Windykacja w Tajlandii

Postępowanie windykacyjne w Tajlandii rozpoczyna się od prawnej i finansowej oceny dłużnika, dokumentów oraz praktycznej możliwości wykonania przyszłego roszczenia. Na tym etapie należy sprawdzić dokładną nazwę lub dane dłużnika, jego adres zamieszkania albo siedzibę w Tajlandii, aktywność gospodarczą, dostępny majątek, toczące się sprawy sądowe, wcześniejsze postępowania egzekucyjne, oznaki niewypłacalności oraz dokumenty potwierdzające dług, takie jak umowy, faktury, dokumenty dostawy, uznanie długu, historia płatności i korespondencja. W przypadku wierzyciela zagranicznego znaczenie ma również to, czy dłużnik posiada majątek w Tajlandii, czy roszczenie wynika z umowy tajskiej albo zagranicznej, orzeczenia sądowego lub wyroku arbitrażowego oraz czy dokumenty będą wymagały tłumaczenia do wykorzystania w postępowaniu tajskim.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność w Tajlandii, ma możliwe do ustalenia dane kontaktowe i nie ma bezpośrednich oznak przenoszenia, ukrywania albo wyzbywania się majątku, jako pierwszy etap można zastosować windykację pozasądową. Jeżeli jednak dłużnik uczestniczy już w postępowaniach egzekucyjnych, wykazuje oznaki niewypłacalności albo istnieje ryzyko szybkiego wyprowadzenia majątku, strategia powinna szybciej zmierzać w kierunku postępowania sądowego, środków zabezpieczających albo działań związanych z upadłością.

Ten etap obejmuje uporządkowane negocjacje z dłużnikiem w celu uzyskania zapłaty, ustalenia harmonogramu ratalnego, zwrotu towaru, potrącenia, przeniesienia długu na osobę trzecią, rozliczenia usług lub towarów albo innego porozumienia, które można udokumentować i wykorzystać jako dowód, jeżeli konieczne będzie postępowanie sądowe. W Tajlandii windykacja pozasądowa nie jest wyłącznie etapem kontaktu z dłużnikiem. Pozwala także ustalić, czy dłużnik uznaje dług, kwestionuje jego wysokość, prosi o odroczenie płatności, proponuje zabezpieczenie albo wykazuje oznaki niewypłacalności.

Kontakt z dłużnikiem zwykle rozpoczyna się po wysłaniu pisemnego wezwania do zapłaty lub innego udokumentowanego zawiadomienia odpowiednim kanałem komunikacji, na przykład pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie albo za pomocą komunikacji elektronicznej. Jeżeli dłużnikiem jest osoba fizyczna, poręczyciel lub inna osoba chroniona przepisami o windykacji, komunikacja powinna być zgodna z prawem, proporcjonalna i właściwie udokumentowana. Nie należy ujawniać informacji o długu osobom nieuprawnionym, stosować gróźb, obraźliwego języka, wprowadzających w błąd oświadczeń ani praktyk, które mogą zostać uznane za niedopuszczalne metody windykacji. Celem praktycznym jest dotarcie do osoby uprawnionej do podjęcia decyzji o płatności, utrwalenie stanowiska dłużnika i zachowanie dowodów na potrzeby kolejnego etapu dochodzenia należności.

Czas trwania windykacji pozasądowej zależy od reakcji dłużnika, jakości dowodów, istnienia majątku oraz tego, czy strony negocjują harmonogram spłaty albo inne porozumienie. Jeżeli dłużnik ignoruje roszczenie, kwestionuje dług bez podstaw dokumentowych, kontynuuje przenoszenie majątku albo odmawia przedstawienia realnej propozycji zapłaty, wierzyciel powinien przygotować się do sądowej windykacji długu zamiast przedłużać negocjacje bez skutku procesowego.

