Windykacja w Nowej Zelandii

Windykacja w Nowej Zelandii rozpoczyna się od prawnej i handlowej oceny dłużnika, dokumentów potwierdzających zadłużenie oraz realnych źródeł odzyskania należności. Na tym etapie należy ustalić, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna, jednoosobowy przedsiębiorca, spółka nowozelandzka, spółka zagraniczna zarejestrowana do prowadzenia działalności w Nowej Zelandii, powiernik majątku albo inny podmiot odpowiedzialny za dług. Analiza powinna obejmować prawidłową nazwę dłużnika, nazwę handlową, adres siedziby lub adres do doręczeń, aktywność gospodarczą, oznaki wypłacalności, bieżące sprawy sądowe, wcześniejsze działania egzekucyjne, dostępne aktywa oraz prawdopodobieństwo zakwestionowania długu.

W przypadku wierzyciela zagranicznego wstępna analiza powinna również potwierdzić, czy dłużnik lub majątek możliwy do objęcia egzekucją rzeczywiście znajduje się w Nowej Zelandii, czy roszczenie wynika z umowy, faktur, dokumentów dostawy, ugody, poręczenia, zagranicznego orzeczenia sądowego albo innej podstawy możliwej do dochodzenia. Częstym problemem praktycznym jest to, że wierzyciel prowadził korespondencję z nazwą handlową, oddziałem, członkiem zarządu albo spółką powiązaną, podczas gdy roszczenie należy skierować przeciwko właściwemu podmiotowi prawnemu.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność, posiada możliwy do ustalenia adres w Nowej Zelandii lub majątek w tej jurysdykcji i nie ma oznak, że konieczne są natychmiastowe działania sądowe albo niewypłacalnościowe, wierzyciel może rozpocząć od etapu przedsądowego. Jeżeli widoczne są wcześniejsze egzekucje, likwidacja, ryzyko upadłości albo próby wyzbywania się majątku, strategia powinna szybciej przejść do postępowania sądowego, wykonania istniejącego orzeczenia albo działań związanych z niewypłacalnością.

Etap przedsądowy powinien opierać się na jasnym wezwaniu do zapłaty, prawidłowym wyliczeniu zadłużenia oraz dokumentach pokazujących, dlaczego dłużnik odpowiada za zapłatę. W zależności od sytuacji handlowej dłużnika ugoda może obejmować pełną zapłatę, spłatę ratalną, zwrot towaru, przejęcie długu przez osobę trzecią, ustanowienie zabezpieczenia, potrącenie, wzajemną wymianę świadczeń albo inne rozwiązanie zapisane w sposób pozwalający później wykazać jego treść.

Kontakt z dłużnikiem może być prowadzony pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub przez komunikatory, ale istotne ustalenia powinny zostać utrwalone. W przedsądowej windykacji w Nowej Zelandii komunikacja ma znaczenie praktyczne nie tylko dla uzyskania płatności, lecz także dla potwierdzenia stanowiska dłużnika, ustalenia osoby uprawnionej do zatwierdzenia zapłaty, uzyskania uznania długu, odnotowania ewentualnego sporu oraz zachowania dowodów na potrzeby kolejnego etapu.

Jeżeli dłużnik uznaje dług, przedstawia realny harmonogram spłaty albo proponuje zabezpieczenie, etap ugodowy może ograniczyć koszty postępowania i zachować kontrolę nad dalszymi działaniami. Jeżeli dłużnik unika kontaktu, kwestionuje dług bez dokumentów, przenosi majątek, nie przedstawia wiarygodnej propozycji spłaty albo wykorzystuje rozmowy wyłącznie do odwlekania płatności, wierzyciel powinien przygotować windykację sądową, wykonanie istniejącego orzeczenia albo działania związane z niewypłacalnością.

Przed rozpoczęciem postępowania sądowego wierzyciel powinien ocenić właściwy termin przedawnienia. W typowym roszczeniu pieniężnym w Nowej Zelandii pozwany może powołać się na zarzut przedawnienia, jeżeli pozew został wniesiony co najmniej 6 lat po dacie działania lub zaniechania, na którym opiera się roszczenie. Pisemne uznanie odpowiedzialności, częściowa spłata długu albo zapłata odsetek mogą prowadzić do powstania nowego roszczenia dla celów przedawnienia, dlatego przed wniesieniem pozwu należy przeanalizować korespondencję, propozycje ugodowe, historię płatności oraz sposób naliczania odsetek.

Prawo Nowej Zelandii przewiduje kilka dróg sądowej windykacji długu, a wybór właściwego forum zależy od wartości roszczenia, charakteru sporu, statusu dłużnika oraz dowodów potwierdzających żądanie wierzyciela.

