Togo’da alacak tahsilatı

Togo’da alacak tahsilatı süreci, dosyanın hukuki, mali ve usuli yönden incelenmesiyle başlar. Bu incelemede borcun kaynağı, borçlunun doğru kimliği, yerleşim yeri veya şirket merkezi, Togo’daki gerçek faaliyeti, sözleşmeler, faturalar, teslim veya hizmet ifa belgeleri, kısmi ödemeler, borç kabulü, mevcut davalar, devam eden icra işlemleri ve borca itiraz ihtimali değerlendirilir.

Togo dosyalarında borçlu analizi yalnızca borcun varlığını belirlemekle sınırlı değildir. Borçlunun fiilen nerede bulunduğu, kullanılabilir bir iş yerinin olup olmadığı, haczedilebilir malvarlığının yeri, banka hesapları, üçüncü kişilerden alacakları ve usulüne uygun tebligat yapılabilme imkânı da önem taşır. Bu unsurlar, dostane takip, olağan dava yolu, ödeme emri veya icra tedbirleri arasında yapılacak seçimi etkiler.

Borçlu ticari faaliyetlerine devam ediyorsa ve alacak yeterli belgelerle destekleniyorsa, alacaklı dostane alacak takibi aşamasını başlatabilir. Bu aşama, ödeme ihtarı gönderilmesini, yetkili kişilerle yazılı görüşmeler yapılmasını, ödeme planı önerilmesini, malların iadesini, sözleşmesel koşullar uygunsa mahsup seçeneğini veya alacağın niteliğine uygun başka bir ödeme düzenlemesini içerebilir.

Borçlu ile yapılan yazışmaların tarihi, içeriği, teslimi ve borçlunun verdiği yanıt ispatlanabilir şekilde saklanmalıdır. Yazılı cevap, kısmi ödeme, ödeme vaadi veya borç kabulü; alacağın varlığını, muacceliyetini ve dava açılması halinde izlenecek yolu güçlendirebilir.

Borçlu ödeme yapmayı reddeder, cevap vermez, alacağı yeterli dayanak olmadan tartışır, malvarlığını azaltmaya çalışır veya başka alacaklılar tarafından takip ediliyorsa, dosya Togo’daki yetkili mahkeme önünde adli alacak tahsilatı aşamasına taşınabilir.

Togo Cumhuriyeti, Afrika Ticaret Hukukunu Uyumlaştırma Örgütü üyesidir. Bu nedenle Togo’da bir ticari alacağın tahsili, yalnızca ulusal usul kurallarıyla değil, aynı zamanda üye devletlerde uygulanan ortak ticaret hukuku kurallarıyla da bağlantılıdır. Bu bağlantı özellikle ticari sözleşmelerden, kambiyo senetlerinden, karşılıksız çeklerden, şirket faaliyetlerinden, toplu tasfiye süreçlerinden veya icra tedbirlerinden doğan alacaklarda önem kazanır.

Togo’nun bu hukuk sistemi içindeki yeri ayrıca önemlidir, çünkü genel ticaret hukukuna ilişkin ortak düzenleme Lomé’de kabul edilmiştir. Bu nedenle Togo’daki ticari alacaklarda genel ticaret hukuku, basitleştirilmiş tahsil usulleri, icra yolları ve pasiflerin toplu şekilde tasfiyesine ilişkin hükümler birlikte değerlendirilmelidir.

Dava açılmadan önce uygulanacak zamanaşımı süresi belirlenmelidir. Tacirler arasında veya tacirler ile tacir olmayan kişiler arasında ticari faaliyet nedeniyle doğan yükümlülüklerde beş yıllık süre uygulanır; daha kısa özel sürelerin bulunduğu haller saklıdır. Borçlunun borcu kabul etmesi, dava açılması veya icra işlemi yapılması, somut dosyanın niteliğine göre sürenin değerlendirilmesini etkileyebilir.