Przed rozpoczęciem sądowej windykacji długu w Tajlandii wierzyciel powinien ustalić właściwy termin przedawnienia według podstawy prawnej roszczenia. Ogólny termin przedawnienia wynosi 10 lat, jeżeli ustawa nie przewiduje krótszego terminu. Jednocześnie część roszczeń związanych z długiem podlega krótszym terminom: niektóre roszczenia okresowe, w tym zaległe odsetki, raty kapitału, czynsz lub inne płatności okresowe, mogą podlegać terminowi 5-letniemu, a wybrane roszczenia handlowe albo zawodowe mogą podlegać terminowi 2-letniemu. Dlatego dług wynikający z umowy, roszczenie o odsetki, zaległy czynsz, roszczenie za usługi albo roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem mogą wymagać odmiennej oceny przedawnienia. Sąd nie oddala roszczenia z powodu przedawnienia, jeżeli dłużnik nie powoła się na przedawnienie jako zarzut, a ustawowych terminów przedawnienia nie można przedłużyć ani skrócić umową stron.

Bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany, jeżeli dłużnik jednoznacznie uzna zobowiązanie, w tym przez pisemne potwierdzenie, częściową zapłatę, zapłatę odsetek, ustanowienie zabezpieczenia albo inną czynność wyraźnie wskazującą na uznanie długu. Po przerwaniu biegu przedawnienia rozpoczyna się nowy termin. Przy windykacji w Tajlandii prawidłowe dokumentowanie negocjacji ma zatem znaczenie praktyczne, ponieważ uznanie długu, propozycja spłaty, częściowa płatność lub inne pisemne stanowisko dłużnika mogą wpływać na ocenę przedawnienia i moment skierowania sprawy do sądu.

Prawo tajskie przewiduje kilka rodzajów sądowej windykacji długu: zwykłe postępowanie cywilne, postępowanie w sprawie drobnych roszczeń pieniężnych oraz uproszczoną procedurę dla określonych roszczeń wynikających z weksla albo pisemnej umowy, jeżeli dokument wstępnie wygląda na autentyczny, ważny i możliwy do wykonania. Wybór właściwej drogi zależy od wysokości roszczenia, podstawy dokumentowej długu, przewidywanych zarzutów dłużnika oraz tego, czy sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.

Zwykłe postępowanie sądowe polega na złożeniu pozwu w sądzie, po czym sąd bada pozew i wydaje zarządzenie o jego przyjęciu, zwrocie albo odrzuceniu. Po przyjęciu pozwu sąd wystawia wezwanie wraz z kopią pozwu, które powinno zostać doręczone pozwanemu w celu złożenia odpowiedzi. W ciągu siedmiu dni od wniesienia pozwu powód powinien zwrócić się do właściwych urzędników o doręczenie wezwania pozwanemu.

W przypadku wierzyciela zagranicznego może pojawić się dodatkowa kwestia procesowa, jeżeli powód nie ma miejsca zamieszkania, biura operacyjnego ani majątku podlegającego egzekucji w Tajlandii. W takiej sytuacji pozwany może zwrócić się do sądu o zobowiązanie powoda do złożenia kwoty pieniężnej albo zabezpieczenia kosztów procesu. Nie wyłącza to prawa wierzyciela zagranicznego do dochodzenia roszczenia w Tajlandii, ale powinno zostać uwzględnione przy ocenie kosztów, czasu postępowania i praktycznej strategii sprawy.

Po doręczeniu pozwanemu wezwania i pozwu pozwany powinien złożyć pisemną odpowiedź w sądzie w ciągu piętnastu dni. W odpowiedzi powinien wyraźnie wskazać, czy przyznaje albo zaprzecza wszystkim lub części twierdzeń powoda, oraz przedstawić podstawy swojego stanowiska. Sąd bada odpowiedź i wydaje zarządzenie o jej przyjęciu, zwrocie albo odrzuceniu.

Jeżeli istnieje rzeczywiste ryzyko, że dłużnik przeniesie, ukryje, usunie albo zbyje majątek przed wydaniem orzeczenia, wierzyciel może wystąpić o środki zabezpieczające. W sprawach innych niż drobne roszczenia tajska procedura cywilna pozwala powodowi żądać między innymi zajęcia albo zabezpieczenia majątku przed wyrokiem, zajęcia pieniędzy lub majątku należnego pozwanemu od osób trzecich, tymczasowego zakazu określonych działań albo czasowego wstrzymania zmian rejestrowych dotyczących spornego majątku. W pilnych przypadkach sąd może rozpoznać nagły wniosek bez zwłoki, jeżeli uzna, że żądanie jest należycie uzasadnione, a okoliczności wymagają natychmiastowej ochrony.

