Windykacja w Czechach

Windykacja w Czechach powinna rozpocząć się od prawnej i praktycznej oceny dłużnika, dokumentów potwierdzających zadłużenie oraz realnych perspektyw odzyskania należności. W przypadku czeskiej spółki należy sprawdzić formę prawną dłużnika, siedzibę, numer identyfikacyjny, osoby uprawnione do działania w imieniu spółki, sposób reprezentacji, dostępną historię korporacyjną i finansową, wpisy dotyczące niewypłacalności, znane spory sądowe, historię egzekucji oraz to, czy dług może być kwestionowany ze względu na umowę, wykonanie świadczenia, dostawę, przedawnienie lub potrącenie. Taka wstępna analiza pozwala ustalić, czy wierzyciel powinien najpierw prowadzić negocjacje, wystąpić o nakaz zapłaty, złożyć pozew, oprzeć się na orzeczeniu zagranicznym czy przejść do egzekucji, jeżeli posiada już tytuł wykonawczy.

Jeżeli wobec dłużnika nie są widoczne postępowania dotyczące niewypłacalności, poważne postępowania egzekucyjne lub inne okoliczności wskazujące na brak majątku, a dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, zwykle uzasadnione jest rozpoczęcie od windykacji pozasądowej. Na tym etapie wierzyciel nie powinien ograniczać się do nieformalnych przypomnień. Wezwanie powinno być oparte na dokumentach potwierdzających podstawę i wysokość długu, takich jak umowa, faktury, dokumenty dostawy, protokoły odbioru, korespondencja, wyciągi z rozliczeń, uznanie długu lub inne dowody wskazujące, że roszczenie jest wymagalne.

Ten etap może obejmować negocjacje z dłużnikiem w celu uzgodnienia spłaty roszczenia wierzyciela albo innego rozwiązania akceptowalnego gospodarczo, w tym harmonogramu spłaty, zwrotu towaru, przejęcia długu przez osobę trzecią, potrącenia, świadczenia zastępczego lub innej formy ugody.

Kontakt z dłużnikiem zwykle rozpoczyna się po wysłaniu pisemnego wezwania do zapłaty pocztą, pocztą elektroniczną albo innym wiarygodnym kanałem komunikacji. W sprawach gospodarczych ważne jest dotarcie do osób, które mogą podejmować decyzje po stronie dłużnika, przy jednoczesnym zachowaniu dowodów całej korespondencji. Celem jest nie tylko żądanie zapłaty, ale także ustalenie, czy dłużnik uznaje dług, kwestionuje jego wysokość, proponuje ugodę, ukrywa majątek, opóźnia płatność albo wykazuje oznaki niewypłacalności.

Średni czas nieformalnej windykacji pozasądowej wynosi do 60 dni, z wyjątkiem przypadków, w których strony uzgodniły harmonogram ratalny lub inny sposób uregulowania długu. Jeżeli ten etap nie przynosi praktycznego rezultatu albo już wstępna analiza pokazuje, że negocjacje nie będą skuteczne, wierzyciel powinien przejść do sądowej windykacji należności lub innej formalnej drogi odzyskania długu przewidzianej przez prawo czeskie.

Przed podjęciem kroków prawnych wierzyciel powinien ocenić termin przedawnienia. Ogólny termin przedawnienia w Czechach wynosi 3 lata. Strony mogą umownie ustalić krótszy lub dłuższy termin przedawnienia, ale nie może on być krótszy niż jeden rok ani dłuższy niż piętnaście lat. Jeżeli dłużnik uznał dług, roszczenie co do zasady przedawnia się po 10 latach od uznania długu albo po 10 latach od ostatniego dnia terminu płatności wskazanego w uznaniu długu. Prawo przyznane orzeczeniem organu publicznego co do zasady przedawnia się po 10 latach od dnia, w którym miało zostać wykonane zgodnie z tym orzeczeniem.

Upływ terminu przedawnienia nie uniemożliwia wierzycielowi złożenia pozwu do sądu. Jeżeli jednak dłużnik podniesie zarzut przedawnienia w postępowaniu, a sąd uzna ten zarzut za zasadny, roszczenie może zostać oddalone. Jeżeli wierzyciel i dłużnik uzgodnili prowadzenie rozmów pozasądowych dotyczących prawa lub okoliczności, z których ono wynika, może to wpływać na bieg terminu przedawnienia.

