Windykacja w Australii

Postępowanie windykacyjne w Australii rozpoczyna się od prawnej i faktycznej oceny dłużnika, charakteru zadłużenia oraz dostępnych dowodów. Na tym etapie należy ustalić, czy dłużnikiem jest spółka australijska, osoba fizyczna, jednoosobowy przedsiębiorca, powiernik majątku albo podmiot zagraniczny zarejestrowany w Australii. Analiza zwykle obejmuje sprawdzenie nazwy przedsiębiorcy, numerów rejestrowych, adresu siedziby, statusu spółki, informacji o niewypłacalności, dostępnych aktywów, bieżących spraw sądowych, postępowań egzekucyjnych oraz prawdopodobieństwa zakwestionowania długu. Od tej oceny zależy, czy wierzyciel powinien rozpocząć od windykacji przedsądowej, postępowania sądowego, egzekucji istniejącego orzeczenia, uznania zagranicznego orzeczenia, upadłości osoby fizycznej albo działań związanych z niewypłacalnością spółki.

Przed rozpoczęciem odzyskiwania długu w Australii wierzyciel powinien uporządkować dokumenty potwierdzające zadłużenie. W sprawach handlowych są to zazwyczaj umowa, zamówienia, faktury, dokumenty dostawy, korespondencja, zestawienie salda, potwierdzenia uznania długu, historia płatności, zabezpieczenia, poręczenia oraz dane pozwalające ustalić prawidłową nazwę prawną dłużnika. Jeżeli roszczenie opiera się na zagranicznym orzeczeniu albo dokumentach sporządzonych w innym języku, w odpowiedniej procedurze australijskiej mogą być potrzebne poświadczone odpisy i tłumaczenia. Częstym problemem praktycznym jest to, że wierzyciel prowadził rozmowy z nazwą handlową, oddziałem, członkiem zarządu albo spółką powiązaną, a nie z podmiotem rzeczywiście odpowiedzialnym za dług, dlatego prawidłowe ustalenie dłużnika jest ważną częścią wstępnej analizy.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się żadne sprawy sądowe ani zaległe orzeczenia sądowe dotyczące windykacji, a jest on aktywny, wówczas wskazane jest skorzystanie z etapu windykacji przedprocesowej.

Etap ten polega na intensywnych negocjacjach z dłużnikiem w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie spłaty roszczeń wierzyciela lub innych możliwości ugody (np. zwrot towaru, cesja długu na osobę trzecią, wzajemna wymiana usług lub towarów). 

Kontakt z dłużnikiem rozpoczyna się po wysłaniu formalnego wezwania albo zawiadomienia właściwym kanałem komunikacji, na przykład pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie albo inną zgodną z prawem metodą. W Australii komunikacja przedsądowa powinna być udokumentowana, proporcjonalna i zgodna z zasadami prowadzenia windykacji. Jej celem jest ustalenie stanowiska dłużnika, rozmowa z właściwymi osobami decyzyjnymi, uzyskanie zapłaty albo propozycji ugody oraz zachowanie dowodów na potrzeby dalszego postępowania sądowego lub działań związanych z niewypłacalnością, jeżeli dobrowolna płatność nie nastąpi.

Przedsądowy etap windykacji zwykle trwa do 60 dni, z wyjątkiem spraw, w których strony uzgodniły harmonogram spłaty zadłużenia w ratach. Jeżeli ten etap nie przyniesie oczekiwanego rezultatu albo już po wstępnej analizie okaże się, że nie jest właściwy dla danej sprawy, należy rozważyć przejście do windykacji sądowej.

Przed skierowaniem sprawy do sądu wierzyciel powinien ocenić właściwy termin przedawnienia. Poszczególne stany i terytoria Australii mają własne przepisy dotyczące przedawnienia, a właściwy termin może zależeć od rodzaju roszczenia, umowy, daty powstania podstawy roszczenia, uznania długu, częściowej spłaty oraz tego, czy wierzyciel uzyskał już orzeczenie sądu. Dla wielu prostych długów wynikających z umowy termin przedawnienia wynosi zasadniczo 6 lat, natomiast na Terytorium Północnym może mieć zastosowanie termin 3-letni.

Jeżeli dług jest przedawniony, dłużnik może mieć podstawy do kwestionowania sądowego dochodzenia roszczenia. Kwestia przedawnienia powinna być odróżniona od okresu wykonywania już istniejącego orzeczenia, ponieważ dług stwierdzony orzeczeniem sądu podlega odrębnym zasadom egzekucji. Pisemne uznanie długu albo płatność mogą mieć znaczenie dla oceny przedawnienia, dlatego przed wniesieniem sprawy do sądu należy przeanalizować historię płatności i korespondencję z dłużnikiem.