W przypadku prostszych sporów o mniejszej wartości właściwy może być tryb przed trybunałem do spraw sporów, jeżeli wartość roszczenia nie przekracza 60 000 dolarów nowozelandzkich. Jest to mniej formalna droga niż zwykłe postępowanie sądowe, a strony zasadniczo występują samodzielnie, dlatego rozwiązanie to lepiej odpowiada prostym sporom niż złożonej międzynarodowej windykacji handlowej.

Głównymi sądami pierwszej instancji w sprawach o zapłatę są sąd dystryktowy oraz Sąd Wysoki. Sąd dystryktowy może rozpoznawać roszczenia cywilne, jeżeli wartość dochodzonego roszczenia nie przekracza 350 000 dolarów nowozelandzkich. Sprawy o wyższej wartości, a także sprawy, w których ze względu na złożoność, żądany środek ochrony albo element transgraniczny właściwsza jest procedura Sądu Wysokiego, są zwykle kierowane do tego sądu. W postępowaniu przed sądem dystryktowym sprawa może zostać przydzielona do postępowania krótkiego, uproszczonego albo pełnego.

Windykacja sądowa długu jest prowadzona przez złożenie pozwu we właściwym sekretariacie sądu wraz z dokumentami wymaganymi dla danej procedury. Pozew powinien wskazywać prawidłowego pozwanego, kwotę roszczenia, podstawę prawną długu, tło umowne lub transakcyjne, żądane odsetki, jeżeli są dochodzone, oraz dowody potwierdzające stanowisko wierzyciela.

Jeżeli powód nie ma miejsca zamieszkania albo siedziby w Nowej Zelandii, sąd może nakazać złożenie zabezpieczenia kosztów sądowych, jeżeli uzna taki nakaz za właściwy w okolicznościach sprawy. Wysokość i forma zabezpieczenia są ustalane przez sędziego z uwzględnieniem sytuacji procesowej stron oraz ryzyk związanych z postępowaniem.

W sprawie o roszczenie pieniężne sędzia może wydać wyjątkowy nakaz zatrzymania pozwanego i doprowadzenia go przed sąd, jeżeli powód ma uzasadnioną podstawę roszczenia, a jednocześnie istnieją uzasadnione podstawy do podejrzenia, że pozwany zamierza opuścić Nową Zelandię w celu uniknięcia zapłaty dochodzonej kwoty. Sędzia może zobowiązać powoda do złożenia kwoty nieprzekraczającej 10 000 dolarów nowozelandzkich albo zapewnienia poręczenia do tej kwoty na wypadek ewentualnego odszkodowania dla pozwanego, jeżeli ostatecznie zapadnie orzeczenie na jego korzyść.

Po doręczeniu pozwu i zawiadomienia o postępowaniu pozwany ma 25 dni roboczych na złożenie i doręczenie odpowiedzi na pozew, chyba że sąd zarządzi inaczej. Jeżeli pozwany został doręczony poza Nową Zelandią, termin na złożenie odpowiedzi wynosi zasadniczo 30 dni roboczych od dnia doręczenia. W odpowiedzi na pozew pozwany powinien przyznać albo zaprzeczyć twierdzeniom faktycznym zawartym w pozwie, przy czym nie musi odnosić się do twierdzenia, które nie dotyczy jego odpowiedzialności. Zaprzeczenie nie powinno być wymijające, a odpowiedź powinna zawierać rzetelne i merytoryczne stanowisko. Twierdzenie, któremu pozwany nie zaprzeczy, jest traktowane jako przyznane.

Po złożeniu pierwszej odpowiedzi na pozew sąd zwykle wyznacza pierwsze posiedzenie dotyczące zarządzania sprawą. Jeżeli sędzia nie postanowi inaczej, posiedzenie wyznacza się na pierwszy dostępny termin przypadający nie wcześniej niż 25 dni roboczych po złożeniu pierwszej odpowiedzi na pozew i w każdym przypadku nie wcześniej niż 50 dni roboczych po wniesieniu sprawy. Celem takiego posiedzenia jest ustalenie, doprecyzowanie i uporządkowanie kwestii wymagających rozstrzygnięcia, określenie czynności potrzebnych do przygotowania sprawy do rozprawy, wybór właściwego sposobu prowadzenia sprawy oraz zachowanie proporcji między kosztami postępowania a przedmiotem sporu.

