Windykacja w Nikaragui

Postępowanie windykacyjne w Nikaragui rozpoczyna się od analizy prawnej i finansowej dłużnika: ustalenia danych osoby fizycznej albo spółki, adresu do doręczeń, rodzaju działalności, istnienia majątku podlegającego rejestracji lub rachunków, historii sporów i postępowań egzekucyjnych, a także jakości dokumentów potwierdzających zobowiązanie. W Nikaragui taka weryfikacja jest szczególnie ważna, ponieważ strategia może różnić się w zależności od tego, czy możliwe są negocjacje, mediacja przedprocesowa, zwykłe postępowanie sądowe, postępowanie uproszczone, postępowanie o wydanie nakazu zapłaty albo egzekucja istniejącego tytułu wykonawczego.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, ma możliwy do ustalenia adres i nie istnieją postępowania sądowe lub egzekucyjne, które czyniłyby negocjacje bezcelowymi, wierzyciel może rozpocząć etap pozasądowy. Na tym etapie sprawdza się stanowisko dłużnika, ustala, czy uznaje on zobowiązanie w całości lub części, oraz ocenia, czy sprawę można zakończyć dobrowolną zapłatą, harmonogramem płatności, zwrotem rzeczy, rozliczeniem wzajemnym albo przygotowaniem mediacji przedprocesowej.

Kontakt z dłużnikiem rozpoczyna się po wysłaniu formalnego wezwania dostępnymi środkami komunikacji, takimi jak poczta, poczta elektroniczna, telefon lub wiadomości. Celem nie jest wywieranie niedozwolonej presji, lecz jasne utrwalenie stanowiska wierzyciela, potwierdzenie otrzymania wezwania, ustalenie osób uprawnionych do podjęcia decyzji oraz uzyskanie udokumentowanej odpowiedzi dotyczącej zapłaty, zarzutów albo możliwej propozycji ugody.

Czas trwania etapu pozasądowego zależy od zachowania dłużnika, złożoności dokumentów, położenia stron i realnej możliwości zawarcia wykonalnego porozumienia. Jeżeli dłużnik nie odpowiada, bez wystarczających podstaw kwestionuje dług, ukrywa majątek albo wykorzystuje rozmowy do opóźniania płatności, wierzyciel powinien przygotować właściwą procedurę sądową i zachować dowody wszystkich wysłanych wezwań oraz odpowiedzi.

Przed wszczęciem windykacji sądowej należy ustalić właściwy termin przedawnienia. Co do zasady prawo do dochodzenia roszczenia podlega dziesięcioletniemu terminowi przedawnienia, chyba że ustawa przewiduje szczególny wyjątek. Dla roszczeń przedsiębiorcy lub handlowca o zapłatę ceny za towary sprzedane osobom, które nie są odsprzedawcami, prawo cywilne Nikaragui przewiduje termin dwuletni. Skutki upływu terminu przedawnienia nie są stosowane przez sąd automatycznie: dłużnik powinien podnieść je jako zarzut procesowy.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany nie tylko przez wyraźne lub dorozumiane uznanie długu przez dłużnika, lecz także przez każdą czynność sądową lub pozasądową skierowaną na odzyskanie długu, wykonanie zobowiązania albo dochodzenie odpowiedniego roszczenia. Ponadto po przyjęciu pozwu do rozpoznania toczące się postępowanie może wpływać na bieg przedawnienia. Dlatego przy windykacji w Nikaragui ważne jest dokumentowanie wezwań do zapłaty, korespondencji, mediacji i wniesienia pozwu.

Prawo nikaraguańskie przewiduje sądową windykację długów przede wszystkim w zwykłym postępowaniu sądowym, w postępowaniu uproszczonym oraz w postępowaniu o wydanie nakazu zapłaty. Wybór procedury zależy od wartości roszczenia, charakteru długu, jakości dokumentów, istnienia zarzutów dłużnika oraz zasad procesowych ustalonych przez Sąd Najwyższy Nikaragui dla danej kategorii spraw.

W postępowaniu cywilnym strony co do zasady działają z pomocą prawnika, a sąd sprawdza, czy składane pisma spełniają wymogi formalne. W postępowaniu uproszczonym oraz przy składaniu wniosku lub sprzeciwu w postępowaniu o wydanie nakazu zapłaty udział prawnika nie zawsze jest obowiązkowy, jeżeli pismo zostało sporządzone zgodnie z przewidzianym wzorem. Jeżeli jednak jedna ze stron jest reprezentowana albo wspierana przez prawnika, druga strona również powinna mieć zapewnioną reprezentację prawną.

Dla zagranicznego wierzyciela oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania dokumentów. Pełnomocnictwa, dokumenty spółki, dowody długu, potwierdzenia płatności, faktury, dokumenty dostawy oraz tłumaczenia powinny być uporządkowane przed wniesieniem pozwu, ponieważ braki formalne mogą opóźnić przyjęcie sprawy albo osłabić pozycję wierzyciela.