Windykacja sądowa w Australii może być prowadzona przed sądami stanowymi, terytorialnymi albo, w określonych sprawach, przed sądami federalnymi. Wybór właściwego sądu zależy od charakteru sporu, wartości roszczenia, miejsca położenia dłużnika, postanowień umowy oraz tego, czy sprawa należy do właściwości federalnej. Typowe roszczenia handlowe o zapłatę są często rozpoznawane przez właściwy sąd stanowy albo terytorialny, natomiast sprawy dotyczące upadłości, niewypłacalności spółek, niektórych ustaw federalnych albo rejestracji zagranicznych orzeczeń mogą wymagać postępowania przed Sądem Federalnym Australii albo Federalnym Sądem Okręgowym i Rodzinnym Australii.

Postępowanie sądowe zwykle rozpoczyna się od złożenia pozwu albo innego pisma wszczynającego sprawę do sądu właściwego dla danego roszczenia. Pozew powinien wskazywać prawidłowego dłużnika, kwotę roszczenia, podstawę zadłużenia, umowę albo transakcję, żądane odsetki oraz dowody potwierdzające stanowisko wierzyciela. Prawidłowe doręczenie dokumentów sądowych jest kluczowym etapem, ponieważ wadliwe doręczenie może opóźnić postępowanie albo uniemożliwić uzyskanie wykonalnego orzeczenia.

Jeżeli dłużnik nie odpowie w terminie przewidzianym przez właściwe przepisy procesowe, wierzyciel może uzyskać wyrok zaoczny. Jeżeli dłużnik kwestionuje roszczenie, sąd może wydać zarządzenia dotyczące pism procesowych, dowodów, ujawnienia dokumentów, rozmów ugodowych, opinii biegłych, wniosków w toku sprawy oraz rozprawy.

Strony mogą zawrzeć ugodę w toku postępowania i zwrócić się do sądu o wydanie orzeczenia odzwierciedlającego uzgodnione warunki. Jeżeli sprawa nie zostanie zakończona ugodą, sąd rozstrzyga roszczenie po ocenie dowodów i argumentów prawnych. W odpowiednich sprawach wierzyciel może wystąpić o orzeczenie w trybie uproszczonym, jeżeli dłużnik nie ma rzeczywistej albo rozsądnej podstawy obrony przed roszczeniem.

Po wydaniu orzeczenia wierzyciel powinien osobno ocenić możliwości egzekucji. Samo uzyskanie orzeczenia sądowego nie oznacza automatycznej zapłaty, a praktyczna wartość postępowania zależy od majątku dłużnika, rachunków bankowych, wierzytelności przysługujących dłużnikowi, dochodów, nieruchomości, działalności gospodarczej oraz ryzyka niewypłacalności.

W odniesieniu do windykacji sądowej na poziomie stanów i terytoriów należy pamiętać, że każdy stan i każde terytorium Australii ma własną strukturę sądów, przepisy procesowe oraz limity wartości roszczeń. W przypadku mniejszych i średnich długów sprawy są często wszczynane przed sądem lokalnym albo sądem pokoju. Na przykład sąd lokalny Nowej Południowej Walii rozpoznaje roszczenia cywilne do 100 000 dolarów, natomiast sąd pokoju Australii Zachodniej rozpoznaje roszczenia pieniężne do 75 000 dolarów, z odrębną procedurą dla mniejszych spraw do 10 000 dolarów.

Sądy okręgowe albo hrabstw zwykle rozpoznają większe roszczenia cywilne w granicach swojej właściwości. W Nowej Południowej Walii sąd okręgowy rozpoznaje obecnie roszczenia cywilne od 100 001 do 1 250 000 dolarów oraz niektóre odwołania od orzeczeń sądu lokalnego. Dokładne limity i procedury różnią się między australijskimi jurysdykcjami, dlatego wybór sądu powinien zależeć od miejsca położenia dłużnika, wartości roszczenia, umowy oraz możliwej strategii egzekucyjnej.

Sąd Najwyższy stanu albo terytorium zwykle rozpoznaje bardziej złożone albo wyższe wartościowo sprawy cywilne, a także może rozpoznawać odwołania od sądów niższych instancji. W międzynarodowej windykacji należności sądy najwyższe stanów i terytoriów mogą mieć także znaczenie przy rejestracji wielu zagranicznych orzeczeń.

Po wydaniu wyroku albo postanowienia sądu wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne, ponieważ sąd co do zasady nie odzyskuje długu automatycznie. Dostępne środki egzekucyjne zależą od sądu, stanu albo terytorium oraz majątku dłużnika. Mogą obejmować badanie sytuacji majątkowej dłużnika, zajęcie rachunków bankowych albo wierzytelności należnych dłużnikowi, zajęcie wynagrodzenia tam, gdzie jest to dopuszczalne, zajęcie i sprzedaż majątku, nakaz spłaty w ratach oraz inne środki egzekucyjne przewidziane przez właściwe przepisy.

