Windykacja w Finlandii

Postępowanie windykacyjne w Finlandii rozpoczyna się od oceny prawnej i finansowej dłużnika, wierzytelności oraz dokumentów, którymi dysponuje wierzyciel. W praktyce warto sprawdzić działalność gospodarczą dłużnika, historię przedsiębiorstwa, dane w fińskim rejestrze handlowym, dostępne sprawozdania finansowe, informacje o zaległościach podatkowych przedsiębiorstwa, bieżące sprawy sądowe, postępowania egzekucyjne, oznaki niewypłacalności, możliwe aktywa oraz prawdopodobieństwo zakwestionowania długu. Taka analiza określa strategię, która będzie stosowana w imieniu klienta podczas procesu windykacyjnego.

Jeżeli fiński dłużnik nadal prowadzi działalność, nie ma oczywistych przeszkód egzekucyjnych, a roszczenie jest potwierdzone umową, fakturami, dokumentami dostawy, protokołami odbioru lub korespondencją, zazwyczaj pierwszym praktycznym etapem jest windykacja pozasądowa. Celem tego etapu jest nie tylko wezwanie do zapłaty, ale także zabezpieczenie dowodów, ustalenie stanowiska dłużnika i ocena, czy uzasadniona jest ugoda, windykacja sądowa albo działania związane z niewypłacalnością.

Etap pozasądowy obejmuje negocjacje z dłużnikiem w celu uzyskania zapłaty roszczenia wierzyciela albo innego gospodarczo uzasadnionego rozwiązania. W zależności od dokumentów i stanowiska dłużnika ugoda może przewidywać pełną zapłatę, harmonogram spłat, zwrot towaru, potrącenie, przejęcie długu przez osobę trzecią, wymianę usług lub towarów albo inne rozwiązanie, które zostanie prawidłowo udokumentowane i będzie mogło zostać wykorzystane jako dowód w razie niewykonania porozumienia.

Kontakt z dłużnikiem powinien opierać się na udokumentowanej, zgodnej z prawem i proporcjonalnej komunikacji. W Finlandii działania windykacyjne nie powinny polegać na wywieraniu presji, lecz na prawidłowym przedstawieniu podstawy roszczenia, kwoty długu i konsekwencji braku zapłaty. Formalne wezwanie do zapłaty powinno wskazywać wierzyciela, podstawę wierzytelności, należność główną, odsetki, odsetki za opóźnienie, koszty windykacji, łączną kwotę żądania, dane do zapłaty oraz możliwość przedstawienia przez dłużnika uwag co do kwoty lub podstawy roszczenia.

Czas trwania windykacji pozasądowej zależy od reakcji dłużnika, jakości dowodów, wysokości roszczenia, realności propozycji ugodowej oraz tego, czy dłużnik uznaje zobowiązanie. Jeżeli dłużnik ignoruje wezwanie do zapłaty, kwestionuje roszczenie bez konkretnych podstaw, nie przedstawia realnego planu spłaty, wykorzystuje negocjacje wyłącznie do opóźnienia zapłaty albo wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien przejść do windykacji sądowej lub innej formalnej drogi bez dopuszczenia do upływu terminu przedawnienia.

Przed skierowaniem sprawy do sądu wierzyciel powinien uporządkować dokumenty potwierdzające dług i dane dłużnika. W sprawach gospodarczych są to zazwyczaj umowa lub potwierdzenie zamówienia, faktury, dokumenty dostawy, protokoły odbioru, dokumenty transportowe, korespondencja, uznanie długu, historia płatności, wyliczenie należności głównej, odsetek umownych albo ustawowych odsetek za opóźnienie, kosztów windykacji oraz informacje identyfikujące fińskiego dłużnika. Przejrzysty komplet dokumentów jest istotny zarówno dla wezwania do zapłaty, jak i dla wniosku o wezwanie w sądzie.

Przy obliczaniu roszczenia wierzyciel powinien oddzielić należność główną, odsetki umowne, ustawowe odsetki za opóźnienie oraz koszty windykacji podlegające zwrotowi. W okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 roku fińska stopa referencyjna wynosi 2,5%, ogólna stopa odsetek za opóźnienie wynosi 9,5% rocznie, a stopa odsetek za opóźnienie stosowana w umowach handlowych wynosi 10,5% rocznie. W windykacji gospodarczej wyliczenie powinno być przedstawione w sposób przejrzysty, aby dłużnik i sąd mogli ustalić, z czego wynika żądana kwota.