Przed wniesieniem pozwu cywilnego strony powinny zwrócić się do Dyrekcji do spraw Alternatywnego Rozwiązywania Sporów albo do upoważnionego i nadzorowanego przez nią ośrodka mediacji, aby spróbować rozwiązać spór bez rozpoczynania procesu sądowego. Ten etap jest istotny przy windykacji w Nikaragui, ponieważ pozwala utrwalić stanowiska stron, a w razie zawarcia porozumienia stworzyć podstawę do późniejszego wykonania.

Jeżeli strony zawrą porozumienie, lecz nie zostanie ono wykonane, wierzyciel może dochodzić jego wykonania według zasad dotyczących pozasądowych tytułów wykonawczych, po sądowej ocenie zgodności porozumienia z porządkiem publicznym i prawem. Dlatego porozumienie zawarte w wyniku mediacji powinno dokładnie określać kwotę, walutę, harmonogram płatności, odsetki, skutki niewykonania oraz pełne dane stron.

Jeżeli strony nie osiągną porozumienia albo osoba wezwana nie stawi się na mediację, wnioskodawca może wnieść pozew do właściwego sądu cywilnego i dołączyć zaświadczenie wydane przez Dyrekcję do spraw Alternatywnego Rozwiązywania Sporów albo przez upoważniony ośrodek, potwierdzające, że procedura została wszczęta lub przeprowadzona bez zawarcia porozumienia. Brak takiego zaświadczenia, jeżeli jest wymagane, może spowodować problemy na etapie przyjęcia pozwu.

W sprawach o odzyskanie długu należy także uwzględnić sposób doręczenia pism dłużnikowi. Jeżeli adres jest znany, doręczenie powinno nastąpić zgodnie ze zwykłymi zasadami procesowymi. Jeżeli odbiorca nie ma znanego adresu albo jego miejsce pobytu jest nieznane, postępowanie cywilne dopuszcza doręczenie przez ogłoszenie w przewidzianych przypadkach. Jednak w postępowaniu o wydanie nakazu zapłaty wezwanie do zapłaty nie może być doręczone przez ogłoszenie, dlatego ustalenie adresu lub miejsca, w którym można znaleźć dłużnika, ma szczególne znaczenie przed wyborem tej procedury.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się od wniesienia pisemnego pozwu do właściwego sądu. W pozwie należy wskazać strony, adres dłużnika, okoliczności faktyczne, podstawę prawną roszczenia, konkretne żądanie, dowody oraz odpowiednie załączniki. W sprawach dotyczących długu zwykłe postępowanie sądowe stosuje się, gdy wartość roszczenia przekracza 200 000 kordob nikaraguańskich, zgodnie z kryterium wartości stosowanym przez Sąd Najwyższy Nikaragui, albo gdy wartości roszczenia nie można dokładnie ustalić.

Po przyjęciu pozwu sąd wzywa pozwanego do złożenia odpowiedzi w ciągu kolejnych trzydziestu dni. W odpowiedzi na pozew pozwany musi zaprzeczyć lub przyznać fakty przedstawione przez powoda. Sąd uzna milczenie lub wymijające odpowiedzi pozwanego za dorozumiane zaprzeczenie faktom, które mogą być dla niego niekorzystne. Alternatywnie, pozwany może wyraźnie zgodzić się z roszczeniem w odpowiedzi lub na wstępnym przesłuchaniu, przyznając przyczyny powództwa, po czym sąd podejmie decyzję bez konieczności przeprowadzania dowodu lub innej procedury.

Jeżeli po upływie terminu na złożenie odpowiedzi na pozew pozwany, prawidłowo powiadomiony, nie stawi się na rozprawę, jego niestawiennictwo zostanie uznane za zawinione. Niestawiennictwo pozwanego nie będzie stanowiło przeszkody do kontynuowania procesu, a jego niestawiennictwo będzie traktowane jako zaprzeczenie faktom.

Po złożeniu odpowiedzi na pozew lub po upływie odpowiednich terminów, sąd w ciągu pięciu dni wyznaczy wstępną rozprawę dla stron, która musi odbyć się nie później niż dwadzieścia dni od daty wyznaczenia. Celem rozprawy wstępnej jest nakłonienie stron do zawarcia porozumienia, usunięcie podnoszonych uchybień proceduralnych, precyzyjne określenie przedmiotu sporu i zarzutów stron oraz warunków ich omówienia; potwierdzenie listy proponowanych dowodów oraz dopuszczenie dowodów, które strony zamierzają wykorzystać na rozprawie dowodowej.