Okres wykonania orzeczenia sądu należy odróżnić od zwykłego terminu przedawnienia roszczenia. W wielu australijskich jurysdykcjach egzekucja orzeczenia może być dostępna przez okres do 12 lat, natomiast Australia Południowa i Wiktoria stosują okres 15-letni. W Australii Zachodniej wniosek o wydanie zarządzenia egzekucyjnego może być zasadniczo złożony w ciągu 12 lat, jednak po upływie 6 lat wierzyciel może potrzebować zgody sądu na zastosowanie niektórych środków egzekucyjnych.

Uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń w Australii ma szczególne znaczenie dla wierzycieli międzynarodowych. To, czy zagraniczne orzeczenie może zostać wykonane w Australii, zależy od państwa, w którym zostało wydane, rodzaju orzeczenia oraz właściwej drogi wykonania. Część zagranicznych orzeczeń może zostać zarejestrowana w ramach reżimu ustawowego, natomiast inne mogą wymagać dochodzenia na podstawie ogólnych zasad prawa. Orzeczenia z Nowej Zelandii mogą również podlegać systemowi trans-tasmańskiemu. W przypadku orzeczeń objętych ustawowym reżimem zagranicznych orzeczeń wniosek o rejestrację składa się zasadniczo w terminie 6 lat od wydania orzeczenia, a większość rejestracji odbywa się przed Sądem Najwyższym właściwego stanu albo terytorium.

Alternatywną możliwością odzyskiwania długu w Australii jest skorzystanie z procedur niewypłacalności, ale właściwa droga zależy od tego, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna, czy spółka.

W przypadku osób fizycznych właściwą drogą jest upadłość osobista. Wierzyciel może skorzystać z zawiadomienia o zamiarze wszczęcia procedury upadłościowej, jeżeli posiada prawomocne orzeczenie albo postanowienie sądu na kwotę co najmniej 10 000 dolarów australijskich, a orzeczenie nie jest starsze niż 6 lat. Po doręczeniu takiego zawiadomienia dłużnik ma 21 dni na jego wykonanie. Brak wykonania zawiadomienia może stanowić akt upadłości, a wierzyciel może następnie złożyć wniosek wierzycielski oparty na tym akcie. Wniosek wierzycielski powinien zostać złożony w ciągu 6 miesięcy od aktu upadłości, na który powołuje się wierzyciel.

Upadłość osobista nie jest tym samym co zwykłe sądowe dochodzenie długu. Jest to procedura niewypłacalności, która może być przydatna, gdy dłużnikiem jest osoba fizyczna, dług jest określony co do kwoty, orzeczenie albo postanowienie spełnia ustawowy próg, a wierzyciel ma dowody, że dłużnik nie wykonał zawiadomienia albo dokonał innego aktu upadłości.

W przypadku spółek właściwą drogą jest niewypłacalność spółki i jej likwidacja. Wierzyciel może doręczyć spółce australijskiej ustawowe wezwanie wierzyciela, jeżeli dług jest wymagalny i wynosi co najmniej 4 000 dolarów australijskich. Wezwanie powinno wskazywać dług i jego wysokość, mieć formę pisemną, zostać sporządzone na formularzu 509H, wymagać wykonania w ciągu 21 dni od doręczenia oraz być poparte wymaganym oświadczeniem, jeżeli dług nie wynika z orzeczenia sądu. Jeżeli spółka nie wykona wezwania i nie uzyska jego uchylenia w terminie 21 dni, może powstać domniemanie jej niewypłacalności, a wierzyciel może złożyć wniosek o likwidację spółki.

Ustawowe wezwanie wierzyciela nie powinno być stosowane jako automatyczny środek nacisku, gdy dług jest rzeczywiście sporny albo spółka ma wzajemne roszczenie potrąceniowe. Australijskie przepisy dotyczące niewypłacalności spółek pozwalają spółce złożyć wniosek o uchylenie takiego wezwania, jeżeli istnieje rzeczywisty spór co do długu, roszczenie potrąceniowe, wada powodująca istotną niesprawiedliwość albo inna wystarczająca przyczyna.

W postępowaniu upadłościowym albo likwidacyjnym znaczenie mogą mieć czynności dokonane przed rozpoczęciem procedury, jeżeli zmniejszyły majątek dostępny dla wierzycieli. W zależności od właściwego reżimu niewypłacalności i okoliczności sprawy syndyk albo likwidator może badać transakcje poniżej wartości, przeniesienia majątku w celu pokrzywdzenia wierzycieli, nieuczciwe uprzywilejowanie wybranych wierzycieli oraz inne czynności podlegające zaskarżeniu. Jeżeli takie czynności zostaną skutecznie zakwestionowane, majątek albo jego wartość mogą zostać odzyskane na rzecz masy upadłościowej albo likwidacyjnej i wierzycieli.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w zakresie międzynarodowej windykacji w Australii, nasz zespół może ocenić dłużnika, dokumenty, jurysdykcję, terminy przedawnienia, możliwości egzekucji oraz ryzyka związane z niewypłacalnością. Skontaktuj się z nami, aby omówić właściwą strategię prawną odzyskania długu handlowego, wykonania orzeczenia albo transgranicznej windykacji należności w Australii.

26.09.2024

277