Windykacja w Słowenii

Postępowanie windykacyjne w Słowenii rozpoczyna się od oceny sytuacji finansowej dłużnika, jego aktywności gospodarczej, historii płatności, dostępnych dokumentów umownych i księgowych, toczących się spraw sądowych, postępowań egzekucyjnych oraz oznak niewypłacalności. W przypadku dłużników słoweńskich taka analiza powinna obejmować również sprawdzenie publicznie dostępnych danych o przedsiębiorcy, w tym informacji publikowanych przez AJPES, a także ocenę, czy dłużnik nie znajduje się już w postępowaniu egzekucyjnym, upadłościowym albo restrukturyzacyjnym. Wynik tej analizy pozwala ustalić, czy właściwsza będzie windykacja polubowna, postępowanie o wydanie nakazu zapłaty, zwykłe postępowanie sądowe, egzekucja na podstawie wiarygodnego dokumentu czy zgłoszenie roszczenia w ramach postępowania niewypłacalnościowego.

Jeżeli wobec dłużnika nie występują istotne przeszkody egzekucyjne lub upadłościowe, a dłużnik nadal prowadzi działalność, zwykle zasadne jest rozpoczęcie od windykacji polubownej. Ten etap może obejmować pisemne wezwanie do zapłaty, uporządkowane przypomnienia, negocjacje ugodowe oraz propozycję dobrowolnego wykonania zobowiązania przed skierowaniem sprawy do sądu.

Ugoda może przewidywać spłatę całego zadłużenia, harmonogram płatności ratalnych, zwrot towaru, przejęcie długu przez osobę trzecią, potrącenie, wymianę usług lub towarów albo inne rozwiązanie handlowe zaakceptowane przez wierzyciela. Wszystkie negocjacje powinny być dokumentowane, aby wierzyciel mógł później wykazać reakcję dłużnika, ewentualne uznanie długu oraz powody przejścia do postępowania sądowego, jeżeli dobrowolna zapłata nie zostanie uzyskana.

Kontakt z dłużnikiem może odbywać się listownie, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub za pośrednictwem komunikatorów, pod warunkiem zachowania dowodów wezwania do zapłaty, prób doręczenia oraz odpowiedzi dłużnika. Celem tego etapu jest ustalenie stanowiska osób uprawnionych do działania w imieniu dłużnika, sprawdzenie, czy dług jest kwestionowany, oraz ocena, czy realna jest dobrowolna spłata albo ugoda.

Jeżeli windykacja polubowna nie prowadzi do wiarygodnego porozumienia płatniczego albo wstępna analiza wskazuje, że dłużnik kwestionuje roszczenie, ukrywa majątek, ignoruje wezwania lub wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien przejść do windykacji sądowej albo do właściwego postępowania egzekucyjnego przewidzianego w prawie słoweńskim.

Przed skierowaniem sprawy do sądu należy ocenić przedawnienie roszczeń. Słoweński kodeks zobowiązań przewiduje ogólny termin przedawnienia wynoszący 5 lat. Roszczenia z umów handlowych, a także roszczenia o zwrot wydatków poniesionych w związku z takimi umowami, przedawniają się po 3 latach. Strony nie mogą w drodze umowy wydłużyć ani skrócić ustawowego terminu przedawnienia, ani uzgodnić, że przedawnienie przez określony czas nie będzie biegło.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany przez uznanie długu przez dłużnika. Uznanie może nastąpić nie tylko wprost, ale również pośrednio, na przykład przez częściową spłatę długu, zapłatę odsetek albo ustanowienie zabezpieczenia. Samo pisemne lub ustne wezwanie wierzyciela do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia.

W przypadku roszczeń wynikających z umów międzynarodowej sprzedaży towarów może mieć zastosowanie Konwencja Narodów Zjednoczonych o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów z 1974 roku, jeżeli spełnione są jej warunki terytorialne i przedmiotowe. Dla roszczeń objętych zakresem tej konwencji termin przedawnienia wynosi zasadniczo 4 lata.

W transakcjach handlowych wierzyciel powinien również ocenić możliwość dochodzenia odsetek ustawowych za opóźnienie oraz stałej rekompensaty kosztów odzyskiwania należności. W relacjach między przedsiębiorcami obowiązujących w ramach przepisów Unii Europejskiej wierzyciel może, przy spełnieniu wymaganych warunków, dochodzić tych należności obok kwoty głównej długu.