Jeżeli jedynym dopuszczalnym dowodem są dokumenty, które zostały przedstawione na rozprawie i nie zostały zakwestionowane, rozprawa dowodowa nie zostanie przeprowadzona. Po zakończeniu pierwszej rozprawy organ sądowy może podjąć decyzję ustnie, a następnie wydać ją na piśmie. Jeżeli zachodzi potrzeba zbadania dopuszczonego dowodu, sąd wyznacza rozprawy dowodowe, podczas których przesłuchuje świadków, żąda nowych dowodów i opracowuje opinie biegłych.

Po zbadaniu materiału dowodowego, a przed zakończeniem rozprawy, strony mają możliwość przedstawienia wystąpień końcowych. Po zakończeniu mów końcowych sędzia zamyka rozprawę i kończy rozprawę w sprawie. Od tego momentu rozpoczyna się odliczanie dziesięciodniowego terminu na wydanie orzeczenia sądowego.

Postępowanie uproszczone ma zastosowanie między innymi wtedy, gdy wartość roszczenia nie przekracza 200 000 kordob nikaraguańskich, zgodnie z kryterium wartości ustalanym przez Sąd Najwyższy Nikaragui. Postępowanie rozpoczyna się od wniesienia pozwu, a sąd rozstrzyga o jego dopuszczalności w odpowiednim terminie procesowym. Po przyjęciu pozwu pozwany zostaje wezwany do odpowiedzi w terminie krótszym niż w zwykłym postępowaniu sądowym.

Po złożeniu odpowiedzi albo po upływie właściwego terminu sąd wzywa strony na rozprawę w przewidzianym terminie. Rozprawa w postępowaniu uproszczonym łączy funkcje rozprawy wstępnej i dowodowej w zwykłym postępowaniu: służy doprecyzowaniu sporu, rozstrzygnięciu kwestii proceduralnych, ustaleniu dopuszczalnych dowodów i wysłuchaniu stanowisk stron. Po przeprowadzeniu dowodów i wysłuchaniu wystąpień końcowych sąd wydaje rozstrzygnięcie w przewidzianym terminie.

Postępowanie o wydanie nakazu zapłaty stosuje się do odzyskania długu pieniężnego oznaczonego co do wysokości, wymagalnego i podlegającego wykonaniu, w granicach wartości określonej przez Sąd Najwyższy Nikaragui; na tej stronie zachowuje się jako punkt odniesienia limit 50 000 kordob nikaraguańskich. Aby skorzystać z tej procedury, wierzyciel składa wniosek o wezwanie do zapłaty, wskazując dane wierzyciela i dłużnika, adres albo miejsce, w którym można znaleźć dłużnika, źródło i wysokość długu oraz naliczone odsetki. Dług może być potwierdzony dokumentami podpisanymi przez dłużnika, fakturami, potwierdzeniami dostawy towarów albo innymi dokumentami zwykle potwierdzającymi relację wierzyciela i dłużnika.

Jeżeli wniosek spełnia wymagania, a złożone dokumenty stanowią wstępne potwierdzenie prawa wierzyciela, sąd przyjmuje wniosek i nakazuje dłużnikowi zapłatę żądanej kwoty albo stawienie się i przedstawienie zarzutów w terminie 20 dni od dnia następującego po doręczeniu. Jeżeli dłużnik się nie stawi, wydawane jest postanowienie o egzekucji należnej kwoty. Wezwanie do zapłaty doręcza się zgodnie z zasadami procesowymi, lecz nie przez ogłoszenie.

Jeżeli dłużnik wniesie sprzeciw w przewidzianym terminie, sąd kończy postępowanie o wydanie nakazu zapłaty i wszczyna postępowanie uproszczone w celu rozpoznania sprzeciwu. W tym postępowaniu nie dopuszcza się powództwa wzajemnego. Jeżeli sprzeciw dotyczy jedynie zawyżenia kwoty, egzekucja może być kontynuowana w części uznanej za należną, a sporna część jest rozpoznawana według właściwych zasad procesowych.

Wyrok sądu pierwszej instancji może zostać zaskarżony w drodze apelacji w terminie 10 dni od dnia następującego po doręczeniu orzeczenia. W apelacji należy wskazać podstawy niezgody z rozstrzygnięciem, żądanie jego całkowitej lub częściowej zmiany, a gdy jest to dopuszczalne, potrzebę ponownej oceny akt sprawy albo przedstawienia dopuszczalnych dowodów.

Orzeczenie wydane w drugiej instancji może zostać zaskarżone do izby cywilnej Sądu Najwyższego Nikaragui w terminie 20 dni od doręczenia. Ten etap nie jest pełnym ponownym rozpoznaniem sporu: co do zasady koncentruje się na naruszeniach prawa, kontroli uzasadnienia i podstawach określonych w przepisach procesowych.

