Windykacja w Grecji

Windykacja należności w Grecji rozpoczyna się od prawnej i finansowej oceny dłużnika, podstawy powstania długu, dostępnych dowodów oraz realnych możliwości odzyskania środków. Na tym etapie należy ustalić dokładną nazwę dłużnika, jego siedzibę, zakres działalności, osoby uprawnione do reprezentacji, aktualny status przedsiębiorstwa, możliwe oznaki niewypłacalności, istniejące sprawy sądowe, postępowania egzekucyjne oraz dokumenty potwierdzające wysokość, wymagalność i podstawę prawną roszczenia. W przypadku greckich spółek przydatne mogą być dane z greckiego rejestru handlowego, a informacje o upadłości, małej upadłości i postępowaniach restrukturyzacyjnych można weryfikować w elektronicznym rejestrze wypłacalności.

Wynik tej analizy pozwala określić, czy wierzyciel powinien rozpocząć od polubownych negocjacji, wystąpić o nakaz zapłaty, złożyć pozew cywilny, rozważyć środki zabezpieczające, przejść do egzekucji na podstawie istniejącego tytułu wykonawczego albo skorzystać z narzędzi związanych z niewypłacalnością dłużnika. Jeżeli dłużnik prowadzi aktywną działalność, posiada możliwe do ustalenia składniki majątku lub przychody w Grecji, a sytuacja nie wymaga natychmiastowych działań sądowych, pierwszym praktycznym etapem jest zwykle polubowne dochodzenie należności.

Etap polubowny obejmuje zgodne z prawem wezwania do zapłaty, negocjacje z dłużnikiem, propozycje ugodowe oraz ocenę, czy dłużnik jest w stanie i chce dobrowolnie spełnić roszczenie wierzyciela. W zależności od sytuacji handlowej strony mogą rozważyć pełną spłatę, częściową spłatę, harmonogram płatności, zwrot towaru, przejęcie długu przez osobę trzecią, potrącenie, świadczenie zastępcze albo inne rozwiązanie ugodowe, które nie osłabia pozycji prawnej wierzyciela.

Kontakt z dłużnikiem powinien tworzyć udokumentowany zapis żądania wierzyciela, wskazywać osoby decyzyjne po stronie dłużnika, wyjaśniać rzeczywiste przyczyny braku zapłaty oraz pozwalać ocenić, czy dobrowolna spłata jest możliwa bez wszczynania sporu sądowego. Celem tego etapu nie jest wywieranie niedozwolonej presji, lecz uporządkowanie dowodów, stanowisk stron i możliwego sposobu zakończenia sprawy.

Jeżeli polubowne dochodzenie należności nie przynosi praktycznego rezultatu albo wstępna analiza wskazuje, że dalsze negocjacje mogą prowadzić do zwłoki, wyprowadzenia majątku lub utraty przewagi procesowej, wierzyciel powinien przejść do środków przewidzianych w prawie greckim.

Przed podjęciem działań prawnych należy ustalić właściwy termin przedawnienia zgodnie z charakterem roszczenia. W prawie greckim ogólny termin dla roszczeń umownych może wynosić dwadzieścia lat, jeżeli nie ma zastosowania termin szczególny. Jednocześnie wiele roszczeń handlowych, okresowych i szczególnych, w tym roszczenia wynikające z transakcji handlowych, sprzedaży towarów, najmu lub innych określonych podstaw prawnych, może podlegać pięcioletniemu terminowi przedawnienia.

Bieg przedawnienia zależy od rodzaju roszczenia, daty jego wymagalności oraz zdarzeń, które mogą prowadzić do przerwania albo zawieszenia terminu. Znaczenie mogą mieć w szczególności uznanie długu przez dłużnika, częściowa zapłata, korespondencja ugodowa, wszczęcie postępowania sądowego, doręczenie nakazu zapłaty albo inne czynności przewidziane przez prawo. Dlatego przy windykacji należności w Grecji należy najpierw prawidłowo zakwalifikować roszczenie i dopiero potem wybierać właściwą procedurę odzyskania długu.

Sądowa windykacja należności w Grecji może być prowadzona poprzez nakaz zapłaty, postępowanie w sprawach drobnych roszczeń, zwykłe postępowanie cywilne, środki zabezpieczające, egzekucję na podstawie istniejącego tytułu wykonawczego, europejski nakaz zapłaty oraz uznanie lub wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego, jeżeli wierzyciel posiada już orzeczenie wydane poza Grecją.