Po złożeniu odpowiedzi sąd wyznacza termin rozprawy wstępnej, zawiadamiając strony z co najmniej piętnastodniowym wyprzedzeniem, chyba że: pozwany nie złoży odpowiedzi; odpowiedź pozwanego w pełni i wyraźnie potwierdza roszczenia powoda; odpowiedź pozwanego całkowicie zaprzecza twierdzeniom powoda, bez podania przyczyny, a sąd uznaje, że rozprawa wstępna nie jest wymagana; sąd uznaje za możliwe podjęcie decyzji w sprawie bez przesłuchania świadków; sprawa jest drobna i nie ma trudnych kwestii do rozwiązania i nie jest wymagana wstępna rozprawa.

Jeżeli pozwany nie złoży odpowiedzi na pozew, powód powinien w terminie piętnastu dni od upływu terminu na złożenie odpowiedzi wystąpić o wydanie wyroku zaocznego. Wyrok zaoczny nie jest jednak całkowicie automatycznym skutkiem milczenia pozwanego. Sąd może orzec na korzyść powoda tylko wtedy, gdy roszczenie jest uzasadnione i nie jest sprzeczne z prawem. W sprawie pieniężnej sąd może wymagać dokumentów potrzebnych do potwierdzenia wysokości dochodzonej kwoty. Jeżeli sąd ma podstawy przypuszczać, że pozwany nie wiedział o wezwaniu do złożenia odpowiedzi, może zarządzić ponowne doręczenie wezwania w zwykły albo inny właściwy sposób oraz określić warunki niezbędne do prawidłowego zawiadomienia pozwanego.

W dniu rozpoznania sporu z udziałem dwóch stron sąd ma obowiązek sprawdzić twierdzenia i argumenty stron, wyjaśnić, jakie dowody strony zamierzają przedstawić sądowi. Sąd sprawdza także, które twierdzenia strony przyjmują, a które kwestionują. Fakty, do których przyznają się obie strony, uważa się za ustalone. Jeśli chodzi o kwestie prawne lub fakty podniesione przez jedną ze stron, ale nieakceptowane przez drugą stronę i bezpośrednio związane z przedmiotem sporu, sąd musi je uznać za kwestie sporne.

Każda ze stron ma obowiązek odpowiedzieć na pytania sądu lub pytania zaproponowane przez drugą stronę, dotyczące faktów, na które strony powołują się oraz dowodów, które mają zostać przedstawione na rozprawie. Jeżeli strona odmawia odpowiedzi na pytania faktyczne lub bezzasadnie zaprzecza faktowi, fakt ten uważa się za przyznany, chyba że strona nie jest w stanie w tym czasie odpowiedzieć lub uzasadnić swojej odmowy.

Jeżeli pozwany nie stawi się w sądzie w dniu rozprawy, sąd będzie kontynuował postępowanie, a pozwany zostanie uznany za zawiadomionego o przebiegu procesu w tym dniu. W takim przypadku pozwanemu nie przysługuje prawo kwestionowania prawidłowości ustalenia kwestii spornych i obowiązków przedstawienia dowodów.

Jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania świadków, sąd wyznacza termin przesłuchania świadków, który nie może być krótszy niż dziesięć dni od dnia wyznaczenia terminu rozpoznania sporu. Po zakończeniu przesłuchania świadków sąd wysłuchuje wystąpień stron (jeżeli jest to konieczne) i podejmuje decyzję.

Postępowanie w sprawie drobnych roszczeń ma zastosowanie do roszczeń pieniężnych nieprzekraczających 40 000 bahtów albo innej kwoty określonej właściwym aktem prawnym. W takich sprawach procedura ma być szybsza i mniej formalna: sąd możliwie szybko wyznacza termin rozprawy i wzywa pozwanego, w pierwszej kolejności podejmuje próbę doprowadzenia do ugody, może aktywniej badać świadków i powinien prowadzić sprawę w sposób ciągły bez odraczania, chyba że zachodzi szczególna konieczność. Ten tryb może być użyteczny przy niewielkich długach, ale nie jest właściwy dla większych roszczeń handlowych albo sporów wymagających złożonych dowodów.

