Windykacja w Rumunii

Postępowanie windykacyjne w Rumunii rozpoczyna się od oceny wypłacalności dłużnika, jego dziedziny działalności, historii przedsiębiorstwa, dostępności dokumentów potwierdzających dług, bieżących spraw sądowych i postępowań egzekucyjnych, a także możliwości kwestionując dług. Ocena ta określa strategię, która będzie stosowana w imieniu klienta podczas procesu windykacyjnego.

W przypadku rumuńskiego dłużnika będącego przedsiębiorcą wstępna analiza powinna zwykle obejmować sprawdzenie statusu spółki i jej danych rejestrowych w rumuńskim rejestrze handlowym, analizę publikacji dotyczących postępowań upadłościowych, dostępnych informacji sądowych oraz ocenę, czy dłużnik prowadzi realną działalność i posiada możliwy do ustalenia majątek. Takie sprawdzenie pomaga ustalić, czy w danej sprawie bardziej uzasadniona będzie windykacja polubowna, nakaz zapłaty, zwykłe postępowanie sądowe, środki zabezpieczające, egzekucja albo postępowanie upadłościowe.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się żadne sprawy sądowe ani zaległe orzeczenia sądowe dotyczące windykacji, a jest on aktywny, wówczas wskazane jest skorzystanie z etapu windykacji przedprocesowej.

Etap ten polega na intensywnych negocjacjach z dłużnikiem w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie spłaty roszczeń wierzyciela lub innych możliwości ugody (np. zwrot towaru, cesja długu na osobę trzecią, wzajemna wymiana usług lub towarów). 

Komunikacja z dłużnikiem następuje natychmiast po przesłaniu roszczenia za pośrednictwem poczty, e-maila, telefonu lub komunikatorów internetowych. Proces ten polega na aktywnej interakcji z dłużnikiem w celu wywarcia na niego presji. Głównym zadaniem jest nawiązanie dialogu z kluczowymi decydentami w celu przyspieszenia procesu windykacyjnego.

Średni okres odbioru przedprocesowego wynosi do 60 dni (z wyjątkiem przypadków, w których uzgodniono ratalny plan spłaty zadłużenia). Jeżeli realizacja tego etapu nie przyniosła oczekiwanych rezultatów lub po wstępnej analizie stwierdzono, że nie ma ona zastosowania, wówczas należy zastosować etap windykacji sądowej.

Przed rozpoczęciem windykacji sądowej w Rumunii wierzyciel powinien ustalić właściwy termin przedawnienia oraz dokładną datę wymagalności długu. Co do zasady ogólny termin przedawnienia wynosi 3 lata, chyba że przepisy rumuńskie albo charakter danego roszczenia przewidują inny termin. Ocena ta ma znaczenie przed wyborem pomiędzy windykacją polubowną, nakazem zapłaty, zwykłym postępowaniem sądowym, postępowaniem w sprawie drobnych roszczeń, egzekucją albo strategią upadłościową.

Przedawnienia w Rumunii nie należy opisywać jako skutku stosowanego przez sąd automatycznie w każdej sprawie o zapłatę. Zgodnie z zasadami prawa cywilnego przedawnienie jest co do zasady zarzutem przysługującym stronie, na rzecz której biegnie termin przedawnienia, i powinno zostać podniesione na właściwym etapie postępowania. Dlatego wierzyciel powinien jeszcze przed złożeniem pozwu ocenić ryzyko przedawnienia oraz zabezpieczyć dowody uznania długu, częściowej zapłaty, zapłaty odsetek, korespondencji potwierdzającej zobowiązanie albo innych okoliczności istotnych dla przerwania biegu przedawnienia.

W windykacji międzynarodowej Konwencja ONZ o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów z 1974 r. może mieć znaczenie tylko dla roszczeń wynikających z międzynarodowych umów sprzedaży towarów i tylko wtedy, gdy spełnione są warunki jej zastosowania. Rumunia jest stroną tej konwencji, a dla roszczeń objętych jej zakresem przewidziany jest 4-letni termin przedawnienia. Nie należy jednak traktować tego terminu jako ogólnego terminu dla wszystkich wierzycieli zagranicznych ani dla wszystkich rodzajów długów handlowych w Rumunii.