Po uzyskaniu sądowego tytułu podlegającego wykonaniu wierzyciel może wszcząć egzekucję, składając wniosek do właściwego sądu. Przy wykonywaniu tytułów sądowych sąd co do zasady zarządza egzekucję po upływie 20 dni od doręczenia orzeczenia dłużnikowi. We wniosku należy wskazać strony, tytuł będący podstawą wykonania, oczekiwany rezultat, żądane czynności egzekucyjne oraz, jeżeli to możliwe, majątek dłużnika, który może zostać zajęty. Jeżeli wierzyciel nie zna majątku dłużnika, może żądać, aby dłużnik przedstawił informacje o swoim majątku i prawach majątkowych.

W toku egzekucji roszczenie wierzyciela może zostać zaspokojone przez wezwanie do zapłaty, zajęcie majątku, wpisy w rejestrach, sprzedaż zajętych składników majątku, skierowanie egzekucji do praw majątkowych oraz inne środki przewidziane w postępowaniu cywilnym. Jeżeli sąd zarządza zajęcie, może wskazać konkretne składniki majątku podane przez wierzyciela i nakazać zawiadomienie właściwego rejestru publicznego w celu dokonania odpowiednich wpisów. Jeżeli zostanie ustalone, że dłużnik nie ma żadnego majątku, sprawa może zostać tymczasowo odłożona, bez wyłączenia możliwości wznowienia egzekucji po ujawnieniu nowych składników majątku.

Jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe, ostateczne rozstrzygnięcie zagraniczne albo zagraniczne orzeczenie polubowne, odzyskanie długu w Nikaragui może wymagać uznania takiego dokumentu. Postępowanie cywilne Nikaragui przewiduje, że zagraniczne tytuły wykonawcze, w tym zagraniczne orzeczenia polubowne, mogą uzyskać skutek wykonawczy w Republice po uznaniu przez izbę cywilną Sądu Najwyższego Nikaragui. Po uznaniu i dopełnieniu wymaganych formalności egzekucję wnosi się do sądu cywilnego okręgu właściwego według miejsca zamieszkania dłużnika albo miejsca położenia majątku, który ma zostać wydany lub wykorzystany do odzyskania należności.

Jeżeli dłużnik prowadzący działalność handlową wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien ocenić możliwość zastosowania strategii upadłościowej albo innego zbiorowego sposobu dochodzenia roszczeń. Prawo handlowe Nikaragui przewiduje, że w stanie upadłości może znajdować się kupiec, który zaprzestał płatności i nie korzysta z przewidzianych prawem mechanizmów zawieszenia albo odroczenia płatności. Ogłoszenia upadłości może żądać sam kupiec albo uprawniony wierzyciel, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.

Po ogłoszeniu upadłości wierzyciele co do zasady nie mogą rozpoczynać ani kontynuować indywidualnej egzekucji przeciwko upadłemu, z wyjątkiem przypadków przewidzianych dla wierzycieli zabezpieczonych oraz innych roszczeń pozostających poza postępowaniem upadłościowym. Sprawy w toku, które mogą dotyczyć majątku dłużnika, zostają skupione w postępowaniu zbiorowym, a strategia wierzyciela powinna koncentrować się na potwierdzeniu roszczenia, ochronie zabezpieczeń i analizie czynności, które mogły bezpodstawnie zmniejszyć majątek dłużnika.

Do czynności mogących naruszać interesy wierzycieli należą nieodpłatne rozporządzenia majątkiem po zaprzestaniu płatności, spłata długów jeszcze niewymagalnych po tej dacie, odpłatne czynności z osobami, które wiedziały o zaprzestaniu płatności, umowy, w których zobowiązania dłużnika oczywiście przewyższają to, co otrzymał w zamian, niektóre spłaty wymagalnych długów dokonane innymi środkami niż pieniądze lub papiery płatnicze, a także zabezpieczenia ustanowione na majątku upadłego z tytułu długów istniejących przed zaprzestaniem płatności.

Celem takich działań jest ochrona ogółu wierzycieli i zapobieżenie zmniejszeniu majątku dłużnika przez czynności pozorne, oszukańcze albo uprzywilejowujące wybrane osoby. Jeżeli czynność zostanie unieważniona albo uznana za bezskuteczną wobec masy, odzyskane składniki majątku lub ich wartość mogą zostać włączone do majątku przeznaczonego do likwidacji i zwiększyć możliwość proporcjonalnego zaspokojenia uznanych roszczeń.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w sprawie windykacji w Nikaragui, zespół prawny Grandliga może przeanalizować dokumenty, ocenić właściwą drogę pozasądową lub sądową, przygotować mediację przedprocesową, opracować strategię procesową oraz wspierać sprawę na etapie egzekucji albo uznania zagranicznych tytułów wykonawczych. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny długu, dostępnych dowodów, położenia dłużnika, majątku możliwego do odzyskania oraz realnej szansy na uzyskanie zapłaty.

02.09.2024

401