Togo Cumhuriyeti’nde borcun mahkeme yoluyla tahsili, dosyanın niteliğine göre olağan mahkeme süreci veya ödeme emri yolu ile yürütülebilir. Seçim; alacağın kaynağına, borcun tartışmalı olup olmadığına, mevcut delillere, borçlunun yerleşim yerine veya şirket merkezine, talep edilen tutara ve mahkemenin karar verebilmesi için gereken incelemenin kapsamına bağlıdır.

Olağan mahkeme süreci, yetkili mahkemenin kalemine başvuruda bulunulmasıyla başlar. Başvuru, tarafların kimliğini, sıfatını, yerleşim yerini veya şirket merkezini, talebin konusunu, ileri sürülen olayları ve alacaklının dayandığı hukuki gerekçeleri göstermelidir. Şahsi davalarda kural olarak dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde, yerleşim yeri yoksa ikamet ettiği yer mahkemesinde açılır.

Başvurudan sonra mahkeme kalemi, davacıdan mahkeme giderleri için gerekli avansı yatırmasını ister ve dosyanın kayıt numarasını içeren bir makbuz verir. Bundan sonra davalıya çağrı yapılır ve tebligat Togo medeni usul kurallarına göre gerçekleştirilir.

Davalı, davaya bakan mahkemenin bulunduğu vilayette ikamet ediyorsa olağan mahkemeye çıkma süresi sekiz gündür. Davalı mahkemenin bulunduğu vilayete komşu bir vilayette ikamet ediyorsa bu süreye bir hafta, komşu olmayan başka bir vilayette ikamet ediyorsa iki hafta eklenir. Davalı Togo dışında, Togo’da aktarma yapan düzenli hava hattı bulunan bir devlette ikamet ediyorsa süre bir ay, Togo ile doğrudan hava bağlantısı bulunmayan bir devlette ikamet ediyorsa iki ay uzar.

Acil durumlarda hâkim mahkemeye çıkma süresini kısaltabilir. Süre uzatımından yararlanabilecek bir yerde ikamet eden tarafa tebligat, bu uzatımın uygulanmadığı başka bir yerde bizzat yapılırsa, tebligat yalnızca o yer için tanınan süre sonuçlarını doğurur.

Davalı duruşmaya gelmezse, mahkeme tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığını, talebin kabul edilebilirliğini, alacağın ispatını ve alacaklının ileri sürdüğü gerekçelerin hukuka uygunluğunu değerlendirir. Koşullar mevcutsa dava, davalının yokluğunda da esastan incelenebilir.

Belirlenen duruşma gününde taraflar bizzat veya temsilci aracılığıyla hazır bulunur. Mahkeme tarafları dinler, sunulan belgeleri inceler ve mevcut deliller karar vermeye yeterli değilse dosyanın aydınlatılması için gerekli usuli işlemleri belirler.

Yargılama sırasında taraflardan ek belge sunmaları, açıklama yapmaları veya karşı tarafın belgelerine cevap vermeleri istenebilir. Mahkeme tanık dinleyebilir, bilirkişi incelemesi yaptırabilir, üçüncü kişilerden belge isteyebilir veya uyuşmazlığın çözümü için gerekli olan diğer yasal işlemleri uygulayabilir.

Mahkeme dosyada karar vermek için gerekli unsurların bulunduğuna kanaat getirdiğinde alacağı, miktarını, muacceliyetini, davalının savunmalarını ve yan talepleri değerlendirir. Daha sonra yargılamayı tamamlar ve alacaklının talebini tamamen veya kısmen kabul eden ya da yasal koşullar oluşmamışsa reddeden bir karar verir.

Ödeme emri usulü, belirli, likit ve muaccel bir alacağın tahsili için kullanılabilir. Bu yol, borcun sözleşmeden doğduğu veya borç ilişkisinin kambiyo senedi, ciro, aval, kabul ya da karşılığı bulunmayan veya yetersiz kalan çekten kaynaklandığı durumlarda uygulanabilir.