Jeżeli istnieje ryzyko, że dłużnik przeniesie majątek, wypłaci środki, ukryje dochody albo przeniesie działalność na inny podmiot, wierzyciel może rozważyć środki zabezpieczające przed rozpoczęciem głównego postępowania albo w jego toku. Takie środki mogą pomóc zachować majątek dłużnika i ograniczyć ryzyko, że późniejsza egzekucja okaże się nieskuteczna. W sprawach z elementem unijnym wierzyciel może także rozważyć zabezpieczenie rachunku bankowego w innym państwie członkowskim, jeżeli spełnione są warunki przewidziane dla takiego środka.

Nakaz zapłaty w Grecji może być stosowany w przypadku roszczeń pieniężnych oraz roszczeń wynikających z papierów wartościowych, jeżeli roszczenie i dokładna kwota należności są udowodnione dokumentami publicznymi albo prywatnymi. Procedura ta jest szczególnie przydatna, gdy wierzyciel posiada jednoznaczny materiał dowodowy, taki jak umowa, faktury, dokumenty dostawy, uznanie długu, zestawienie rozliczeń, czek, weksel lub inne dokumenty potwierdzające dłużnika, wierzyciela, podstawę prawną i wysokość roszczenia.

Nakaz zapłaty nie jest zwykłym wyrokiem, ale stanowi tytuł nadający się do egzekucji. Musi zostać doręczony dłużnikowi w terminie dwóch miesięcy od jego wydania, w przeciwnym razie traci skuteczność. Ważne ograniczenie dotyczy wierzycieli zagranicznych: grecki nakaz zapłaty nie może zostać skutecznie wydany, jeżeli ma być doręczony osobie zamieszkałej za granicą albo osobie o nieznanym miejscu zamieszkania, chyba że osoba ta ustanowiła w Grecji przedstawiciela do sprawy sądowej. Jeżeli więc dłużnik nie ma siedziby ani przedstawiciela w Grecji, wierzyciel powinien rozważyć zwykłe postępowanie cywilne, europejski nakaz zapłaty albo inną drogę transgranicznego odzyskania długu.

Po doręczeniu nakazu zapłaty dłużnik może wnieść sprzeciw w ustawowym terminie. Samo wniesienie sprzeciwu nie wstrzymuje automatycznie egzekucji nakazu zapłaty. Wstrzymanie może zostać zarządzone tylko wtedy, gdy dłużnik wystąpi z takim wnioskiem, a właściwy sąd go uwzględni. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony w terminie, wierzyciel może ponownie doręczyć nakaz, a dłużnik otrzymuje drugi krótki termin na wniesienie sprzeciwu przed utrwaleniem skutków nakazu.

Postępowanie w sprawach drobnych roszczeń w Grecji jest przeznaczone dla sporów cywilnych o niższej wartości i ma zapewnić szybsze rozpoznanie sprawy na podstawie dokumentów. Po zmianach wprowadzonych ustawą 5221/2025 próg wartości dla takich spraw został podniesiony do 8 000 euro. Pozew składa się do właściwego sądu, a następnie doręcza pozwanemu w ustawowym terminie. Zmieniona procedura przewiduje również krótkie terminy na złożenie pisma procesowego, dowodów i odpowiedzi, po których sprawa może zostać rozpoznana na podstawie akt.

Ta droga może być użyteczna w prostych sprawach o zapłatę, gdy wierzyciel ma jasne dokumenty, a wartość roszczenia mieści się w ustawowym progu. Nie jest to najlepsza procedura dla spraw wymagających złożonego postępowania dowodowego, wielu uczestników, problemów z doręczeniem za granicą, ustalania majątku dłużnika albo szerszego planowania egzekucji.

Orzeczenia wydane w postępowaniu w sprawach drobnych roszczeń nie podlegają zwykłemu odwołaniu. W określonych przypadkach mogą jednak istnieć szczególne środki zaskarżenia albo kontrola przed Sądem Najwyższym na zasadach przewidzianych w przepisach proceduralnych.