Przed wszczęciem windykacji sądowej należy ustalić właściwy termin przedawnienia. Zgodnie z fińskimi zasadami ogólny termin przedawnienia długu wynosi 3 lata, jeżeli nie został przerwany przed upływem tego okresu. Jeżeli termin płatności został określony z góry, bieg przedawnienia zasadniczo rozpoczyna się od dnia wymagalności długu. W przypadku niektórych roszczeń, w tym roszczeń odszkodowawczych albo zobowiązań, dla których moment rozpoczęcia biegu terminu nie wynika ze zwykłych zasad, przepisy przewidują szczególne reguły, w tym termin 10 lat liczony od podstawy prawnej zobowiązania.

Dług pieniężny osoby fizycznej wynikający z umowy przedawnia się ostatecznie najpóźniej po upływie 20 lat od dnia wymagalności. Jeżeli wierzycielem jest osoba fizyczna, ostateczny termin wynosi 25 lat. Tych ostatecznych terminów przedawnienia nie można przerwać. Przepisów o przedawnieniu nie można także zmienić umową na niekorzyść dłużnika, a po przedawnieniu wygasa obowiązek spełnienia świadczenia przez dłużnika.

Bieg przedawnienia zostaje przerwany, jeżeli strony uzgodnią harmonogram spłaty, zabezpieczenie albo inną zmianę warunków długu, jeżeli dłużnik spełni część świadczenia lub w inny sposób uzna dług, albo jeżeli wierzyciel zażąda zapłaty lub w inny sposób przypomni dłużnikowi o długu. Po przerwaniu biegu przedawnienia rozpoczyna się nowy termin. Jeżeli w sprawie długu wydano prawomocny wyrok albo inną podstawę egzekucji, termin przedawnienia wynosi 5 lat od dnia wydania takiego tytułu. Długi cywilnoprawne osób prywatnych wygasają ostatecznie po 20 latach od dnia wymagalności długu, a gdy wierzycielem jest osoba fizyczna — po 25 latach, albo po 15 latach od dnia wyroku, a gdy wierzycielem jest osoba fizyczna lub roszczenie odszkodowawcze wynika z przestępstwa — po 20 latach od dnia wyroku.

Fińskie prawo przewiduje różne rodzaje sądowej windykacji długu. Jeżeli roszczenie pieniężne jest bezsporne, wierzyciel może skorzystać z uproszczonej pisemnej drogi właściwej dla niespornych spraw o zapłatę. Jeżeli dłużnik kwestionuje dług i przedstawia konkretne zarzuty, sprawa jest rozpoznawana jako zwykła sprawa cywilna przed sądem rejonowym, z etapem przygotowania i, w razie potrzeby, rozprawą główną.

Windykacja sądowa rozpoczyna się od złożenia wniosku o wezwanie do właściwego sądu rejonowego. Wniosek powinien wskazywać strony, określać żądanie, opisywać podstawę roszczenia oraz odwoływać się do dowodów potwierdzających dług. Po wszczęciu sprawy sąd doręcza żądanie pozwanemu i wyznacza termin na złożenie pisemnej odpowiedzi.

Jeżeli pozwany nie złoży odpowiedzi w terminie, sąd rejonowy może wydać wyrok zaoczny bez wzywania stron na rozprawę. Taki wyrok może zostać skierowany do egzekucji. Jeżeli pozwany złoży odpowiedź i sprzeciwi się roszczeniu, podając konkretne podstawy, sąd prowadzi sprawę dalej w ramach przygotowania pisemnego lub ustnego, a w razie potrzeby kieruje ją na rozprawę główną.

W sprawie spornej etap przygotowania służy doprecyzowaniu żądań stron, podstaw roszczenia, kwestii spornych, dowodów oraz możliwości zawarcia ugody. Posiedzenie przygotowawcze może odbyć się telefonicznie albo przy użyciu innego środka komunikacji technicznej, jeżeli sąd uzna to za właściwe.