Republika Czeska jest również stroną Konwencji ONZ o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów z 1974 r. Jeżeli konwencja ma zastosowanie do międzynarodowej sprzedaży towarów, termin przedawnienia wynosi 4 lata. Nie należy traktować tej zasady jako ogólnego terminu dla wszystkich długów międzynarodowych, ponieważ jej zastosowanie zależy od charakteru transakcji i zakresu konwencji.

Obowiązkowa przedprocesowa procedura windykacyjna zasadniczo nie jest wymagana przed złożeniem cywilnego roszczenia pieniężnego w Czechach. Pisemne wezwanie do zapłaty ma jednak znaczenie dla zwrotu kosztów postępowania. Powód, który wygra sprawę o wykonanie obowiązku, co do zasady uzyskuje zwrot kosztów tylko wtedy, gdy wysłał dłużnikowi wezwanie do spełnienia świadczenia na adres do doręczeń albo ostatni znany adres co najmniej 7 dni przed złożeniem pozwu, chyba że sąd uzna, że istnieją szczególne podstawy do przyznania kosztów mimo braku takiego wezwania.

W zależności od charakteru długu, wysokości roszczenia, dostępnych dowodów, stanowiska dłużnika oraz elementu transgranicznego sprawy prawo czeskie przewiduje kilka dróg sądowej windykacji należności.

Zatwierdzenie ugody na etapie sądowym może być wykorzystane wtedy, gdy okoliczności sprawy pozwalają zakończyć spór porozumieniem stron. Takie rozwiązanie jest przydatne, gdy dłużnik uznaje dług albo jest gotów zaakceptować jasny harmonogram płatności, a wierzyciel potrzebuje rozwiązania możliwego do wykonania, a nie tylko nieformalnej obietnicy zapłaty.

Jeżeli strony osiągną porozumienie, sąd ocenia, czy ugoda może zostać zatwierdzona. Sąd nie zatwierdzi ugody sprzecznej z prawem. Po zatwierdzeniu ugoda ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu.

Jeżeli później okaże się, że zatwierdzona ugoda jest nieważna według prawa materialnego, zainteresowana strona może żądać uchylenia orzeczenia zatwierdzającego ugodę. Termin na złożenie takiego żądania wynosi trzy lata od uprawomocnienia się orzeczenia zatwierdzającego ugodę.

Tryb wydania nakazu zapłaty może być stosowany do roszczeń pieniężnych, które wynikają z twierdzeń i dokumentów przedstawionych przez wierzyciela. Sąd może wydać nakaz zapłaty nawet bez wyraźnego wniosku wierzyciela i bez wysłuchania pozwanego. Ten tryb nie jest dostępny, jeżeli miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo jeżeli nakaz zapłaty musiałby zostać doręczony pozwanemu za granicą.

Po rozpoznaniu sprawy sąd może wydać nakaz zapłaty, w którym zobowiązuje pozwanego do zapłaty dochodzonej kwoty i kosztów postępowania w terminie 15 dni od doręczenia nakazu albo do wniesienia sprzeciwu w tym samym terminie. Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu w terminie, nakaz zapłaty ma skutki prawomocnego wyroku.

Jeżeli dłużnik wniesie sprzeciw w przewidzianym terminie, nakaz zapłaty traci moc, a sprawa toczy się dalej w zwykłym postępowaniu cywilnym. Sprzeciw nie musi zawierać szczegółowego uzasadnienia, ale powinien spełniać ogólne wymagania dotyczące pisma procesowego.

Tryb wydania elektronicznego nakazu zapłaty jest dostępny, gdy wierzyciel składa wniosek na wymaganym formularzu elektronicznym i prawidłowo go podpisuje. Wniosek powinien zawierać wymagane dane identyfikacyjne, w tym datę urodzenia osoby fizycznej, numer identyfikacyjny osoby prawnej albo numer identyfikacyjny przedsiębiorcy. Do elektronicznego nakazu zapłaty stosuje się odpowiednio zasady dotyczące zwykłego nakazu zapłaty, w tym termin 15 dni na zapłatę albo sprzeciw oraz ograniczenia dotyczące nieznanego miejsca pobytu lub doręczenia za granicą.

