Windykacja w Czarnogórze

Postępowanie windykacyjne w Czarnogórze rozpoczyna się od oceny wypłacalności dłużnika, jego dziedziny działalności, historii przedsiębiorstwa, dostępności dokumentów potwierdzających dług, bieżących spraw sądowych i postępowań egzekucyjnych, a także możliwości kwestionując dług. Ocena ta określa strategię, która będzie stosowana w imieniu klienta podczas procesu windykacyjnego.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się żadne sprawy sądowe ani zaległe orzeczenia sądowe dotyczące windykacji, a jest on aktywny, wówczas wskazane jest skorzystanie z etapu windykacji przedprocesowej.

Etap ten polega na intensywnych negocjacjach z dłużnikiem w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie spłaty roszczeń wierzyciela lub innych możliwości ugody (np. zwrot towaru, cesja długu na osobę trzecią, wzajemna wymiana usług lub towarów). 

Komunikacja z dłużnikiem następuje natychmiast po przesłaniu roszczenia za pośrednictwem poczty, e-maila, telefonu lub komunikatorów internetowych. Proces ten polega na aktywnej interakcji z dłużnikiem w celu wywarcia na niego presji. Głównym zadaniem jest nawiązanie dialogu z kluczowymi decydentami w celu przyspieszenia procesu windykacyjnego.

Średni okres odbioru przedprocesowego wynosi do 60 dni (z wyjątkiem przypadków, w których uzgodniono ratalny plan spłaty zadłużenia). Jeżeli realizacja tego etapu nie przyniosła oczekiwanych rezultatów lub po wstępnej analizie stwierdzono, że nie ma ona zastosowania, wówczas należy zastosować etap windykacji sądowej.

Przed podjęciem działań prawnych należy zwrócić uwagę na przedawnienie. Generalny termin przedawnienia wynosi 10 lat. Prawo zabraniają zmiany określonego terminu w drodze porozumienia stron. Bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany, jeżeli dłużnik uzna dług poprzez bezpośrednie oświadczenie skierowane do wierzyciela lub pośrednio, np. poprzez częściową spłatę długu, zapłatę odsetek, złożenie zabezpieczenia. Sąd stosuje skutki przekroczenia terminu przedawnienia tylko wtedy, gdy dłużnik to zgłosi. 

Ustawodawstwo Republiki Czarnogóry przewiduje trzy możliwości windykacji na drodze sądowej, poprzez wydanie nakazu zapłaty, w postępowaniu dotyczącym roszczeń ogólnych oraz w postępowaniu dotyczącym rozpatrywania drobnych roszczeń.

Tryb wystawienia nakazu zapłaty stosuje się w przypadku przeterminowanych roszczeń pieniężnych wierzyciela, potwierdzonych autentycznymi dokumentami. Do dokumentów autentycznych zalicza się: dokumenty urzędowe; dokumenty prywatne, na których podpis wierzyciela jest poświadczony przez organ odpowiedzialny za poświadczenie; rachunki i czeki z kontami protestowymi i zwrotnymi; wyciągi z poświadczonych ksiąg handlowych; faktury; dokumenty, które zgodnie z przepisami szczególnymi mają znaczenie dokumentów państwowych.

Nakaz zapłaty wydaje sąd, nawet jeżeli powód w pozwie nie żądał wydania nakazu zapłaty i zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania nakazu zapłaty. Jeżeli na podstawie autentycznego dokumentu można żądać egzekucji zgodnie z prawem właściwym dla postępowania egzekucyjnego, sąd wyda nakaz zapłaty tylko wtedy, gdy powód wykaże prawdopodobieństwo posiadania uzasadnionego interesu w wydaniu nakazu zapłaty. Jeżeli powód nie udowodni istnienia interesu prawnego w wydaniu nakazu zapłaty, zostanie on odrzucony.

Jeśli w pozwie znajdują się informacje o przeterminowanym roszczeniu pieniężnym, którego kwota nie przekracza 500 euro, sąd wydaje nakaz zapłaty pozwanemu, nawet jeśli do pozwu nie są dołączone żadne wiarygodne dokumenty, a zasadność roszczeń ustalana jest na podstawie listy dowodów wskazanych w pozwie.