W zależności od wartości roszczenia, rodzaju dokumentów oraz stanowiska dłużnika prawo słoweńskie przewiduje następujące możliwości windykacji sądowej:

1. Ogólne postępowanie pozwowe rozpoczyna się od wniesienia pozwu do właściwego sądu słoweńskiego. Po wniesieniu pozwu i uiszczeniu opłaty sądowej sąd ocenia, czy sprawa nadaje się do rozpoznania, a następnie doręcza pozew pozwanemu. Pozwany ma co do zasady 30 dni na złożenie odpowiedzi na pozew. Jeżeli pozwany nie odpowie, a ustawowe warunki są spełnione, sąd może wydać wyrok zaoczny.

Na etapie przygotowania do rozprawy głównej sąd dokonuje wstępnego badania pozwu, doręcza pozew pozwanemu, odbiera odpowiedź na pozew, doręcza odpowiedź powodowi oraz wyznacza rozprawę przygotowawczą i rozprawę główną. Sąd zasadniczo doręcza pozew pozwanemu w terminie 30 dni od rozpoczęcia postępowania, a odpowiedź pozwanego doręcza powodowi w terminie 30 dni od jej otrzymania przez sąd.

Po otrzymaniu odpowiedzi na pozew sąd wyznacza rozprawę przygotowawczą. Termin powinien zostać ustalony tak, aby strony miały wystarczająco dużo czasu na przygotowanie się, i nie wcześniej niż 30 dni od doręczenia wezwania. Na rozprawie przygotowawczej sąd omawia ze stronami prawne i faktyczne aspekty sporu, umożliwia uzupełnienie twierdzeń i stanowisk prawnych, odnosi się do dowodów, rozpoznaje zarzuty procesowe oraz zachęca do zawarcia ugody sądowej, jeżeli jest to możliwe.

W toku przygotowania do rozprawy głównej strony mogą składać pisma przygotowawcze, w których przedstawiają fakty i dowody, na których zamierzają się oprzeć. Bez wezwania sądu każda strona może zasadniczo złożyć nie więcej niż dwa takie pisma, a powinny one zostać wniesione najpóźniej 15 dni przed rozprawą przygotowawczą; w przeciwnym razie sąd może je pominąć.

Jeżeli spór nie zostanie zakończony ugodą, sprawa przechodzi do rozprawy głównej. Sąd może przeprowadzić pierwszą rozprawę główną bezpośrednio po rozprawie przygotowawczej, jeżeli pozwalają na to warunki procesowe. Na rozprawie głównej sąd przeprowadza dowody i wysłuchuje stanowisk stron. Gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, zamyka rozprawę i wydaje wyrok. Jeżeli wyrok nie zostanie ogłoszony od razu, sąd może odroczyć jego ogłoszenie, a w sprawach złożonych doręczyć stronom pisemny wyrok w terminie 30 dni od zakończenia rozprawy głównej.

Strona może wnieść apelację od wyroku sądu pierwszej instancji w terminie 30 dni od doręczenia wyroku. W sporach dotyczących weksli i czeków termin apelacji wynosi 15 dni. Apelacja wniesiona w terminie wstrzymuje uprawomocnienie się wyroku pierwszej instancji w zaskarżonej części. Sąd drugiej instancji zwykle rozpoznaje apelację bez rozprawy, ale może ją wyznaczyć, jeżeli jest to konieczne do przeprowadzenia dowodów, prawidłowego ustalenia faktów albo usunięcia naruszeń procesowych.

Po wydaniu orzeczenia przez sąd drugiej instancji strona może w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia złożyć do Sądu Najwyższego wniosek o dopuszczenie nadzwyczajnej kontroli orzeczenia. Jeżeli Sąd Najwyższy dopuści taki środek, strona powinna go wnieść w terminie 15 dni od doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego. Nadzwyczajna kontrola orzeczenia jest co do zasady ograniczona do istotnych zagadnień prawnych, poważnych naruszeń postępowania oraz nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego. Samo wniesienie takiego środka nie wstrzymuje wykonania orzeczenia sądu drugiej instancji.