Na rozprawie głównej sprawa jest rozpoznawana w sposób ciągły. Jeżeli rozprawa główna nie może zostać zakończona jednego dnia, może być kontynuowana w kolejnych dniach. W sprawie obszernej lub złożonej rozprawa może zostać odroczona na czas potrzebny stronom do przygotowania końcowych wystąpień. Po rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, który staje się prawomocny po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego, jeżeli taki środek nie zostanie skutecznie wniesiony.

Strona niezadowolona z wyroku albo decyzji sądu rejonowego może wnieść apelację, jeżeli w danej sprawie nie jest to wyraźnie wyłączone. Najpierw należy zgłosić zamiar złożenia apelacji w terminie 7 dni od dnia wydania decyzji sądu rejonowego. Sama apelacja powinna zostać wniesiona w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia albo wydania decyzji. Zasadniczo zanim sąd apelacyjny rozpozna apelację, wymagane jest zezwolenie na dalsze rozpoznanie sprawy.

Sąd apelacyjny może rozpoznać sprawę w postępowaniu pisemnym albo przeprowadzić rozprawę główną na wniosek strony lub z własnej inicjatywy. Po rozpoznaniu sprawy sąd apelacyjny wydaje orzeczenie. Orzeczenia sądu apelacyjnego są co do zasady natychmiast wykonalne, chyba że Sąd Najwyższy, na wniosek albo z urzędu, wstrzyma wykonanie lub dalsze prowadzenie egzekucji.

Orzeczenie sądu apelacyjnego może zostać zaskarżone do Sądu Najwyższego Finlandii tylko wtedy, gdy zostanie złożony i uwzględniony wniosek o zezwolenie na wniesienie środka odwoławczego. Wniosek o zezwolenie oraz środek odwoławczy należy złożyć w terminie 60 dni od dnia wydania orzeczenia sądu apelacyjnego.

Zezwolenie może zostać udzielone, jeżeli sprawa ma znaczenie dla stosowania prawa w innych podobnych sprawach, dla jednolitości praktyki orzeczniczej albo gdy istnieje inna szczególna przyczyna, w tym błąd proceduralny lub inny błąd mogący uzasadniać zmianę orzeczenia.

Rozpoznanie sprawy przez Sąd Najwyższy odbywa się zasadniczo na podstawie materiału pisemnego, chyba że w sprawie zostanie zarządzona rozprawa ustna. W razie potrzeby Sąd Najwyższy może wysłuchać strony, świadków lub biegłych. Orzeczenie Sądu Najwyższego nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

Po otrzymaniu prawomocnego wyroku, wyroku zaocznego albo innego tytułu nadającego się do wykonania wierzyciel może złożyć wniosek o egzekucję do fińskiego organu egzekucyjnego. Wniosek można złożyć elektronicznie, pocztą elektroniczną, pocztą tradycyjną albo osobiście w biurze egzekucyjnym, natomiast podmioty prowadzące zawodową działalność windykacyjną zasadniczo korzystają z drogi elektronicznej. Do wniosku zwykle należy dołączyć odpis orzeczenia sądu albo innego tytułu wykonawczego, chyba że orzeczenie jest dostępne w elektronicznym rejestrze orzeczeń.

W ramach egzekucji roszczenie wierzyciela może zostać zaspokojone z dochodu dłużnika, rachunków bankowych, wierzytelności, ruchomości, nieruchomości, udziałów, dochodu z działalności gospodarczej albo innych składników majątku, które mogą zostać zgodnie z prawem wykorzystane do egzekucji. Wierzyciel powinien przekazać organowi egzekucyjnemu dostępne informacje o danych kontaktowych dłużnika, jego dochodach, rachunkach bankowych, majątku, działalności gospodarczej i nieruchomościach. Jeżeli natychmiastowe pełne odzyskanie długu nie jest możliwe, egzekucja może nadal pomóc w ustaleniu aktywów dłużnika, monitorowaniu jego sytuacji i prowadzeniu formalnych działań egzekucyjnych.

Jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie cywilne stwierdzające obowiązek zapłaty, droga do egzekucji w Finlandii zależy od państwa, w którym wydano orzeczenie. Orzeczenia z państw Unii Europejskiej w sprawach cywilnych i handlowych są zasadniczo bezpośrednio wykonalne w Finlandii, dlatego wierzyciel może zwrócić się bezpośrednio do fińskich organów egzekucyjnych bez uzyskiwania odrębnego stwierdzenia wykonalności przez fiński sąd rejonowy. W przypadku orzeczeń z innych państw możliwość wykonania zależy od właściwego aktu prawa Unii Europejskiej, umowy międzynarodowej, porozumienia dwustronnego albo prawa krajowego Finlandii, a w wielu sytuacjach spoza Unii Europejskiej wierzyciel musi najpierw uzyskać stwierdzenie wykonalności przez właściwy sąd rejonowy w Finlandii.

W przypadku bezspornych transgranicznych roszczeń pieniężnych w Unii Europejskiej znaczenie może mieć także europejski nakaz zapłaty, jeżeli dłużnik nie kwestionuje długu i spełnione są przesłanki tej procedury. Takie rozwiązanie może być przydatne, gdy wierzyciel potrzebuje tytułu nadającego się do wykonania w sprawie transgranicznej, ale wybór pomiędzy fińskim postępowaniem krajowym, europejskim nakazem zapłaty i wykonaniem istniejącego zagranicznego orzeczenia zależy od dokumentów, miejsca dłużnika, klauzuli jurysdykcyjnej oraz państwa, w którym znajdują się aktywa.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, czyli nie jest jedynie przejściowo niezdolny do spłaty swoich długów w terminie ich wymagalności, należy rozważyć upadłość albo działania związane z restrukturyzacją. W Finlandii upadłość jest postępowaniem likwidacyjnym, którego celem jest spieniężenie majątku dłużnika i podział środków między wierzycieli, natomiast restrukturyzacja przedsiębiorstwa służy naprawie działalności zdolnej do dalszego funkcjonowania, lecz znajdującej się w trudnościach finansowych. Wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli jego roszczenie wynika z prawomocnego wyroku albo innej podstawy egzekucji, z podpisanego przez dłużnika zobowiązania, którego dłużnik nie kwestionuje w oczywiście uzasadniony sposób, albo z innego roszczenia tak jasnego, że jego zasadność nie może być racjonalnie podważana.

Dłużnik może zostać uznany za niewypłacalnego między innymi wtedy, gdy zaprzestał płatności, gdy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających wniosek o upadłość ustalono, że nie może on spłacić roszczenia w całości, albo gdy dłużnik zobowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych nie zapłacił jasnego i wymagalnego roszczenia w ciągu jednego tygodnia od otrzymania przypomnienia wierzyciela. Jeżeli wierzyciel korzysta z tej tygodniowej podstawy, wniosek o upadłość powinien zostać złożony w ciągu trzech miesięcy po upływie tego terminu, a przypomnienie powinno zostać doręczone w sposób możliwy do wykazania, wskazywać podstawę i kwotę roszczenia oraz informować, że brak zapłaty może skutkować wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Po otwarciu postępowania upadłościowego sąd rejonowy wyznacza zarządcę masy upadłościowej. Dłużnik traci prawo rozporządzania majątkiem wchodzącym do masy upadłości, a zarządca przejmuje zarządzanie masą, jej długami i praktycznym prowadzeniem postępowania. Zarządca sporządza spis masy upadłości oraz opis działalności gospodarczej dłużnika przed upadłością, a dłużnik powinien współpracować przy przekazywaniu informacji o majątku, zobowiązaniach i działalności.

W ramach upadłości majątek dłużnika albo środki uzyskane z jego sprzedaży są dzielone między wierzycieli zgodnie z zasadami postępowania upadłościowego. Jeżeli majątek masy wystarcza na koszty postępowania, zarządca wyznacza termin, w którym wierzyciele muszą zgłosić swoje wierzytelności. Wierzyciel, który nie zgłosi wierzytelności w wymaganym terminie, co do zasady może utracić prawo do zaspokojenia z masy upadłości.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Finlandii, Grandliga może przeanalizować dłużnika, dokumenty i wysokość roszczenia, dobrać właściwą drogę odzyskania długu oraz koordynować negocjacje pozasądowe, postępowanie sądowe, egzekucję, wykonanie zagranicznego orzeczenia albo działania związane z niewypłacalnością. Strategia powinna uwzględniać termin przedawnienia, jakość dowodów, wypłacalność dłużnika, dostępne aktywa oraz transgraniczne elementy sprawy.

01.07.2024

264