Nakaz zapłaty wydaje sąd bez przeprowadzania rozprawy. W nakazie zapłaty sąd wskazuje, że pozwany jest zobowiązany w terminie ośmiu dni, a w przypadku sporu wekslowego i czekowego – w ciągu trzech dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, zaspokoić roszczenie wraz z ustalonymi przez sąd kosztami lub w terminie w tym samym terminie zgłosić zastrzeżenia do nakazu zapłaty. Odpis pozwu wraz z załącznikami doręczany jest pozwanemu wraz z nakazem zapłaty. 

Jeśli sąd nie uwzględni wniosku o wydanie nakazu zapłaty, kontynuuje postępowanie w sprawie. Nakaz zapłaty można zaskarżyć wyłącznie w drodze sprzeciwu. Nakaz zapłaty nabiera mocy prawnej w zakresie, w jakim nie jest kwestionowany. Jeżeli sprzeciwy zostaną złożone w terminie, sąd oceni, czy należy wyznaczyć rozprawę przygotowawczą, czy też można wyznaczyć rozprawę główną od razu. Na rozprawie wstępnej strony mogą przedstawić nowe fakty i przedstawić nowe dowody, a pozwany może zgłosić nowe zastrzeżenia do spornej części nakazu zapłaty. W postanowieniu w sprawie głównej sąd określi, czy nakaz zapłaty pozostaje w mocy w całości, czy w części, bądź też zostaje uchylony.

Ogólny tryb postępowania sądowego odbywa się poprzez złożenie pozwu, po jego otrzymaniu sąd przystępuje do przygotowań do rozprawy głównej. Przygotowanie to obejmuje wstępne rozpoznanie pozwu, przedstawienie pozwu pozwanemu w celu uzyskania obligatoryjnej odpowiedzi, przeprowadzenie rozprawy wstępnej oraz wyznaczenie rozprawy merytorycznej. W terminie 30 dni od otrzymania pozwu sąd przesyła pozew wraz ze wszystkimi załącznikami pozwanemu i wyznacza mu 30 dni na ustosunkowanie się. Po otrzymaniu odpowiedzi na pozew sąd wyznacza rozprawę wstępną. Jeżeli pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew, a brak przesłanek do podjęcia decyzji z powodu niezłożenia odpowiedzi na pozew sąd wyznaczy rozprawę wstępną po upływie terminu do złożenia odpowiedzi na pozew. Wstępna rozprawa sądowa odbywa się zwykle nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia przez pozwanego pisemnej odpowiedzi na pozew.

Na rozprawie wstępnej sąd postanawia postanowieniem: dzień i godzinę rozprawy głównej, kwestie, które będą omawiane, dowody, które zostaną przedstawione oraz osoby, które zostaną zaproszone na rozprawę główną. Co do zasady rozprawa główna odbywa się nie później niż w terminie 60 dni od dnia rozprawy wstępnej. Sąd może zarządzić rozprawę merytoryczną bezpośrednio po rozprawie wstępnej.

Po zakończeniu wszystkich etapów rozprawy głównej sąd zamyka rozprawę główną i w terminie 30 dni wydaje postanowienie (wyrok). Orzeczenie wchodzi w życie po piętnastu dniach (w przypadku sporów wekslowych, czekowych i handlowych po ośmiu dniach) od dnia doręczenia odpisu wyroku, pod warunkiem braku odwołania. Strona może zrzec się prawa do wniesienia środka zaskarżenia po otrzymaniu odpisu postanowienia. 

Apelację wnosi się za pośrednictwem sądu pierwszej instancji, po czym sąd pierwszej instancji przekazuje ją stronie przeciwnej, która może w ciągu ośmiu dni (w przypadku sporów handlowych w ciągu trzech dni) od dnia otrzymania złożyć odpowiedź na skargę do tego sądu. Odpis odpowiedzi na apelację sąd pierwszej instancji przekazuje wnioskodawcy.

Po otrzymaniu odpowiedzi na apelację lub po upływie terminu do ustosunkowania się do apelacji sąd pierwszej instancji w terminie ośmiu dni przekazuje sądowi apelację oraz odpowiedź na apelację, jeżeli została złożona, wraz z kompletem dokumentów drugiej instancji. Sąd drugiej instancji rozstrzyga skargę na posiedzeniu kolegialnym lub na podstawie rozprawy sądowej. Niestawiennictwo stron na rozprawie nie wstrzymuje rozpatrzenia skargi.