2. Postępowanie o wydanie nakazu zapłaty oraz egzekucja na podstawie wiarygodnego dokumentu są stosowane przy wymagalnych roszczeniach pieniężnych, jeżeli dług jest potwierdzony dokumentami o podwyższonej wartości dowodowej.

W postępowaniu o wydanie nakazu zapłaty wiarygodnymi dokumentami mogą być między innymi dokumenty urzędowe, dokumenty prywatne z poświadczonym podpisem, weksle i czeki wraz z dokumentami wymaganymi do dochodzenia roszczenia, wyciągi z poświadczonych ksiąg rachunkowych, faktury oraz dokumenty mające znaczenie dokumentów urzędowych na podstawie szczególnych przepisów. Nakaz zapłaty może zostać wydany również z urzędu, jeżeli zwykłe postępowanie pozwowe zostało już wszczęte, a ustawowe warunki wydania nakazu zapłaty są spełnione.

Jeżeli wartość roszczenia nie przekracza 2000 euro, sąd może wydać nakaz zapłaty bez załączenia wiarygodnego dokumentu, pod warunkiem że roszczenie jest wymagalne, pozew wskazuje podstawę i wysokość długu, a przedstawione dowody pozwalają ocenić zasadność roszczenia. Wyjątek ten nie ma zastosowania w sporach gospodarczych.

Odrębnie prawo słoweńskie przewiduje egzekucję na podstawie wiarygodnego dokumentu. Ten tryb ma szczególne znaczenie przy roszczeniach pieniężnych opartych na fakturach i podobnych dokumentach. Wniosek składa się elektronicznie, a wyłączną właściwość dla tego trybu ma sąd w Lublanie. W takim postępowaniu sąd może wydać postanowienie, które łączy nakaz zapłaty z zezwoleniem na egzekucję z majątku dłużnika, jeżeli dłużnik nie wniesie uzasadnionego sprzeciwu.

Dłużnik może wnieść sprzeciw od nakazu zapłaty w terminie 8 dni od doręczenia, a w sporach dotyczących weksli i czeków w terminie 3 dni. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony w terminie, nakaz zapłaty albo postanowienie egzekucyjne staje się prawomocne i wykonalne. Jeżeli uzasadniony sprzeciw zostanie wniesiony przeciwko postanowieniu wydanemu na podstawie wiarygodnego dokumentu, sąd uchyla część zezwalającą na egzekucję, a sprawa jest dalej rozpoznawana jako postępowanie cywilne.

3. Postępowanie w sprawach drobnych roszczeń stosuje się w sporach, w których wartość roszczenia nie przekracza 2000 euro, a w sporach gospodarczych 4000 euro. Ten tryb jest uregulowany w słoweńskich przepisach o postępowaniu cywilnym. Sprawy drobnych roszczeń są co do zasady rozpoznawane przez sąd niższego szczebla, natomiast gospodarcze sprawy drobnych roszczeń przez sąd okręgowy.

Postępowanie to ma przede wszystkim charakter pisemny i wymaga koncentracji twierdzeń oraz dowodów. Powód powinien wskazać wszystkie fakty i przedstawić wszystkie dowody już w pozwie, a pozwany w odpowiedzi na pozew. Następnie każda ze stron może złożyć jedno pismo przygotowawcze. Fakty i dowody przedstawione później są pomijane. Terminy na odpowiedź na pozew i pisma przygotowawcze wynoszą 8 dni.

Od wyroku albo postanowienia kończącego sprawę drobnych roszczeń można wnieść apelację w terminie 8 dni. Zaskarżenie jest ograniczone do poważnych naruszeń postępowania cywilnego oraz naruszeń prawa materialnego. W gospodarczych sprawach drobnych roszczeń apelację od wyroku może wnieść tylko strona, która zapowiedziała zamiar jej wniesienia. Nadzwyczajna kontrola przez Sąd Najwyższy nie jest dostępna w sprawach drobnych roszczeń.