Alacaklı, yetkili mahkeme kalemine başvuru sunar. Başvuruda tarafların kimliği, talep edilen tutarın ayrı ayrı kalemleriyle birlikte açık dökümü ve alacağın dayanağı belirtilmelidir. Başvuru, borcu destekleyen belgelerin asılları veya onaylı örnekleriyle birlikte sunulur. Alacaklı, başvurunun yapıldığı devlet içinde yerleşik değilse, başvuruda mahkemenin yargı çevresi içinde bir tebligat adresi göstermelidir.

Yetkili mahkeme başkanı veya görevlendirdiği hâkim, başvurudan itibaren üç gün içinde karar verir. Başvuru tamamen veya kısmen haklı görünüyorsa, ödeme emri belirli bir tutar üzerinden verilir. Başvurunun tamamen veya kısmen reddi halinde karar gerekçeli olmalıdır ve alacaklı bu karara karşı kanun yoluna başvuramaz; ancak olağan dava yolunu kullanabilir.

Başvuru ve ödeme emri, karar tarihinden itibaren üç ay içinde alacaklı tarafından borçluya tebliğ ettirilmelidir. Bu sürede tebliğ yapılmazsa ödeme emri hükümsüz hale gelir. Tebligat, borçluya on gün içinde ödeme yapması veya aynı süre içinde itiraz etmesi gerektiğini bildirmelidir; bu süreye gerekli hallerde uzaklık süreleri eklenir.

İtiraz, yetkili mahkeme önünde mahkeme dışı bir işlemle yapılır. İtiraz eden taraf, itirazı taraflara, icra işleminden sorumlu görevliye ve mahkeme kalemine bildirmek, ayrıca tarafları itirazdan itibaren otuz günü geçmeyen sabit bir tarihte mahkemeye çağırmak zorundadır.

İtiraz üzerine mahkeme, uzlaştırma girişimi için bir hâkim belirler. Görevlendirilen hâkim, belirlenmesinden itibaren on beş gün içinde uzlaştırma girişiminde bulunur. Uzlaşma sağlanırsa, taraflar ve mahkeme kalemi tarafından imzalanan bir tutanak düzenlenir ve bu tutanak icra şerhi alabilir. Uzlaşma sağlanmazsa dosya en yakın açık duruşmaya gönderilir ve mahkeme ilk duruşmadan itibaren iki ay içinde alacağın tahsili hakkında karar verir. İtiraz üzerine verilen karar, daha önceki ödeme emrinin yerine geçer.

Borçlu süresi içinde itiraz etmez veya yaptığı itirazdan vazgeçerse, alacaklı ödeme emrine icra şerhi verilmesini isteyebilir. Bu talep, itiraz süresinin sona ermesinden veya borçlunun itirazdan vazgeçmesinden itibaren iki ay içinde sunulmalıdır. İcra şerhi verilen ödeme emri, çekişmeli yargılama sonunda verilen kararın sonuçlarını doğurur.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, özel bir hüküm bulunmadıkça, bir ay içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Uyuşmazlık konusu sermaye alacağı beş yüz bin frankı veya yıllık gelir alacağı elli bin frankı aşmıyorsa, mahkeme ilk ve son derece olarak karar verir ve bu halde istinaf yolu açık değildir.

Ödeme emrine itiraz üzerine verilen karar için özel süre uygulanır. Bu karara karşı istinaf süresi on beş gündür. Karar tarafların katılımıyla verilmişse süre kararın açıklandığı tarihten, gıyapta verilmişse kararın tebliğinden itibaren işlemeye başlar. İstinaf ve istinaf süresi, geçici icra kararı verilmemişse icrayı durdurur.

Son derece kararlarına karşı Togo Yüksek Mahkemesi önünde iki ay içinde bozma başvurusu yapılabilir. Bozma başvurusu, kişilerin durumu ve taşınmaz tesciline ilişkin istisnalar dışında kararın icrasını durdurmaz. Ancak başvuru sahibi, kararın uygulanması geri dönülmez bir durum yaratacaksa Yüksek Mahkeme başkanından icranın durdurulmasını isteyebilir; bu durdurma, teminat gösterilmesine bağlanabilir.

