec od nowa.

Prawo urugwajskie przewiduje sądową windykację należności przede wszystkim w postępowaniu zwykłym oraz w postępowaniu egzekucyjnym. Wybór trybu zależy od charakteru długu, istnienia sporu, mocy dowodowej dokumentów oraz możliwości wykorzystania tytułu egzekucyjnego.

Strona powinna uczestniczyć w czynnościach procesowych przy pomocy adwokata. Sąd może odrzucić pisma niepodpisane przez adwokata oraz uniemożliwić dokonanie czynności procesowych bez takiej pomocy, chyba że ustawa przewiduje wyjątek.

W zwykłych sprawach spornych przed wniesieniem głównego pozwu należy wystąpić o wyznaczenie posiedzenia sądowego w celu próby pojednania z przyszłym pozwanym. Posiedzenie wyznacza się na określony dzień i godzinę, z wyprzedzeniem nie krótszym niż trzy dni, na podstawie pisemnego wniosku, w którym krótko wskazuje się podstawę i przedmiot roszczenia, które ma zostać dochodzone w głównym postępowaniu.

Pojednanie osiągnięte na posiedzeniu oraz porozumienia zawarte przez strony przed sądem mają taką samą moc jak prawomocny wyrok między stronami i ich następcami pod tytułem ogólnym. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, powodowi wydaje się odpowiednie zaświadczenie, które następnie należy dołączyć do głównej sprawy sądowej.

Postępowanie zwykłe rozpoczyna się od złożenia pozwu do właściwego sądu. Sąd sprawdza, czy pozew spełnia wymagania prawne, a jeżeli został wniesiony w prawidłowej formie, zarządza doręczenie pozwanemu i wyznacza mu trzydzieści dni na odpowiedź. Po upływie tego terminu albo po złożeniu odpowiedzi sąd wyznacza posiedzenie wstępne.

W odpowiedzi na pozew pozwany powinien jasno wskazać, czy uznaje fakty podane przez powoda oraz czy potwierdza autentyczność dokumentów dołączonych do pozwu, gdy ich autorstwo jest mu przypisywane. Dokumenty, których autentyczność nie została zakwestionowana, mogą zostać uznane za autentyczne. Milczenie, odpowiedzi niejednoznaczne lub wymijające oraz brak odpowiedzi mogą zostać potraktowane jako uznanie wskazanych faktów, jeżeli nie są one sprzeczne z dowodami znajdującymi się w aktach sprawy.

Pozwany może uznać pozew, potwierdzając zasadność żądania wierzyciela. W takim przypadku sąd może wydać wyrok bez potrzeby przeprowadzania dowodów i dalszych czynności procesowych, chyba że sprawa dotyczy porządku publicznego, praw, którymi strony nie mogą swobodnie rozporządzać, albo faktów, których nie można wykazać samym uznaniem.

Jeżeli termin na odpowiedź upłynie, a pozwany, prawidłowo zawiadomiony pod właściwym adresem, nie stawi się, powód może wnieść o stwierdzenie niestawiennictwa. Niestawiennictwo pozwala sądowi uznać fakty wskazane przez powoda za potwierdzone, jeżeli nie są sprzeczne z dowodami w aktach sprawy.

Od chwili stwierdzenia niestawiennictwa pozwanego jego majątek może zostać zajęty, jeżeli jest to konieczne do zabezpieczenia wyniku postępowania i powód wystąpi o takie zabezpieczenie.

Jeżeli pozwany stawi się na posiedzeniu wstępnym, sąd przeprowadza czynności właściwe dla tego etapu: potwierdzenie i wyjaśnienie pozwu oraz odpowiedzi, przedstawienie nowych faktów, próbę pojednania, dopuszczenie lub określenie dowodów, ustalenie przedmiotu postępowania oraz wskazanie kwestii spornych wymagających udowodnienia.