Przy wyborze między pozwem zwykłym a elektronicznym nakazem zapłaty znaczenie ma również opłata sądowa. W przypadku zwykłych roszczeń pieniężnych powyżej 20 000 CZK i do 40 000 000 CZK opłata sądowa wynosi co do zasady 5% dochodzonej kwoty. W przypadku wniosku o elektroniczny nakaz zapłaty powyżej 20 000 CZK opłata sądowa wynosi co do zasady 4% dochodzonej kwoty. Jeżeli sąd nie wyda elektronicznego nakazu zapłaty i sprawa będzie kontynuowana w zwykłym postępowaniu, opłata zostanie dostosowana do opłaty właściwej dla zwykłego postępowania.

Tryb wydania europejskiego nakazu zapłaty ma zastosowanie do bezspornych roszczeń pieniężnych w transgranicznych sprawach cywilnych i handlowych w Unii Europejskiej, z wyjątkiem Danii. Roszczenie musi dotyczyć określonej kwoty, która jest wymagalna w chwili złożenia wniosku. Ten tryb nie ma górnego limitu 5 000 euro. W celu uzyskania europejskiego nakazu zapłaty wierzyciel składa standardowy formularz do właściwego sądu.

Jeżeli warunki są spełnione, sąd zwykle wydaje europejski nakaz zapłaty w terminie 30 dni od złożenia wniosku. Dłużnik może wnieść sprzeciw w terminie 30 dni od doręczenia nakazu. Jeżeli sprzeciw zostanie wniesiony, sprawa toczy się dalej przed właściwym sądem według zwykłych zasad postępowania cywilnego, chyba że powód zażądał zakończenia postępowania w takiej sytuacji.

Jeżeli dłużnik nie wniesie sprzeciwu w terminie 30 dni, europejski nakaz zapłaty staje się wykonalny. Europejski nakaz zapłaty, który stał się wykonalny w państwie pochodzenia, jest uznawany i wykonywany w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej bez odrębnego stwierdzenia wykonalności, z uwzględnieniem zasad wykonania obowiązujących w państwie, w którym prowadzona jest egzekucja.

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń jest odrębną procedurą. Może być stosowane w transgranicznych sprawach cywilnych i handlowych o wartości do 5 000 euro. Ten limit dotyczy drobnych roszczeń i nie powinien być mylony z europejskim nakazem zapłaty.

Tryb wydania nakazu zapłaty z weksla lub czeku może być stosowany, gdy roszczenie wierzyciela opiera się na wekslu albo czeku, a wierzyciel przedkłada oryginał dokumentu i dokumenty wymagane do wykonania prawa. Jeżeli ustawowe warunki są spełnione, sąd może nakazać pozwanemu zapłatę dochodzonej kwoty i kosztów w terminie 15 dni albo wniesienie zarzutów w tym samym terminie. Jeżeli zarzuty nie zostaną wniesione w terminie albo zostaną cofnięte, nakaz zapłaty z weksla lub czeku ma skutki prawomocnego wyroku.

Zwykłe postępowanie sądowe ma zastosowanie wtedy, gdy dłużnik kwestionuje nakaz zapłaty, gdy nakaz zapłaty traci moc po wniesieniu sprzeciwu, gdy roszczenie jest sporne od początku albo gdy nie są spełnione warunki proceduralne do wydania nakazu zapłaty. Sprawa jest wtedy rozpoznawana w zwykłym postępowaniu cywilnym, w którym strony przedstawiają swoje stanowiska i dowody, a sąd bada dokumenty umowne, wykonanie świadczenia, dostawę, korespondencję, zarzuty, kwestie przedawnienia oraz inne istotne okoliczności.

Po rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok. Doręczony wyrok, którego nie można już zaskarżyć apelacją, staje się prawomocny. Jeżeli wyrok nakłada obowiązek i nie określa dłuższego terminu jego wykonania, obowiązek powinien co do zasady zostać wykonany w terminie trzech dni od uprawomocnienia się wyroku. Sąd może również wyznaczyć dłuższy termin albo dopuścić płatność w ratach.