Na pierwszym posiedzeniu sąd może również ocenić, czy sprawa nadaje się do postępowania krótkiego. Jeżeli sprawa nie zostanie skierowana do takiego trybu, sąd może wyznaczyć sądowe posiedzenie ugodowe, chyba że sędzia postanowi inaczej albo strony uzgodnią udział w alternatywnym sposobie rozwiązania sporu. Celem posiedzenia ugodowego jest umożliwienie stronom wypracowania ugody dotyczącej całego roszczenia albo konkretnego zagadnienia. Jeżeli ugoda nie zostanie osiągnięta, sprawa może przejść przez drugie posiedzenie dotyczące zarządzania sprawą, a następnie zostać skierowana do rozprawy w trybie proporcjonalnym do charakteru i wartości sporu.

W postępowaniu przed sądem dystryktowym dostępne są następujące tryby rozpoznania sprawy: postępowanie krótkie, postępowanie uproszczone oraz postępowanie pełne.

Postępowanie krótkie jest przeznaczone dla spraw, które mogą szybko trafić na rozprawę, w których kwestie sporne są stosunkowo nieskomplikowane albo wartość sporu jest umiarkowana, a przewidywany czas rozprawy nie przekracza jednego dnia. Ten tryb ma zachować proporcję między zakresem sporu, kosztami i czasem potrzebnym do jego rozpoznania.

Postępowanie uproszczone dotyczy spraw, w których przewidywany czas rozprawy nie przekracza 3 dni, występuje pewien stopień złożoności zagadnień, wartość sporu jest wyższa niż umiarkowana albo dowody ma składać jeden lub kilku biegłych. W pozostałych sprawach sąd kieruje sprawę do postępowania pełnego, w którym szerzej stosuje się zwykłe zasady przygotowania i przeprowadzenia rozprawy.

Na rozprawie sąd ocenia materiał dowodowy stron, złożone memoranda, a następnie w wyznaczonym przez siebie terminie podejmuje decyzję. Dług sądowy podlega oprocentowaniu zgodnie z przepisami ustawy o odsetkach od roszczeń pieniężnych.

Od wyroku sądu dystryktowego w sprawie cywilnej można zwykle wnieść apelację do Sądu Wysokiego, z uwzględnieniem właściwych zasad apelacyjnych oraz ograniczeń wynikających z rodzaju orzeczenia. Jeżeli właściwa ustawa nie przewiduje innego terminu, podstawowy termin na wniesienie apelacji cywilnej do Sądu Wysokiego wynosi 20 dni roboczych od dnia wydania zaskarżonego orzeczenia.

Od wyroku Sądu Wysokiego można wnieść apelację do Sądu Apelacyjnego, jeżeli apelacja jest dopuszczalna albo jeżeli zostanie udzielone zezwolenie na apelację. Gdy takie zezwolenie jest wymagane, wniosek o zezwolenie oraz sama apelacja muszą zostać wniesione w terminach przewidzianych przez właściwe przepisy. W wielu sprawach cywilnych odpowiedni termin wynosi 20 dni roboczych od dnia wydania orzeczenia albo od dnia odmowy lub udzielenia zezwolenia.

Od orzeczenia Sądu Apelacyjnego można wnieść apelację do Sądu Najwyższego Nowej Zelandii wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia na apelację. Wniosek o takie zezwolenie składa się zasadniczo w terminie 20 dni roboczych od dnia wydania orzeczenia, które strona chce zaskarżyć, chyba że inna ustawa przewiduje odmienny termin. Samo złożenie wniosku o zezwolenie ani jego udzielenie nie wstrzymuje automatycznie wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Dla wierzycieli międzynarodowych osobnym zagadnieniem może być sytuacja, w której wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe, a dłużnik albo jego majątek znajduje się w Nowej Zelandii. Uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń zależy od państwa i sądu, który wydał orzeczenie, rodzaju orzeczenia oraz właściwej drogi jego wykonania. Australijskie orzeczenia cywilne mogą zostać zarejestrowane w Nowej Zelandii w ramach mechanizmu trans-tasmańskiego. Orzeczenia ze Zjednoczonego Królestwa oraz innych jurysdykcji wzajemnych mogą podlegać przepisom ustawy o wzajemnym wykonywaniu orzeczeń, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. Inne zagraniczne orzeczenia pieniężne mogą wymagać odrębnego postępowania w Nowej Zelandii opartego na takim orzeczeniu.

Po uprawomocnieniu się nowozelandzkiego orzeczenia wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. Egzekucja zależy od aktywności wierzyciela: sąd nie poszukuje automatycznie majątku dłużnika po wydaniu wyroku. Orzeczenie wydane ponad 6 lat wcześniej nie podlega wykonaniu, chyba że sędzia wyrazi na to zgodę albo w ciągu 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających wszczęcie egzekucji dokonano płatności na rzecz sądu lub wierzyciela na podstawie tego orzeczenia.