Po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu, jeżeli dłużnik nie wykonuje go dobrowolnie, wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. Termin dobrowolnego wykonania obowiązku rozpoczyna się następnego dnia po doręczeniu orzeczenia dłużnikowi. Roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, decyzją innego właściwego organu albo ugodą sądową podlegają zasadniczo 10-letniemu terminowi przedawnienia, nawet jeżeli krótszy termin miał zastosowanie do pierwotnego roszczenia.

W Słowenii egzekucja może zostać dopuszczona na podstawie tytułu wykonawczego albo wiarygodnego dokumentu. Wniosek egzekucyjny powinien wskazywać wierzyciela i dłużnika, tytuł wykonawczy albo wiarygodny dokument, obowiązek dłużnika oraz żądany sposób i przedmiot egzekucji.

W przypadku roszczeń pieniężnych egzekucja może obejmować sprzedaż ruchomości dłużnika, sprzedaż nieruchomości, przeniesienie wierzytelności pieniężnych dłużnika, spieniężenie innych praw majątkowych i papierów wartościowych, sprzedaż udziału wspólnika oraz przekazanie środków znajdujących się w instytucji płatniczej, w tym w banku.

Egzekucja z rachunku bankowego jest jednym z praktycznie istotnych sposobów dochodzenia należności. Na podstawie postanowienia sądu o egzekucji instytucja płatnicza powinna zablokować środki dłużnika do wysokości wskazanej w postanowieniu, a po spełnieniu warunków przekazać je wierzycielowi. Bank może być również zobowiązany do przekazania informacji o rachunkach dłużnika oraz wyjaśnienia, w jaki sposób wykonał postanowienie egzekucyjne.

Orzeczenia sądów innych państw Unii Europejskiej w sprawach cywilnych i handlowych są w Słowenii co do zasady uznawane bez odrębnego postępowania o uznanie i mogą być wykonywane bez wcześniejszego stwierdzenia wykonalności. Wierzyciel powinien przedstawić odpis orzeczenia oraz odpowiednie zaświadczenie wymagane przez przepisy Unii Europejskiej.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki trwałej utraty płynności albo długotrwałej niewypłacalności, windykacja w Słowenii może przejść z indywidualnego postępowania egzekucyjnego do postępowania niewypłacalnościowego. Zgodnie z prawem słoweńskim niewypłacalność może występować wtedy, gdy dłużnik przez dłuższy czas nie jest w stanie regulować wszystkich wymagalnych zobowiązań, albo wtedy, gdy wartość jego majątku jest niższa niż wartość zobowiązań. W przypadku osoby prawnej, przedsiębiorcy lub osoby prywatnej trwała utrata płynności może być domniemana między innymi wtedy, gdy dłużnik opóźnia się o ponad dwa miesiące z wykonaniem jednego lub kilku zobowiązań w łącznej wysokości przekraczającej 20 procent zobowiązań wykazanych w ostatnim rocznym sprawozdaniu przed wymagalnością tych zobowiązań.

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zostać złożony przez dłużnika, odpowiedzialnego wspólnika, wierzyciela albo inny uprawniony podmiot. Wierzyciel powinien wykazać prawdopodobieństwo istnienia swojego roszczenia wobec dłużnika oraz to, że dłużnik opóźnia się z jego zapłatą o ponad dwa miesiące. Po otwarciu postępowania upadłościowego indywidualna egzekucja jest co do zasady zastępowana zbiorowym zaspokojeniem wierzycieli z masy upadłości, z uwzględnieniem zasad dotyczących wierzytelności zabezpieczonych, uprzywilejowanych, zwykłych i podporządkowanych.

Informacje o słoweńskich postępowaniach niewypłacalnościowych są publikowane przez AJPES, czyli Agencję Republiki Słowenii do spraw Publicznych Rejestrów Prawnych i Usług Powiązanych. Publicznie publikowane są między innymi ogłoszenia o otwarciu postępowań, orzeczenia sądowe, listy zweryfikowanych wierzytelności, sprawozdania zarządców oraz inne dokumenty dotyczące postępowania. Istnieje ustawowe domniemanie, że strony i inne osoby zapoznały się z opublikowanymi orzeczeniami sądu, wnioskami i innymi aktami prawnymi po upływie 8 dni od publikacji.