Alacaklının elinde yabancı bir mahkeme kararı veya tahkim kararı varsa, yabancı mahkeme kararlarının Togo’da tanınması ve icrası ayrı bir aşama olarak değerlendirilir. Ortak icra kurallarına göre yabancı mahkeme kararları ve tahkim kararları, ileri sürüldükleri devlette icra edilebilir olduklarına dair kanun yoluyla icrayı durdurmayan bir yargı kararı bulunduğunda icra belgesi niteliği kazanabilir.

Mahkeme kararının, icra şerhi verilmiş ödeme emrinin, icra edilebilir uzlaşma tutanağının veya yabancı bir kararın icra edilebilirliğine ilişkin kararın ardından alacaklı icra prosedürünü başlatabilir.

Cebri icra için icra belgesi ve belirli, likit ve muaccel bir alacak bulunmalıdır. Togo’da tespit edilen malvarlığına göre alacak; borçlunun banka hesaplarındaki paranın haczi, üçüncü kişiler nezdindeki alacakların haczi, kıymetli evrakların haczi, taşınır veya taşınmaz malların haczi ve satışı ya da ortak icra kurallarının izin verdiği diğer icra yolları ile tahsil edilebilir.

Alacağın tahsili, borçlunun mali durumuna bağlı olarak toplu tasfiye süreçleri kapsamında da gündeme gelebilir. Togo’da bu süreçler, ortak ticaret hukuku sisteminde pasiflerin toplu şekilde tasfiyesine ilişkin kurallara tabidir. İşletmenin durumuna göre uzlaşma, önleyici düzenleme, yargısal iyileştirme veya malların tasfiyesi söz konusu olabilir.

Alacaklı, alacağı belirli, likit ve muaccel ise bu süreçlerde haklarını korumak, gerekli hallerde alacağını bildirmek, mahkeme görevlileri ve tasfiye organları nezdindeki işlemleri takip etmek ve uygulanacak ödeme sırasını dikkate almak zorundadır.

Borçlunun malvarlığı alacaklıların taleplerini karşılamaya yetmiyorsa, şüpheli dönem içinde yapılan bazı işlemler alacaklılar topluluğuna karşı hükümsüz hale getirilebilir. Bu işlemler arasında taşınır veya taşınmaz malların karşılıksız devri, borçlunun yükümlülüklerinin diğer tarafın yükümlülüklerini açık şekilde aştığı sözleşmeler, henüz vadesi gelmemiş borçların erken ödenmesi, vadesi gelmiş borçların olağan olmayan yollarla ödenmesi, daha önce doğmuş borçlar için ayni teminat verilmesi ve karşı tarafın borçlunun ödeme güçlüğünü bildiği işlemler yer alabilir.

Bu işlemlerin hükümsüz sayılması, işlem konusu malın geri verilmesine, değerinin tasfiye malvarlığına iadesine, henüz yerine getirilmemiş bir sözleşmenin etkisiz kalmasına veya haksız alınan tutarların alacaklılar topluluğuna dönmesine yol açabilir. Bir tüzel kişinin yargısal iyileştirme veya malların tasfiyesi sürecinde aktiflerinin borçlarını karşılamadığı ortaya çıkarsa, hukuki veya fiili yöneticilerin sorumluluğu da ilgili koşullar altında değerlendirilebilir.

Dosyanız Togo’da uluslararası alacak tahsilatı ile ilgiliyse Grandliga alacaklıya sürecin tüm aşamalarında destek sağlayabilir: borcun ve borçlunun analizi, dostane takip, dava stratejisinin hazırlanması, ödeme emri başvurusu, kanun yollarının takibi, yabancı bir kararın icra edilebilir hale getirilmesi, cebri icra ve toplu tasfiye süreçleri. Çalışmamız, dosyanın hukuki olarak yapılandırılmasına, uygun tahsil yolunun seçilmesine ve alacaklının haklarının icra aşamasına kadar korunmasına yöneliktir.

12.12.2024

194