W ramach egzekucji w Nowej Zelandii wierzyciel może wystąpić o środki skierowane do majątku, dochodów albo wierzytelności dłużnika, w tym o nakaz zajęcia majątku, nakaz potrąceń z dochodu, zajęcie wierzytelności przysługujących dłużnikowi od osoby trzeciej albo zabezpieczenie na majątku. Praktyczny rezultat zależy od tego, czy wierzyciel potrafi wskazać rachunki bankowe, dochody z zatrudnienia, należności od kontrahentów, ruchomości, nieruchomości, udziały albo inne aktywa, które mogą zostać legalnie objęte egzekucją. Jeżeli z winy urzędnika egzekucyjnego zostanie utracona możliwość wykonania nakazu zajęcia majątku dłużnika, sąd może zobowiązać go do naprawienia szkody poniesionej przez wierzyciela.

Alternatywną drogą windykacji w Nowej Zelandii mogą być procedury związane z niewypłacalnością, ale właściwa strategia zależy od tego, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna, czy spółka.

W przypadku osoby fizycznej wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika, jeżeli dłużnik jest winien wierzycielowi co najmniej 1000 dolarów nowozelandzkich, popełnił akt upadłości w ciągu 3 miesięcy przed złożeniem wniosku, dług jest określony co do kwoty, a zobowiązanie jest wymagalne natychmiast albo w określonym przyszłym terminie. Dłużnik może popełnić akt upadłości w Nowej Zelandii albo poza nią między innymi wtedy, gdy sprzedaje cały lub zasadniczo cały swój majątek, daje pierwszeństwo jednemu wierzycielowi przed innymi wierzycielami, opuszcza albo próbuje opuścić Nową Zelandię, zawiadamia wierzycieli, że zawiesił albo zamierza zawiesić spłatę długów, albo podejmuje inne działania uznawane przez przepisy niewypłacalnościowe.

Jeżeli dłużnikiem jest spółka, wierzyciel może rozważyć formalne wezwanie ustawowe, gdy dług jest wymagalny, płatny i nie jest rzeczywiście sporny. Takie wezwanie powinno mieć formę pisemną, zostać doręczone spółce i żądać, aby spółka zapłaciła dług, zawarła kompromis, w inny sposób porozumiała się z wierzycielem albo ustanowiła zabezpieczenie na swoim majątku w terminie 15 dni roboczych od doręczenia, chyba że sąd wyznaczy dłuższy termin. Spółka może złożyć wniosek o uchylenie wezwania w terminie 10 dni roboczych od doręczenia, w szczególności gdy istnieje istotny spór co do istnienia lub wymagalności długu, roszczenie wzajemne, potrącenie, żądanie krzyżowe albo inna podstawa do uchylenia wezwania. Brak wykonania wezwania może wspierać domniemanie, że spółka nie jest w stanie płacić swoich długów, i prowadzić do postępowania likwidacyjnego.

Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza do pełnego zaspokojenia wierzycieli, postępowanie upadłościowe może obejmować również analizę czynności, które zmniejszyły majątek dostępny dla wierzycieli. Do takich czynności mogą należeć niewypłacalna transakcja, niewypłacalne obciążenie, niewypłacalna darowizna, transakcja o zaniżonej wartości albo wkład dłużnika w majątek innej osoby.

Unieważnienie takich czynności może być możliwe, jeżeli zostały dokonane w ciągu 6 miesięcy, 2 lat albo 5 lat przed otwarciem właściwego postępowania upadłościowego, zależnie od rodzaju czynności i okoliczności sprawy. Jeżeli czynność zostanie skutecznie unieważniona, majątek albo jego wartość mogą zostać odzyskane do masy, co zwiększa pulę dostępną na zaspokojenie roszczeń wierzycieli oraz pokrycie kosztów postępowania niewypłacalnościowego.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Nowej Zelandii, Grandliga może pomóc na każdym etapie sprawy: przy analizie dłużnika i dokumentów, działaniach przedsądowych, przygotowaniu strategii sądowej, prowadzeniu sądowego dochodzenia długu, uznaniu i wykonaniu zagranicznego orzeczenia, egzekucji z majątku, ocenie wezwania ustawowego, upadłości albo likwidacji oraz koordynacji działań transgranicznych. Właściwa droga odzyskania długu powinna wynikać z oceny statusu prawnego dłużnika, dowodów, terminu przedawnienia, ryzyk procesowych oraz majątku, który można realnie objąć działaniami w Nowej Zelandii.

25.09.2024

241