Orzeczenie sądu apelacyjnego jest ostateczne, przy czym przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia. Zażalenie nie przysługuje w sporach majątkowych, w których roszczenie dotyczy roszczenia pieniężnego, wydania rzeczy lub dokonania innej czynności, jeżeli wartość spornej części orzeczenia, które weszło w życie, nie przekracza 20 000 euro (w przypadku sporów handlowych do 40 000 euro), z wyjątkiem przypadku, gdy takie odwołanie jest konieczne ze względu na kwestię prawną istotną dla zapewnienia pewności prawa lub jednolitego stosowania prawa. W wyniku rozpatrzenia sprawy Sąd Najwyższy podejmuje postanowienie, które jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu. 

Postępowanie w sprawie drobnych roszczeń ma zastosowanie do roszczeń pieniężnych nieprzekraczających 1000 euro (w przypadku sporów handlowych do 7000 euro). Rozpatrzenie sprawy odbywa się analogicznie do trybu ogólnego, tyle że w sposób bardziej uproszczony. Decyzję w przypadku drobnych sporów ogłasza się niezwłocznie po zakończeniu głównego zgromadzenia. Na postanowienie lub postanowienie o zakończeniu sporu w trybie dla sporów o małej wartości przysługuje zażalenie jedynie w związku z istotnym naruszeniem przepisów procesu cywilnego, a także z powodu nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego.

Stronom przysługuje zażalenie na wyrok I instancji w terminie ośmiu dni. Termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia ogłoszenia decyzji, a jeżeli decyzja została doręczona stronie, termin liczony jest od dnia doręczenia.

Jeżeli po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu dłużnik dobrowolnie nie zastosuje się do orzeczenia sądu, należy je przedstawić komornikowi w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego wykonawca w ciągu ośmiu dni przesyła dłużnikowi zawiadomienie o dobrowolnej egzekucji, a w przypadku sporów wekslowych i czekowych w ciągu trzech dni. Jeżeli dłużnik nie spłaci długu w wyznaczonym terminie, wykonawca rozpoczyna egzekucję. 

Żądania wierzyciela na etapie windykacji przymusowej można zaspokoić poprzez zajęcie rachunków dłużnika i spisanie z nich pieniędzy; zajęcie ruchomości i nieruchomości dłużnika z późniejszą ich sprzedażą; spieniężenie innych praw niemajątkowych, sprzedaż papierów wartościowych i udziałów w spółkach gospodarczych.

Jeżeli dłużnik ma oznaki niewypłacalności (dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie jest w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych w terminie 45 dni od dnia wykonania zobowiązania i całkowicie zawiesił wszelkie płatności na okres nieprzerwanych 30 dni) lub nadmiernego zadłużenia (uznaje się, że dłużnik ma nadmierne zadłużenie, jeżeli jego majątek jest mniejszy od zobowiązań, przy czym dłużnika nie uważa się za nadmiernie zadłużonego, jeżeli w zależności od okoliczności sprawy, takich jak dostępne źródła finansowania, rodzaj majątku oraz wykupionych ubezpieczeń, można zasadnie oczekiwać, że kontynuacja działalności pozwoli na należyte wywiązanie się ze zobowiązań w wymaganym terminie ich spłaty) warto rozważyć alternatywną opcję windykacji poprzez wszczęcie postępowania upadłościowego dłużnika.  

W ramach tej procedury, w przypadku braku aktywów dłużnika lub ich niewystarczalności, przewidziana jest możliwość unieważnienia transakcji lub działań dłużnika, które spowodowały bezpośrednią szkodę dla wierzyciela, na przykład transakcji dokonanych pięć lat przed otwarciem postępowania upadłościowego z kontrahentem dłużnika, który wiedział, że dłużnik miał oznaki niewypłacalności i taka transakcja jest szkodliwa dla wierzyciela; lub transakcji, w ramach których dłużnik świadczy usługi lub wykonuje pracę bez wynagrodzenia lub za niewielkie wynagrodzenie; transakcji dokonanych z podmiotami powiązanymi. W wyniku unieważnienia takich transakcji możliwe jest przywrócenie dłużnikowi tego, co utracił w wyniku tych transakcji, i tym samym zwiększenie masy likwidacyjnej w celu zaspokojenia roszczeń wierzycieli i pokrycia kosztów realizacji procedury upadłościowej.

Jeśli masz pytania lub potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Czarnogórze, nasza firma jest gotowa udzielić naszej fachowej pomocy, aby skutecznie rozwiązać Twój problem zadłużenia. Zapraszamy do kontaktu w celu uzyskania dodatkowych informacji i profesjonalnego wsparcia ze strony naszych specjalistów.

12.06.2024

261