Strona niezadowolona z wyroku sądu pierwszej instancji może wnieść apelację w terminie 15 dni od doręczenia pisemnego wyroku. Prawomocne orzeczenie sądu odwoławczego może zostać zaskarżone nadzwyczajnym środkiem do Sądu Najwyższego w terminie dwóch miesięcy od doręczenia orzeczenia odwoławczego, ale tylko przy spełnieniu ustawowych warunków takiej kontroli. W sprawach pieniężnych, w których wartość roszczenia nie przekracza 50 000 CZK, taki nadzwyczajny środek co do zasady nie jest dopuszczalny, z wyjątkiem ustawowych wyjątków, takich jak sprawy konsumenckie i pracownicze.

W sprawach z udziałem zagranicznego powoda czeskie prawo prywatne międzynarodowe pozwala również pozwanemu w określonych sporach majątkowych żądać, aby powód zapewnił zabezpieczenie kosztów postępowania. Takiego zabezpieczenia nie można żądać od obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej ani innych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zabezpieczenie jest również wyłączone w kilku sytuacjach, w tym wtedy, gdy sprawa jest rozpoznawana w trybie nakazu zapłaty.

Przed rozpoczęciem uznania i wykonania orzeczenia zagranicznego w Czechach wierzyciel powinien ustalić, jaki reżim prawny ma zastosowanie. Jeżeli orzeczenie zostało wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w sprawie cywilnej lub handlowej, zasadniczo jest ono uznawane bez odrębnego postępowania, a jego wykonanie nie wymaga wcześniejszego stwierdzenia wykonalności. Wierzyciel powinien posługiwać się wykonalnym orzeczeniem oraz właściwym zaświadczeniem wymaganym dla takiego orzeczenia.

Jeżeli orzeczenie zostało wydane poza reżimem Unii Europejskiej albo poza innym właściwym instrumentem międzynarodowym, zastosowanie mają przepisy czeskiego prawa prywatnego międzynarodowego. Orzeczenie zagraniczne w sprawach prywatnoprawnych wywołuje skutki w Czechach, jeżeli jest prawomocne według potwierdzenia właściwego organu zagranicznego i zostało uznane przez czeskie organy publiczne. Uznanie może zostać odmówione w szczególności wtedy, gdy sprawa należy do wyłącznej właściwości czeskich sądów, gdy wcześniejsze czeskie albo uznane zagraniczne postępowanie stoi temu na przeszkodzie, gdy strona, przeciwko której orzeczenie jest powoływane, została pozbawiona realnej możliwości udziału w postępowaniu zagranicznym, gdy uznanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym albo gdy w przypadkach wymagających wzajemności taka wzajemność nie jest zapewniona.

W sprawach majątkowych uznanie orzeczenia zagranicznego nie zawsze jest stwierdzane odrębnym rozstrzygnięciem. Czeski organ może uwzględnić orzeczenie zagraniczne tak, jakby było orzeczeniem czeskim, jeżeli spełnione są ustawowe warunki uznania. Orzeczenie zagraniczne spełniające warunki uznania może następnie stanowić podstawę do wykonania w Czechach na podstawie decyzji czeskiego sądu.

Po uzyskaniu prawomocnego i wykonalnego czeskiego orzeczenia sądu, zatwierdzonej ugody sądowej, wykonalnego nakazu zapłaty, europejskiego nakazu zapłaty albo uznanego orzeczenia zagranicznego wierzyciel może przejść do przymusowego wykonania, jeżeli dłużnik nie wykonuje obowiązku dobrowolnie. W sprawach cywilnych i handlowych wykonanie może być prowadzone przez sąd albo przez komornika sądowego. Wniosek powinien wskazywać wierzyciela, dłużnika, tytuł wykonawczy, obowiązek podlegający wykonaniu oraz zakres, w jakim dłużnik go nie spełnił.