Jeżeli dowody zostały już zebrane, dalsze dowody nie są potrzebne albo spór dotyczy wyłącznie kwestii prawnej, sąd może wysłuchać stanowisk stron i wydać wyrok. W pozostałych przypadkach wyznacza się dodatkowe posiedzenie, na którym dowody są przeprowadzane i oceniane, przesłuchuje się biegłych i świadków, strony przedstawiają końcowe stanowiska, a następnie sąd wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie.

Postępowanie egzekucyjne stosuje się wtedy, gdy wierzyciel dochodzi należności na podstawie tytułu egzekucyjnego obejmującego świadczenie pieniężne, które jest określone, wymagalne i nie jest uzależnione od warunku. Istnienie faktury, umowy lub korespondencji handlowej należy oceniać według rodzaju dokumentu i jego mocy egzekucyjnej, ponieważ przyspieszona droga zależy od tego, czy dokument mieści się w ustawowo uznanych podstawach egzekucji.

Jeżeli roszczenie wierzyciela spełnia warunki postępowania egzekucyjnego, sąd wydaje rozstrzygnięcie nakazujące zajęcie majątku dłużnika i zobowiązuje dłużnika do zapłaty dochodzonej kwoty albo wniesienia sprzeciwu w terminie 10 dni. Jeżeli dłużnik nie wniesie sprzeciwu, sprawa przechodzi do etapu egzekucji bez konieczności prowadzenia pełnego postępowania zwykłego. Jeżeli dłużnik wniesie sprzeciw, sąd wyznacza posiedzenie w celu rozpoznania podniesionych zarzutów, a następnie wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie.

Od wyroku sądu pierwszej instancji można wnieść apelację w terminie 15 dni od doręczenia. Apelację rozpoznaje właściwy sąd odwoławczy z udziałem stron, zgodnie z właściwymi regułami procesowymi. Po zakończeniu etapu odwoławczego sąd wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie.

Orzeczenie drugiej instancji może zostać zaskarżone kasacją do Najwyższego Sądu Sprawiedliwości w przypadkach przewidzianych przez prawo procesowe. Skarga kasacyjna powinna zostać wniesiona na piśmie i zawierać uzasadnienie, w terminie 15 dni od doręczenia orzeczenia. Kasacja nie jest dopuszczalna, jeżeli orzeczenie drugiej instancji w całości i bez rozbieżności potwierdza orzeczenie pierwszej instancji, ani gdy wartość sporu nie przekracza równowartości 4 000 jednostek waloryzowanych. Najwyższy Sąd Sprawiedliwości rozpoznaje skargę kasacyjną i wydaje ostateczne rozstrzygnięcie zgodnie z właściwymi regułami procesowymi.

Jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe nakazujące dłużnikowi zapłatę określonej kwoty, strategia w Urugwaju różni się od wniesienia pierwotnego pozwu o zapłatę. Uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych wymaga sprawdzenia autentyczności orzeczenia, jego ostateczności, właściwości sądu pochodzenia, prawidłowego zawiadomienia dłużnika, zgodności z porządkiem publicznym Urugwaju oraz braku sprzecznego orzeczenia.