Zwykłe postępowanie cywilne stosuje się wtedy, gdy długu nie można skutecznie dochodzić przez nakaz zapłaty, postępowanie w sprawach drobnych roszczeń, europejski nakaz zapłaty albo bezpośrednią egzekucję istniejącego tytułu wykonawczego. Postępowanie rozpoczyna się od złożenia pozwu do właściwego greckiego sądu i doręczenia go pozwanemu w ustawowym terminie. W zwykłych sprawach cywilnych po reformie procedury termin doręczenia pozwu został ujednolicony, a termin rozprawy wyznaczany jest na wczesnym etapie sprawy.

Greckie postępowanie cywilne opiera się w dużym stopniu na dokumentach. Powód powinien wskazać podstawę prawną roszczenia, dokładnie określić strony, podać kwotę żądania, wyliczyć odsetki, jeżeli są dochodzone, oraz przedstawić dokumenty potwierdzające dług. Dokumenty sporządzone w innym języku zazwyczaj wymagają tłumaczenia na język grecki do wykorzystania w postępowaniu sądowym.

Mediacja oraz inne sposoby ugodowego rozwiązania sporu mogą mieć znaczenie przed procesem albo w jego toku, zależnie od rodzaju sprawy i etapu postępowania. Wierzyciel powinien przygotować sprawę tak, aby ugoda była możliwa, ale jednocześnie aby pozew był gotowy do rozpoznania, jeżeli dłużnik odmawia zapłaty, zgłasza formalne zarzuty albo wykorzystuje rozmowy jedynie do opóźnienia odzyskania długu.

Po zbadaniu pozwu, dowodów i pism procesowych sąd wydaje orzeczenie. Orzeczenie staje się prawomocne i wykonalne zgodnie z zasadami dotyczącymi odwołania oraz egzekucji.

Strona, która nie uzyskała korzystnego rozstrzygnięcia przed sądem pierwszej instancji, może wnieść odwołanie, jeżeli orzeczenie podlega zaskarżeniu i spełnione są wymogi proceduralne. Termin do wniesienia odwołania liczy się od doręczenia orzeczenia, a nie od samego dnia jego wydania. W zwykłych sprawach cywilnych termin wynosi zasadniczo trzydzieści dni, gdy strona skarżąca mieszka albo ma siedzibę w Grecji, oraz sześćdziesiąt dni, gdy mieszka za granicą albo jej miejsce pobytu nie jest znane.

Dalsza skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego może dotyczyć kwestii prawnych, a nie pełnego ponownego badania faktów. Przy ocenie możliwości zaskarżenia należy uwzględnić wykonalność orzeczenia, ewentualną tymczasową wykonalność, możliwość wstrzymania egzekucji oraz zmienione zasady dotyczące środków zaskarżenia. Po reformie greckiej procedury cywilnej skrócono również ostateczny termin na wniesienie środków zaskarżenia w sytuacji, gdy orzeczenie nie zostało doręczone, dlatego dla wierzyciela i dłużnika istotne jest dokładne monitorowanie doręczeń oraz dat publikacji orzeczeń.

Europejski nakaz zapłaty może być stosowany w transgranicznych sprawach cywilnych i handlowych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych w Unii Europejskiej, z wyłączeniem Danii. Wierzyciel składa standardowy formularz do właściwego sądu. Jeżeli nakaz zostanie wydany i doręczony dłużnikowi, dłużnik ma trzydzieści dni na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony w terminie, europejski nakaz zapłaty staje się wykonalny i może być użyty w innych uczestniczących państwach Unii Europejskiej bez odrębnego stwierdzenia wykonalności.

Jeżeli wierzyciel posiada już orzeczenie wydane w innym państwie Unii Europejskiej, uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego w Grecji odbywa się zazwyczaj zgodnie z rozporządzeniem Bruksela I bis w sprawach cywilnych i handlowych. W tym trybie orzeczenia z państw Unii Europejskiej są co do zasady uznawane bez odrębnego postępowania o uznanie i wykonywane bez odrębnego stwierdzenia wykonalności, z uwzględnieniem wymogów rozporządzenia oraz możliwych podstaw odmowy.