Jeżeli termin przedawnienia upłynął, a dłużnik skutecznie powoła się na przedawnienie, dochodzenie należności przed sądem staje się znacznie trudniejsze. W takiej sytuacji pozycja wierzyciela może zależeć od tego, czy istnieją wiarygodne dowody przerwania biegu przedawnienia, uznania długu, częściowej zapłaty, negocjacji, dokumentów ugodowych albo innych okoliczności, które uniemożliwiają dłużnikowi skuteczne wykorzystanie zarzutu przedawnienia.

Jeżeli wierzyciel posiada już orzeczenie sądu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w sprawie cywilnej lub handlowej, strategia może różnić się od składania nowego pozwu w Rumunii. Zgodnie z rozporządzeniem Unii Europejskiej nr 1215/2012 takie orzeczenia są co do zasady uznawane w Rumunii bez odrębnego postępowania o uznanie i mogą być wykonywane bez stwierdzenia wykonalności, z zachowaniem dokumentów i czynności proceduralnych wymaganych do egzekucji z majątku dłużnika w Rumunii.

Prawo rumuńskie przewiduje kilka sądowych sposobów dochodzenia długu, w tym nakaz zapłaty, zwykłe postępowanie sądowe oraz postępowanie w sprawie drobnych roszczeń. Wybór właściwej ścieżki zależy od wysokości roszczenia, jakości dokumentów, wymagalności długu, przewidywanego stanowiska dłużnika oraz tego, czy wierzyciel potrzebuje szybkiego tytułu do egzekucji.

Jeżeli istnieje ryzyko, że dłużnik rozporządzi majątkiem przed uzyskaniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego, w odpowiednich przypadkach można rozważyć środki zabezpieczające. Mogą one obejmować zajęcie zabezpieczające, zajęcie sądowe albo zajęcie wierzytelności i innych składników majątku, zależnie od rodzaju majątku i sytuacji procesowej. Nie zastępują one głównego postępowania o zapłatę, ale mogą pomóc w zachowaniu majątku dłużnika do czasu rozpoczęcia egzekucji.

Postępowanie o wydanie nakazu zapłaty ma zastosowanie do roszczeń pieniężnych, które są pewne, płynne i wymagalne oraz wynikają z umowy cywilnej albo innego dokumentu przyjętego przez strony w sposób dopuszczalny przez prawo. Przed złożeniem wniosku wierzyciel powinien doręczyć dłużnikowi wezwanie do zapłaty za pośrednictwem komornika sądowego albo listem poleconym z zadeklarowaną treścią i potwierdzeniem odbioru, wyznaczając dłużnikowi 15 dni na zapłatę należności.

Jeżeli dłużnik nie zapłaci w tym terminie, wierzyciel może złożyć do właściwego rumuńskiego sądu wniosek o wydanie nakazu zapłaty. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające wysokość i podstawę długu oraz dowód doręczenia wezwania do zapłaty. Brak takiego dowodu może prowadzić do odrzucenia wniosku jako niedopuszczalnego.

W celu rozpoznania wniosku sąd może wezwać strony w celu złożenia wyjaśnień, doprecyzowania stanowisk, nakłonienia dłużnika do zapłaty albo doprowadzenia stron do porozumienia co do sposobu zapłaty. Wezwanie powinno zostać doręczone co najmniej 10 dni przed terminem posiedzenia, a dłużnik powinien złożyć odpowiedź najpóźniej 3 dni przed tym terminem. Niezłożenie odpowiedzi może zostać ocenione przez sąd, z uwzględnieniem okoliczności sprawy, jako uznanie roszczeń wierzyciela.

Jeżeli dłużnik zapłaci należność, sąd kończy sprawę. Jeżeli dłużnik kwestionuje roszczenie, sąd ocenia zasadność jego obrony na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach oraz wyjaśnień stron. Jeżeli obrona dłużnika wymaga przeprowadzenia innych dowodów właściwych dla zwykłego postępowania, sąd może odmówić wydania nakazu zapłaty, a wierzyciel może dochodzić roszczenia w zwykłym postępowaniu sądowym.

