Windykacja w Libanie

Proces windykacji w Libanie rozpoczyna się od prawnej i praktycznej oceny dłużnika, rodzaju zadłużenia, dostępnych dowodów oraz realnej drogi odzyskania należności. Na tym etapie wierzyciel powinien ustalić, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna prowadząca działalność handlową, spółka libańska, spółka zagraniczna działająca w Libanie albo podmiot posiadający majątek w Libanie. Analiza obejmuje zwykle wypłacalność, profil działalności, dostępne aktywa, dokumenty potwierdzające dług, toczące się sprawy sądowe i postępowania egzekucyjne, wcześniejsze zachowanie płatnicze oraz prawdopodobieństwo zakwestionowania roszczenia. W przypadku dłużników korporacyjnych libański Rejestr Handlowy może pomóc w ustaleniu danych spółki, jej statusu handlowego i informacji rejestrowych, jednak dane rejestrowe należy oceniać łącznie z umową, fakturami, dokumentami dostawy, korespondencją, danymi płatniczymi i innymi materiałami sprawy. Wynik takiej analizy pozwala wybrać właściwą strategię: windykację polubowną, postępowanie sądowe, środki zabezpieczające, egzekucję istniejącego orzeczenia, uznanie zagranicznego orzeczenia sądowego lub arbitrażowego albo działania związane z niewypłacalnością dłużnika.

Jeżeli wobec dłużnika nie występuje bezpośrednie ryzyko niewypłacalności, nie ma przeszkód egzekucyjnych, a dłużnik nadal prowadzi działalność handlową, wierzyciel może rozpocząć sprawę od windykacji polubownej. Ten etap jest szczególnie przydatny, gdy dłużnik pozostaje aktywny, można ustalić osoby decyzyjne i istnieje realna szansa uzyskania płatności, harmonogramu spłaty, zwrotu towaru, cesji wierzytelności, potrącenia, wymiany usług lub innego rozwiązania ugodowego.

Windykacja polubowna zwykle rozpoczyna się od pisemnego wezwania do zapłaty oraz bezpośredniego kontaktu z dłużnikiem. Wezwanie powinno wskazywać wierzyciela, dłużnika, kwotę roszczenia, podstawę prawną i faktyczną długu, dokumenty potwierdzające należność, dane do płatności oraz skutki braku zapłaty. Komunikacja może być prowadzona pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub przez komunikatory, zwłaszcza jeżeli strony korzystały z takich kanałów w swojej wcześniejszej relacji gospodarczej.

W sprawach sądowych w Libanie należy odróżniać nieformalny kontakt z dłużnikiem od formalnego doręczania dokumentów sądowych. Pisma procesowe i zawiadomienia sądowe podlegają regułom libańskiego postępowania cywilnego, a doręczenie odbywa się przez właściwe kanały procesowe, w tym przez komornika, policję, siły bezpieczeństwa wewnętrznego albo sekretariat sądu, zależnie od rodzaju sprawy. Jeżeli dłużnik lub inna strona znajduje się poza Libanem, doręczenie może wymagać listu poleconego z potwierdzeniem odbioru, kanałów dyplomatycznych lub konsularnych albo doręczenia zgodnego z prawem państwa obcego.

Jeżeli windykacja polubowna nie prowadzi do zapłaty albo wstępna analiza wskazuje, że negocjacje nie zabezpieczą interesów wierzyciela, kolejnym etapem jest sądowa windykacja długu. Postępowanie sądowe może być potrzebne, gdy dłużnik ignoruje roszczenie, kwestionuje dług, odwleka płatność bez wiarygodnej propozycji, przenosi majątek, ma innych wierzycieli albo gdy do zajęcia rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości lub wierzytelności potrzebne jest orzeczenie sądu.

Przed rozpoczęciem postępowania sądowego wierzyciel powinien sprawdzić termin przedawnienia właściwy dla konkretnej wierzytelności. W sprawach cywilnych ogólny termin przedawnienia w Libanie wynosi 10 lat. Krótsze terminy mają zastosowanie do określonych kategorii roszczeń, w tym niektórych świadczeń okresowych, takich jak odsetki, dywidendy, czynsz oraz inne roszczenia płatne corocznie albo w krótszych odstępach, jeżeli mieszczą się one w odpowiednich przepisach libańskiego kodeksu zobowiązań i umów. Termin przedawnienia co do zasady biegnie od dnia wymagalności zobowiązania i może być uwzględniony przez sąd, gdy strona postępowania powoła się na przedawnienie.