W przypadku egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego wierzyciel wskazuje komornika we wniosku egzekucyjnym. Do wniosku należy dołączyć oryginał albo poświadczony odpis tytułu wykonawczego z potwierdzeniem wykonalności, chyba że tytuł został wydany przez sąd egzekucyjny. Komornik może rozpocząć ustalanie i zabezpieczanie majątku dłużnika po udzieleniu upoważnienia przez sąd i zarządzeniu egzekucji.

W ramach postępowania egzekucyjnego roszczenia wierzyciela mogą być zaspokajane przez potrącenia z wynagrodzenia i innych dochodów, zajęcie wierzytelności, zajęcie rachunków bankowych, sprzedaż ruchomości i nieruchomości, sprzedaż albo zajęcie przedsiębiorstwa, zarząd nieruchomością lub ustanowienie zastawu komorniczego na nieruchomości. Po wszczęciu egzekucji dłużnik może być ograniczony w rozporządzaniu majątkiem, z wyjątkiem zwykłej działalności gospodarczej i operacyjnej, podstawowych potrzeb utrzymania oraz zarządzania majątkiem w zakresie dozwolonym przez prawo.

Jeżeli egzekucja nie prowadzi do odzyskania długu, a dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel może rozważyć wszczęcie postępowania dotyczącego niewypłacalności. Dłużnik jest co do zasady niewypłacalny, jeżeli ma wielu wierzycieli, zobowiązania pieniężne przeterminowane o ponad 30 dni i nie jest w stanie ich regulować. Brak zdolności do zapłaty może wynikać w szczególności z tego, że dłużnik zaprzestał płacenia znacznej części zobowiązań pieniężnych, nie reguluje przeterminowanych zobowiązań przez okres dłuższy niż trzy miesiące albo wymagalne roszczenie pieniężne nie może zostać zaspokojone w drodze egzekucji.

Postępowanie dotyczące niewypłacalności nie zastępuje zwykłej egzekucji. Jego celem jest zbiorowe rozwiązanie niewypłacalności dłużnika oraz, w możliwym zakresie, proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli. W przypadku dłużnika będącego spółką właściwym sposobem rozwiązania może być upadłość albo reorganizacja, zależnie od sytuacji dłużnika i decyzji sądu. Wierzyciel, który chce uczestniczyć w podziale masy, powinien zgłosić swoją wierzytelność w wymaganej formie procesowej i w terminie wyznaczonym w danym postępowaniu.

Prawo czeskie przewiduje także szczególne podstawy odpowiedzialności osób związanych ze spółką będącą dłużnikiem, ale nie jest to automatyczna odpowiedzialność za każdy niezapłacony dług spółki. Jeżeli członek organu statutowego przyczynił się do niewypłacalności spółki przez naruszenie obowiązków, a sposób rozwiązania niewypłacalności został już określony, sąd może na wniosek zarządcy zobowiązać taką osobę do zwrotu korzyści uzyskanych od spółki za okres do dwóch lat przed wszczęciem postępowania. Jeżeli ogłoszono upadłość, sąd może również zobowiązać taką osobę do wniesienia świadczenia do masy do wysokości różnicy między długami spółki a wartością jej majątku, z uwzględnieniem tego, w jakim zakresie naruszenie obowiązków przyczyniło się do niedoboru majątku.

Odrębna podstawa odpowiedzialności może dotyczyć osoby wywierającej decydujący i istotny wpływ na działalność spółki. Osoba, która wpływa na spółkę w sposób powodujący jej szkodę, powinna tę szkodę naprawić, chyba że wykaże, że działała w dobrej wierze, na podstawie wystarczających informacji i w możliwym do obrony interesie spółki. Jeżeli szkoda nie zostanie naprawiona, taka osoba może odpowiadać wobec wierzycieli spółki za te długi, których spółka nie może zaspokoić wskutek tego wpływu.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w zakresie windykacji w Czechach, Grand Liga może przeanalizować dokumenty dotyczące długu, ocenić status dłużnika, określić najwłaściwszą strategię odzyskania należności oraz zorganizować negocjacje pozasądowe, postępowanie sądowe, uznanie orzeczenia zagranicznego, egzekucję albo działania związane z niewypłacalnością. Skontaktuj się z nami, aby otrzymać wstępną ocenę sprawy i praktyczne rekomendacje dotyczące dalszych kroków windykacyjnych.

24.07.2024

486