Jeżeli sąd uzna roszczenie wierzyciela za zasadne w całości albo w części, wydaje nakaz zapłaty ze wskazaniem należnej kwoty oraz terminu zapłaty. Termin ten nie może być krótszy niż 10 dni ani dłuższy niż 30 dni od dnia doręczenia nakazu, chyba że strony uzgodnią inny termin płatności.

Dłużnik może złożyć wniosek o uchylenie nakazu zapłaty w terminie 10 dni od jego doręczenia. Taki wniosek może dotyczyć naruszenia wymogów przewidzianych dla wydania nakazu zapłaty, a także okoliczności wygaśnięcia zobowiązania, które powstały po wydaniu nakazu. Samo złożenie wniosku nie wstrzymuje egzekucji; zawieszenie może zostać dopuszczone na żądanie dłużnika pod warunkiem złożenia zabezpieczenia w wysokości ustalonej przez sąd.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się przez złożenie pozwu do właściwego rumuńskiego sądu. Wezwanie przedprocesowe jest często przydatne w praktyce, ponieważ może wspierać negocjacje, potwierdzać stanowisko wierzyciela i zabezpieczać dowody komunikacji z dłużnikiem. Szczególne wezwanie z terminem 15 dni, doręczane przez komornika sądowego albo listem poleconym, jest jednak wymogiem właściwym dla postępowania o wydanie nakazu zapłaty i nie powinno być przedstawiane jako ogólny warunek każdego zwykłego pozwu. W zwykłym postępowaniu czas rozpoznania sprawy zależy od właściwego sądu, doręczenia dokumentów, stanowiska dłużnika, zakresu dowodów, ewentualnych opinii biegłych, środków odwoławczych i innych zdarzeń procesowych. Dla każdej sesji sądowej sporządzany jest wykaz spraw rozpatrywanych w tym dniu, który wywieszany jest na portalu sądu oraz przy drzwiach sali sądowej co najmniej na godzinę przed jej rozpoczęciem. Na liście wskazane zostaną także szacunkowe ramy czasowe wyznaczone na rozstrzygnięcie spraw. Sprawy, w których strony są reprezentowane przez prawników, traktowane są priorytetowo.

W wyniku rozpatrzenia dokumentów sprawy i przeprowadzenia narad sądowych sąd wydaje postanowienie (wyrok), które wchodzi w życie po upływie trzydziestu dni od dnia ogłoszenia, pod warunkiem niezaskarżenia. Ustawa przewiduje możliwość złożenia przez stronę wniosku do sądu pierwszej instancji o zrzeczenie się prawa do apelacji. W takim przypadku decyzja wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. 

W toku postępowania apelacyjnego sąd apelacyjny nie może wydać orzeczenia pogarszającego sytuację odwołującego się w porównaniu z pozycją, jaką zajmował zgodnie z orzeczeniem sądu pierwszej instancji, chyba że odwołujący się z tym zgodzi.

Orzeczenie sądu apelacyjnego jest ostateczne, można jednak odwołać się do Wysokiego Trybunału Kasacyjnego i Sprawiedliwości w terminie trzydziestu dni od daty jego ogłoszenia. Apelacji nie można złożyć, jeżeli kwota roszczenia przekracza 500 000 lei rumuńskich. Orzeczenie sądu kasacyjnego jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu. 

Postępowanie w sprawie drobnych roszczeń ma zastosowanie do roszczeń, których wartość w dniu wniesienia sprawy do sądu nie przekracza 50 000 lei rumuńskich, bez uwzględniania odsetek, kosztów sądowych i innych należności ubocznych. Powód może wybrać między zwykłym postępowaniem sądowym a postępowaniem w sprawie drobnych roszczeń, jeżeli spełnione są warunki zastosowania tej uproszczonej procedury.

Postępowanie rozpoczyna się przez wypełnienie zatwierdzonego formularza pozwu i złożenie go wraz z dokumentami potwierdzającymi roszczenie do właściwego sądu. Po otrzymaniu prawidłowo wypełnionego formularza sąd przesyła pozwanemu formularz odpowiedzi, kopię pozwu oraz kopie dokumentów złożonych przez powoda. Pozwany ma 30 dni od doręczenia tych dokumentów na złożenie odpowiedzi i dokumentów, na których zamierza się oprzeć.