Bieg przedawnienia może zostać zawieszony albo przerwany w przypadkach przewidzianych przez prawo. Jeżeli dłużnik uzna prawo wierzyciela, bieg przedawnienia może zostać przerwany, a po przerwaniu termin biegnie od nowa. W praktyce windykacyjnej szczególne znaczenie mają pisemne uznania długu, częściowe płatności, podpisane harmonogramy spłaty, korespondencja ugodowa oraz inne dokumenty potwierdzające zobowiązanie dłużnika.

Prawo libańskie przewiduje sądową windykację długu przede wszystkim w zwykłym postępowaniu cywilnym, a w określonych sprawach o niższej wartości możliwe jest również zastosowanie postępowania uproszczonego.

Zwykłe postępowanie cywilne rozpoczyna się od złożenia pozwu w sekretariacie właściwego sądu. Pozew powinien wskazywać sąd, strony, przedstawicieli stron, okoliczności faktyczne, podstawy prawne, dowody, żądanie, datę, podpis oraz załączniki. W przypadku osób prawnych należy również wskazać formę prawną, nazwę, adres działalności i przedstawiciela prawnego. Jeżeli pełnomocnikiem jest prawnik, do pozwu należy dołączyć pełnomocnictwo. Po uiszczeniu opłaty sądowej pozew jest rejestrowany, otrzymuje numer, zostaje opatrzony pieczęcią sądu i wpisany do rejestru sądowego.

Jeżeli wartość roszczenia przekracza milion funtów libańskich, strony są zobowiązane do korzystania z pomocy prawników. W takiej sprawie złożenie pozwu bez udziału prawnika jest niedopuszczalne.

Po zarejestrowaniu pozwu zostaje on wraz z załącznikami doręczony pozwanemu. Pozwany powinien złożyć odpowiedź na pozew w terminie piętnastu dni od dnia doręczenia pozwu i dołączyć dokumenty uzasadniające swoje stanowisko. Powód może odpowiedzieć na stanowisko pozwanego w terminie dziesięciu dni od jego otrzymania, a pozwany może złożyć kolejną odpowiedź w takim samym terminie. Po upływie tych terminów dalsze pisma są przyjmowane tylko wtedy, gdy istnieje ważna przyczyna albo gdy sąd wyznaczy dodatkowe terminy.

Następnego dnia po upływie terminów na składanie pism kierownik sekretariatu albo sekretarz przekazuje akta prezesowi sądu, który wyznacza jednego z sędziów do przygotowania sprawy do rozprawy. Na tym etapie sędzia może nakazać stronom przedstawienie wyjaśnień faktycznych lub prawnych, złożenie dokumentów, omówienie nowych materiałów oraz może wysłuchać stron w celu doprowadzenia do pojednania i ugody. Po zakończeniu tego etapu akta wracają do sekretariatu sądu.

Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, prezes sądu wyznacza termin rozprawy. W sprawach pilnych sąd może skrócić terminy procesowe, przy czym wyznaczony termin nie może być krótszy niż dwadzieścia cztery godziny. Odrębnie roszczenia dotyczące osób albo majątku ruchomego lub nieruchomego, których wartość nie przekracza trzydziestokrotności minimalnego wynagrodzenia, mogą podlegać postępowaniu uproszczonemu. W takim postępowaniu przewidziana jest jedna wymiana pism w skróconych terminach, a sędzia powinien wydać orzeczenie w terminie dwóch tygodni od ostatniego pisma.

Strony mogą również złożyć wspólne pisemne oświadczenie, że opierają się na wyjaśnieniach przedstawionych w pismach. Jeżeli sąd uzna, że wystąpienia ustne lub dalsze czynności dowodowe nie są potrzebne, a sprawa jest gotowa do rozstrzygnięcia, może wydać orzeczenie bez wyznaczania rozprawy. W takim przypadku sąd powinien wydać decyzję w terminie 30 dni od otrzymania wspólnego oświadczenia.

Jeżeli pozwany nie stawi się na rozprawę bez ważnej przyczyny albo nie złoży odpowiedzi na pozew, sąd może wydać orzeczenie przeciwko pozwanemu, jeżeli uzna roszczenia powoda za zgodne z prawem, dopuszczalne i uzasadnione. Jeżeli strony stawią się na rozprawę, sąd rozpoznaje sprawę, a po zakończeniu wystąpień przewodniczący zamyka rozprawę i wyznacza termin wydania ostatecznego orzeczenia w okresie nieprzekraczającym sześciu tygodni. Każda ze stron może w terminie jednego tygodnia po zamknięciu rozprawy złożyć pisemne stanowisko w celu wyjaśnienia lub doprecyzowania punktów poruszonych podczas wystąpień.