W przypadku orzeczeń z państw spoza Unii Europejskiej wierzyciel powinien oprzeć się na właściwej umowie międzynarodowej, konwencji albo greckich zasadach uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń. Praktyczna droga zależy od państwa pochodzenia orzeczenia, jego prawomocności, jurysdykcji sądu zagranicznego, prawidłowego doręczenia dłużnikowi, zgodności z greckim porządkiem publicznym oraz dostępności majątku dłużnika w Grecji.

Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel może rozpocząć postępowanie egzekucyjne w Grecji, jeżeli dłużnik nie spełnia świadczenia dobrowolnie. Egzekucja zwykle rozpoczyna się od uzyskania wykonalnego odpisu tytułu i doręczenia dłużnikowi wezwania do wykonania przez właściwego funkcjonariusza egzekucyjnego. Po upływie terminu na dobrowolne wykonanie można podejmować czynności przeciwko majątkowi dłużnika.

Zaspokojenie roszczenia może nastąpić przez zajęcie ruchomości, nieruchomości, rachunków bankowych, wierzytelności przysługujących dłużnikowi od osób trzecich, udziałów, składników przedsiębiorstwa oraz innych praw majątkowych, które mogą być przedmiotem egzekucji. W zależności od rodzaju majątku i sposobu egzekucji w czynnościach mogą uczestniczyć komornicy sądowi, prawnicy oraz notariusze, zwłaszcza przy doręczeniach, zajęciach, potrąceniach i sprzedaży majątku.

W praktyce strategia egzekucji w Grecji powinna koncentrować się na wcześniejszym ustaleniu realnych aktywów dłużnika. Znaczenie mogą mieć rachunki bankowe, należności od kontrahentów, nieruchomości, pojazdy, udziały, wyposażenie przedsiębiorstwa, aktywa przynoszące dochód oraz wierzytelności wobec osób trzecich. W sierpniu czynności egzekucyjne i sprzedaż egzekucyjna są co do zasady ograniczone, z wyjątkami dotyczącymi między innymi statków i statków powietrznych.

Jeżeli egzekucja nie prowadzi do odzyskania środków, a dłużnik nie jest w stanie w sposób ogólny i trwały wykonywać wymagalnych zobowiązań finansowych, wierzyciel może rozważyć środki związane z niewypłacalnością i upadłością. Grecka ustawa 4738/2020 przewiduje upadłość, małą upadłość oraz postępowania restrukturyzacyjne poprzedzające upadłość. Publikacje i wpisy dotyczące takich postępowań są ujawniane w elektronicznym rejestrze wypłacalności, a część informacji może mieć również znaczenie dla danych ujawnianych w greckim rejestrze handlowym.

Analiza niewypłacalności jest ważna zarówno przed wszczęciem sprawy sądowej, jak i po uzyskaniu tytułu wykonawczego. Pozwala ustalić, czy dłużnik nadal posiada majątek możliwy do odzyskania, czy inni wierzyciele rozpoczęli już postępowanie zbiorowe, czy egzekucja indywidualna nadal ma sens oraz czy wierzytelność należy zgłosić w ramach upadłości albo restrukturyzacji.

Jeżeli majątek został przeniesiony w celu pokrzywdzenia wierzycieli, prawo greckie może przewidywać środki przeciwko czynnościom dokonanym ze szkodą dla wierzycieli oraz innym działaniom polegającym na wyprowadzaniu aktywów. W odpowiednich przypadkach znaczenie może mieć także odpowiedzialność osób zarządzających spółką albo osób wpływających na decyzje dłużnika, jeżeli niewypłacalność została spowodowana lub pogłębiona przez oszustwo, rażące niedbalstwo albo naruszenie obowiązków związanych z niewypłacalnością. Takie środki wymagają dowodów dotyczących zachowania dłużnika, przepływu majątku oraz związku między tym zachowaniem a szkodą wierzycieli.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji należności w Grecji, Grandliga może przeanalizować dłużnika, dowody, termin przedawnienia, dostępne procedury sądowe, możliwości egzekucji, ryzyka niewypłacalności oraz kwestie uznania i wykonania zagranicznych orzeczeń sądowych. Możemy pomóc w przygotowaniu strategii odzyskania długu, prowadzeniu zgodnych z prawem negocjacji, wszczęciu i prowadzeniu postępowań sądowych oraz wsparciu egzekucji z majątku dłużnika w Grecji albo w innej właściwej jurysdykcji.

12.06.2024

327