Co do zasady postępowanie w sprawie drobnych roszczeń jest pisemne i odbywa się bez wzywania stron. Sąd może jednak zarządzić stawiennictwo stron, jeżeli uzna to za konieczne albo gdy jedna ze stron złoży taki wniosek, a sąd uzna, że ustna rozprawa jest potrzebna. Decyzja sądu może zostać zaskarżona w terminie 30 dni od jej doręczenia, a orzeczenie sądu rozpoznającego środek odwoławczy jest ostateczne.

Jeżeli po wejściu w życie postanowienia sądu dłużnik dobrowolnie nie zastosuje się do orzeczenia sądu, powinien uzyskać tytuł egzekucyjny i przedstawić go wraz z odpowiednim wnioskiem komornikowi o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Jeżeli w tytule egzekucyjnym zastrzeżono lub przekazano odsetki, kary lub inne kwoty należne wierzycielowi bez ustalenia ich wysokości, nalicza je komornik zgodnie z przepisami prawa. Tytuł wykonawczy można przedstawić do wykonania w terminie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie sądu uzyskało prawomocność.

Wymagania wierzyciela na etapie przymusowego egzekwowania mogą być zaspokojone poprzez zajęcie rachunków bankowych dłużnika i pobranie z nich pieniędzy; zajęcie majątku dłużnika (włączając w to majątek osób trzecich) z późniejszą ich sprzedażą; zajęcie i konfiskatę papierów wartościowych; wystąpienie z żądaniem egzekucji na niesprzedane owoce i plony (nie wcześniej niż sześć miesięcy przed ich dojrzałością) poprzez ich konfiskatę i późniejszą sprzedaż. Ponadto, prawo przewiduje obok przymusowej sprzedaży skonfiskowanego majątku dłużnika, sprzedaż przyjazną, zgodnie z którą dłużnik samodzielnie znajduje nabywcę na skonfiskowany majątek i informuje komornika o wartości i terminach potencjalnej transakcji, która może być wzięta pod uwagę przez komornika.

Jeżeli wierzytelność wierzyciela wobec dłużnika przekracza 50 000 lei rumuńskich, jest pewna, płynna i wymagalna od ponad 60 dni, wierzyciel może rozważyć, czy postępowanie upadłościowe jest właściwą alternatywą wobec zwykłej windykacji. Taka ścieżka ma znaczenie wtedy, gdy brak zapłaty wskazuje na niewystarczające dostępne środki dłużnika na regulowanie wymagalnych zobowiązań, a nie jako narzędzie nacisku w każdym sporze handlowym.

W ramach rumuńskiego postępowania upadłościowego odpowiedzialność członków organów zarządzających, nadzorczych albo innych osób związanych z dłużnikiem może być rozważana wyłącznie na szczególnych warunkach przewidzianych w prawie upadłościowym. Nie jest to automatyczny sposób dochodzenia zwykłego długu handlowego bezpośrednio od członków zarządu, wspólników albo akcjonariuszy.

Taka odpowiedzialność może mieć znaczenie, jeżeli niewypłacalność dłużnika została spowodowana albo pogłębiona przez działania takie jak wykorzystywanie majątku spółki w interesie osobistym, kontynuowanie działalności prowadzącej w oczywisty sposób do zaprzestania płatności, prowadzenie fikcyjnej księgowości, ukrywanie majątku, sztuczne zwiększanie zobowiązań, korzystanie z finansowania pogarszającego sytuację dłużnika albo preferowanie jednego wierzyciela ze szkodą dla pozostałych wierzycieli tuż przed niewypłacalnością. Dlatego ten mechanizm należy oceniać jako element strategii upadłościowej, razem z dowodami dotyczącymi osób odpowiedzialnych, związku przyczynowego i szkody wyrządzonej wierzycielom.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia prawnego w zakresie windykacji w Rumunii, Grandliga może pomóc w analizie dłużnika, dokumentów potwierdzających dług, terminu przedawnienia, dostępnych procedur sądowych, możliwości egzekucji oraz ryzyk związanych z niewypłacalnością. Właściwa strategia powinna zostać dobrana po analizie umowy, faktur, korespondencji, historii płatności, statusu dłużnika i dostępnego majątku w Rumunii.

12.06.2024

313