Jeżeli po zamknięciu rozprawy, ale przed wydaniem orzeczenia, pojawią się nowe okoliczności albo wcześniej nieznane fakty, sąd może z własnej inicjatywy albo na wniosek strony wznowić rozpoznanie sprawy i ponownie skierować ją do rozpoznania. Jeżeli istnieje ryzyko wyzbycia się majątku przez dłużnika, wierzyciel może rozważyć środki zabezpieczające. Sąd libański może zastosować środki tymczasowe lub zabezpieczające w celu ochrony praw wierzyciela i zapobieżenia szkodzie, w tym środki związane z zachowaniem lub zajęciem majątku, jeżeli zostanie wykazana pilność oraz ryzyko naruszenia praw wierzyciela.

Od orzeczenia sądu pierwszej instancji co do zasady przysługuje apelacja do sądu apelacyjnego w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia. Orzeczenia w sporach o wartości poniżej 150 milionów funtów libańskich zasadniczo nie podlegają apelacji, z wyjątkiem ograniczonych podstaw przewidzianych przez prawo. Krótszy termin ośmiu dni stosuje się do orzeczeń wydanych przez sędziego w postępowaniu uproszczonym, prezesa biura egzekucyjnego oraz do orzeczeń zarządzających środki tymczasowe.

Orzeczenie sądu apelacyjnego może zostać zaskarżone do Sądu Kasacyjnego w terminie dwóch miesięcy od doręczenia orzeczenia, chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin. Skarga kasacyjna jest ograniczona do podstaw dopuszczonych przez libańskie prawo procesowe i nie stanowi pełnego ponownego rozpoznania faktów sprawy. Wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego orzeczenia do czasu jego uchylenia, chyba że właściwy sąd zarządzi wstrzymanie wykonania, zwykle pod warunkiem ustanowienia odpowiedniego zabezpieczenia. Orzeczenie Sądu Kasacyjnego jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

W sprawach międzynarodowych odrębnym etapem może być uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych w Libanie. Jeżeli właściwa umowa międzynarodowa nie przewiduje innej drogi, zagraniczne orzeczenie co do zasady wymaga uzyskania nakazu wykonalności, zanim będzie mogło zostać wykonane w Libanie. Wniosek składa się do prezesa wydziału cywilnego sądu apelacyjnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwanego, jego miejsce pobytu albo miejsce położenia majątku objętego egzekucją. Jeżeli żaden z tych łączników nie występuje, wniosek może zostać złożony do prezesa sądu apelacyjnego w Bejrucie.

Przy ocenie zagranicznego orzeczenia sąd libański bada między innymi, czy orzeczenie zostało wydane przez właściwy sąd, czy jest wykonalne i ma powagę rzeczy osądzonej w państwie pochodzenia, czy pozwany został prawidłowo zawiadomiony i miał możliwość obrony, czy istnieje wzajemność w wykonywaniu libańskich orzeczeń w państwie pochodzenia oraz czy orzeczenie nie narusza libańskiego porządku publicznego. Po nadaniu wykonalności zagraniczne orzeczenie może być wykonane w Libanie przez właściwe biuro egzekucyjne.

Zagraniczne i międzynarodowe orzeczenia arbitrażowe również mogą wymagać uznania i nadania wykonalności przed rozpoczęciem egzekucji w Libanie. Wierzyciel powinien przygotować orzeczenie arbitrażowe, zapis na sąd polubowny oraz wymagane tłumaczenia, jeżeli dokumenty nie zostały sporządzone w języku akceptowanym w postępowaniu. Sąd nie rozpoznaje ponownie sporu handlowego co do meritum, lecz koncentruje się na istnieniu orzeczenia, istnieniu zapisu na sąd polubowny oraz braku przeszkód do uznania albo wykonania.

W sprawach transgranicznych należy ocenić kanały płatności, rzeczywistych właścicieli, ograniczenia bankowe, sankcje oraz kwestie przeciwdziałania praniu pieniędzy przed zawarciem ugody lub przyjęciem płatności egzekucyjnej. Ma to szczególne znaczenie, gdy dług, majątek dłużnika albo środki ugodowe są powiązane z libańskimi bankami, rachunkami walutowymi, depozytami sprzed października 2019 roku, przelewami międzynarodowymi albo kontrahentami narażonymi na ryzyka sankcyjne.

Po uzyskaniu wykonalnego orzeczenia libańskiego, nakazu wykonalności zagranicznego orzeczenia albo wykonalnego orzeczenia arbitrażowego wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. Orzeczenie może zostać skierowane do wykonania w ciągu 10 lat. W toku egzekucji roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone przez zajęcie i pobranie środków z rachunków dłużnika, zajęcie i sprzedaż ruchomości oraz nieruchomości, zajęcie papierów wartościowych, a także zajęcie wierzytelności lub innych należności przysługujących dłużnikowi.