W postępowaniu upadłościowym wierzyciele powinni zgłosić swoje wierzytelności w terminie 3 miesięcy od dnia publikacji ogłoszenia o otwarciu postępowania upadłościowego przez AJPES. W postępowaniu restrukturyzacyjnym wierzytelności powinny zostać zgłoszone w terminie 30 dni od publikacji ogłoszenia przez AJPES. W postępowaniu restrukturyzacyjnym spóźnione zgłoszenie nie powoduje wygaśnięcia samej wierzytelności, ale może skutkować utratą prawa głosu.

Postępowanie niewypłacalnościowe może mieć również znaczenie wtedy, gdy wierzyciel ma podstawy do zbadania działań zarządu, organów nadzoru lub osób, które wpływały na zachowanie finansowe dłużnika przed upadłością. Odpowiedzialność takich osób nie powstaje automatycznie tylko dlatego, że spółka nie zapłaciła długu. Może jednak powstać, jeżeli istnieje konkretna podstawa prawna, w szczególności naruszenie obowiązków dotyczących terminowego złożenia wniosku o upadłość, działania w okresie zagrożenia niewypłacalnością, wykonywania obowiązków w stanie niewypłacalności albo prowadzenia spraw spółki w sposób sprzeczny z obowiązkami określonymi w słoweńskich przepisach niewypłacalnościowych.

Członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność wobec wierzycieli za szkodę polegającą na tym, że wierzyciele nie zostali w pełni zaspokojeni w postępowaniu upadłościowym, jeżeli postępowanie upadłościowe zostało otwarte, a zarząd nie wykonał ustawowych obowiązków dotyczących niewypłacalności. Odpowiedzialność członków organów nadzoru może powstać, jeżeli szkoda wierzycieli wynika z naruszenia ich obowiązków nadzorczych. Ocena takiej odpowiedzialności zależy od funkcji danej osoby, zakresu jej obowiązków, konkretnego zachowania, związku przyczynowego oraz podstawy prawnej. Roszczenia tego rodzaju są dochodzone na rachunek wszystkich wierzycieli upadłościowych, a uzyskane odszkodowanie trafia do majątku dłużnika jako część masy upadłości.

Wierzyciel powinien również ocenić, czy przed upadłością dłużnik nie przenosił majątku, nie uprzywilejował wybranych wierzycieli albo nie zaniechał działań, przez co zmniejszył majątek dostępny dla wierzycieli. Prawo słoweńskie pozwala zaskarżać czynności prawne dłużnika, w tym zaniechania, jeżeli ich skutkiem było zmniejszenie wartości netto majątku dłużnika i niższe zaspokojenie pozostałych wierzycieli albo uzyskanie przez określonego wierzyciela korzystniejszych warunków zaspokojenia.

Dla skutecznego zaskarżenia co do zasady znaczenie ma to, czy osoba odnosząca korzyść z danej czynności wiedziała albo powinna była wiedzieć o niewypłacalności dłużnika w chwili dokonania czynności. Transakcje nieodpłatne oraz transakcje dokonane za rażąco niskie świadczenie wzajemne traktowane są surowiej, ponieważ mogą być zaskarżane bez konieczności wykazywania tej wiedzy. Zaskarżeniu może podlegać również zaniechanie dłużnika, jeżeli w jego wyniku dłużnik utracił prawo majątkowe albo powstało po jego stronie zobowiązanie majątkowe.

Co do zasady zaskarżalne są czynności dokonane w okresie od jednego roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości do dnia otwarcia postępowania upadłościowego. Czynności nieodpłatne albo czynności dokonane za rażąco niskie świadczenie wzajemne mogą być zaskarżane, jeżeli zostały dokonane w okresie 36 miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości i przed otwarciem postępowania. Jeżeli zaskarżenie jest skuteczne, wartość wyprowadzona z majątku dłużnika może zostać przywrócona do masy upadłościowej i wykorzystana do zaspokojenia wierzycieli zgodnie z zasadami podziału.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Republice Słowenii, Grandliga może pomóc na różnych etapach odzyskiwania należności: w ocenie sytuacji dłużnika i dostępnych dowodów, prowadzeniu windykacji polubownej, dochodzeniu roszczeń przed sądem, wszczęciu albo wsparciu postępowania egzekucyjnego oraz ochronie interesów wierzyciela, gdy dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności.

12.06.2024

333