Jeżeli zagraniczne orzeczenie sądowe spełnia właściwe wymagania, może wywoływać skutki prawne w Urugwaju i stanowić podstawę egzekucji z majątku dłużnika znajdującego się w tym państwie. Od 1 października 2024 r. znaczenie może mieć również międzynarodowa konwencja z 2019 r. dotycząca uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, gdy Urugwaj oraz państwo pochodzenia orzeczenia są związane tym instrumentem, a sprawa mieści się w jego zakresie.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia albo uzyskaniu przez nie wykonalności wierzyciel powinien wszcząć przymusowe postępowanie wykonawcze. Prawo do wykonania roszczenia osobistego przedawnia się po 5 latach, liczonych według reguły właściwej dla wymagalnego długu. Na etapie wykonania roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone przez zajęcie rachunków i środków pieniężnych dłużnika, zajęcie i sprzedaż ruchomości oraz nieruchomości, skierowanie środków do wierzytelności dłużnika wobec osób trzecich, a także działania dotyczące papierów wartościowych lub innych praw majątkowych. Praktyczna skuteczność wykonania zależy od prawidłowego ustalenia majątku dłużnika oraz powiązania orzeczenia sądowego, dokumentów wykonawczych i żądanych środków majątkowych.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel może rozważyć postępowanie niewypłacalnościowe jako element strategii odzyskania należności. W Urugwaju sądowe ogłoszenie takiego postępowania może dotyczyć każdego dłużnika znajdującego się w stanie niewypłacalności. Istotnymi oznakami mogą być zobowiązania przewyższające aktywa, dwa lub więcej zajęć wynikających z roszczeń egzekucyjnych albo egzekucji na kwotę przekraczającą połowę majątku nadającego się do egzekucji, jedno lub więcej zobowiązań wymagalnych od ponad trzech miesięcy, brak zapłaty zobowiązań podatkowych przez ponad rok, trwałe zamknięcie przedsiębiorstwa, zawieszenie albo zamknięcie rachunków bieżących przez Bank Centralny Urugwaju, oszukańcze działania w celu uzyskania kredytu lub wyprowadzenia majątku spod roszczeń wierzycieli, a także ukrywanie się albo nieobecność dłużnika lub jego osób zarządzających.

W postępowaniu dotyczącym niewypłacalności wierzyciel powinien ocenić, czy dłużnik dokonał czynności, które pokrzywdziły wierzycieli albo bezpodstawnie zmniejszyły masę majątkową. Uchyleniu mogą podlegać między innymi czynności nieodpłatne dokonane w ciągu dwóch lat przed ogłoszeniem postępowania, z wyjątkiem zwyczajowych darowizn i określonych czynności o charakterze wynagradzającym; czynności, w których świadczenie otrzymane przez dłużnika było wyraźnie niższe od wartości przeniesionego składnika majątku; ustanowienie lub rozszerzenie zabezpieczeń rzeczowych na majątku albo prawach dłużnika w ciągu sześciu miesięcy przed ogłoszeniem postępowania w celu zabezpieczenia wcześniejszych, jeszcze niewymagalnych zobowiązań albo zobowiązań zaciągniętych wobec tego samego wierzyciela wraz z wygaśnięciem poprzednich zobowiązań; płatności dokonane w ciągu sześciu miesięcy przed ogłoszeniem postępowania z tytułu jeszcze niewymagalnych wierzytelności; a także przyjęcie przez dłużnika żądań rozwiązania umów w ciągu sześciu miesięcy przed ogłoszeniem postępowania.

Uchylenie czynności w postępowaniu niewypłacalnościowym może pozwolić na przywrócenie do masy majątkowej składników majątku lub praw przeniesionych z pokrzywdzeniem wierzycieli, dochodzenie ich wartości, jeżeli nie znajdują się już w majątku beneficjenta, wykreślenie zabezpieczeń rzeczowych ustanowionych ze szkodą dla masy, odzyskanie nienależnie dokonanych płatności oraz poprawę pozycji wierzycieli w postępowaniu. Ponadto, jeżeli powstanie lub pogłębienie niewypłacalności wiązało się z umyślnością albo rażącym niedbalstwem dłużnika, a w przypadku osób prawnych z działaniem ich formalnych lub faktycznych zarządzających albo likwidatorów, postępowanie może zostać uznane za zawinione, z przewidzianymi przez prawo skutkami majątkowymi i osobistymi.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji należności w Urugwaju, Grandliga może pomóc na wszystkich etapach sprawy: analizie dłużnika, weryfikacji umów i dowodów, przygotowaniu wezwania, negocjacjach polubownych, wyborze właściwej drogi sądowej, postępowaniu zwykłym, postępowaniu egzekucyjnym, uznaniu i wykonaniu zagranicznego orzeczenia, przymusowym wykonaniu, postępowaniu niewypłacalnościowym oraz ocenie ryzyk majątkowych. Strategia odzyskania należności powinna uwzględniać kwotę długu, jakość dokumentów, wypłacalność dłużnika, lokalizację majątku oraz dostępną drogę prawną w Urugwaju.

20.09.2024

208