Alternatywną albo dodatkową drogą odzyskania długu od spółki lub przedsiębiorcy może być upadłość albo inne postępowanie związane z niewypłacalnością. Ogólne zasady niewypłacalności przedsiębiorców niebędących bankami, w tym osób prawnych i przedsiębiorców, znajdują się w księdze piątej libańskiego kodeksu handlowego, zmienionej ustawą nr 126 z 2019 roku, która weszła w życie 1 lipca 2019 roku. Libańskie prawo przewiduje układ zapobiegawczy, reorganizację w ramach głównego postępowania niewypłacalnościowego oraz likwidację.

Układ zapobiegawczy może zostać zaproponowany przez dłużnika przed wystąpieniem niewypłacalności płynnościowej albo w terminie 10 dni od zawieszenia płatności. Plan dłużnika powinien przewidywać spłatę co najmniej 50% niezabezpieczonych roszczeń w ciągu jednego roku, 75% długu w ciągu osiemnastu miesięcy albo 100% długu w ciągu trzech lat. Sąd zwołuje zgromadzenie wierzycieli i wyznacza nadzorcę do nadzorowania działalności dłużnika. W trakcie tej procedury wierzyciele mogą być ograniczeni w rozpoczynaniu albo kontynuowaniu egzekucji z majątku dłużnika.

Reorganizacja może zostać zastosowana w głównym postępowaniu niewypłacalnościowym po uznaniu dłużnika za niewypłacalnego. Główne postępowanie niewypłacalnościowe może zostać wszczęte przez dłużnika albo przez dowolnego wierzyciela, jeżeli dłużnik znajduje się w stanie niewypłacalności, i może prowadzić do reorganizacji albo likwidacji. W takim postępowaniu może zostać powołany zarządca do zarządzania majątkiem dłużnika i masą niewypłacalnościową. Likwidacja może nastąpić między innymi wtedy, gdy plan reorganizacji nie powiedzie się albo gdy dłużnik nie wykonuje zatwierdzonego układu zapobiegawczego lub planu reorganizacji.

Zgodnie z libańskim kodeksem handlowym każdy przedsiębiorca jest uważany za upadłego, jeżeli zaprzestaje spłaty swoich długów handlowych i utrzymuje swoją reputację finansową w sposób jawnie nielegalny. Na tym etapie, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza do pełnego zaspokojenia roszczeń wierzycieli, możliwe jest zaskarżenie czynności dokonanych z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli.

Poniższe czynności są uznawane za nieważne wobec wszystkich wierzycieli, jeżeli dłużnik dokonał ich po dacie zaprzestania płatności ustalonej przez sąd albo w ciągu dwudziestu dni przed tą datą: czynności i przekazania nieodpłatne, z wyjątkiem zwykłych drobnych darowizn oraz tworzenia funduszy charytatywnych; płatności zobowiązań przed terminem wymagalności, niezależnie od formy płatności; wykonanie zobowiązań pieniężnych w sposób inny niż zapłata pieniędzmi, w tym za pomocą weksli, akceptów, przelewów i innych sposobów spełnienia świadczenia przez przekazanie majątku; ustanowienie hipoteki umownej lub sądowej, zastawu na ruchomościach albo prawa do korzystania z majątku dłużnika w celu zabezpieczenia wcześniej powstałego długu; a także każda odpłatna transakcja zawarta z kontrahentem, który wiedział o niewypłacalności dłużnika.

Termin na wniesienie powództwa o unieważnienie powyższych czynności wynosi 18 miesięcy od daty otwarcia upadłości. W wyniku unieważnienia wartość utracona przez dłużnika wskutek takich czynności może zostać zwrócona do masy, zwiększając aktywa dostępne na zaspokojenie roszczeń wierzycieli oraz pokrycie kosztów postępowania upadłościowego albo likwidacyjnego.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji w Libanie albo szerszej międzynarodowej windykacji związanej z libańskimi dłużnikami, majątkiem, orzeczeniami lub kanałami płatności, Grandliga może prowadzić sprawę na każdym etapie: od analizy dłużnika i Rejestru Handlowego, oceny umów, dokumentów i terminu przedawnienia, przez windykację polubowną, strategię sądową, środki zabezpieczające, zwykłe lub uproszczone postępowanie sądowe, uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych lub arbitrażowych, postępowanie egzekucyjne, kwestie bankowe i transgraniczne ryzyka płatnicze, aż po działania związane z niewypłacalnością dłużnika. Droga odzyskania należności jest dobierana do statusu dłużnika, dostępnego majątku, dowodów, waluty długu, ryzyk płatniczych i etapu sprawy.

28.10.2024

187