W sprawach drobnych sąd może wydać ustne zarządzenie albo orzeczenie, jeżeli pozwalają na to przepisy proceduralne. Uproszczony charakter postępowania nie zwalnia jednak wierzyciela z konieczności przygotowania jasnych dowodów potwierdzających istnienie długu, brak zapłaty i wysokość roszczenia.

Od orzeczenia sądu pierwszej instancji można odwołać się do sądu apelacyjnego w ciągu miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku albo postanowienia, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń. W sprawach pieniężnych, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 50 000 bahtów, apelacja co do ustaleń faktycznych jest co do zasady niedopuszczalna, chyba że występuje zdanie odrębne, sąd potwierdzi istnienie rozsądnej podstawy do wniesienia apelacji albo właściwy prezes sądu udzieli pisemnej zgody. Wniesienie apelacji nie wstrzymuje automatycznie egzekucji, ale strona skarżąca może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia, a sąd może wymagać zabezpieczenia albo depozytu.

Strona, która nie zgadza się z orzeczeniem sądu apelacyjnego, może w terminie miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku albo postanowienia zwrócić się o zgodę na wniesienie skargi do Sądu Najwyższego Tajlandii. Dalsze zaskarżenie ma charakter uznaniowy: Sąd Najwyższy najpierw ocenia, czy przedstawione zagadnienia są wystarczająco istotne do jego rozpoznania. Jeżeli zgoda zostanie udzielona, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach przyjętej skargi i może utrzymać orzeczenie w mocy, zmienić je, uchylić albo rozstrzygnąć sprawę w inny sposób przewidziany prawem. Jeżeli zgoda zostanie odmówiona, orzeczenie sądu apelacyjnego staje się prawomocne. Orzeczenie Sądu Najwyższego jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

Zagraniczne orzeczenia sądowe i wyroki arbitrażowe w Tajlandii wymagają odrębnej oceny strategicznej. Tajlandia nie ma ogólnego mechanizmu bezpośredniego uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń sądowych. Wierzyciel posiadający zagraniczne orzeczenie zwykle musi rozpocząć nowe postępowanie przed sądem tajskim, natomiast zagraniczne orzeczenie może zostać wykorzystane jako dowód, jeżeli jest ostateczne, zostało wydane przez sąd właściwy i nie narusza tajskiego porządku publicznego ani dobrych obyczajów. Ma to szczególne znaczenie dla wierzycieli międzynarodowych, którzy uzyskali już orzeczenie za granicą, a następnie ustalili, że dłużnik albo jego majątek znajduje się w Tajlandii.

Wyroki arbitrażowe mogą dawać bardziej bezpośrednią drogę wykonania niż zagraniczne orzeczenia sądowe. Jeżeli wyrok arbitrażowy mieści się w odpowiednich ramach prawnych i spełnione są wymagania proceduralne, wierzyciel może żądać jego uznania i wykonania w Tajlandii, a uznany wyrok może być następnie wykonywany w praktycznym kierunku podobnym do orzeczenia tajskiego. W umowach transgranicznych związanych z Tajlandią wybór między sądem a arbitrażem może więc wpływać na późniejszą wykonalność strategii odzyskania długu.

Po uzyskaniu wykonalnego orzeczenia wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne, zamiast traktować samo orzeczenie jako automatyczną zapłatę. Wierzyciel może złożyć wniosek o egzekucję przez zajęcie majątku, zajęcie wierzytelności albo zastosowanie innych środków egzekucyjnych w ciągu 10 lat od dnia wydania wyroku albo postanowienia. Wniosek o egzekucję powinien wskazywać niewykonane obowiązki dłużnika oraz środki egzekucyjne, których zastosowania żąda wierzyciel.

W ramach egzekucji roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone za pomocą działań wykonywanych przez organ egzekucyjny, w tym przez zajęcie ruchomości albo nieruchomości, zajęcie wierzytelności przysługujących dłużnikowi od osób trzecich, zajęcie praw rejestrowych, zajęcie praw związanych z najmem lub korzystaniem z usług oraz sprzedaż w drodze licytacji albo inny prawnie dopuszczalny sposób zbycia. W praktyce skuteczność egzekucji zależy od tego, czy wierzyciel potrafi ustalić majątek, który może zostać prawnie objęty egzekucją. Tajska procedura cywilna przewiduje również kategorie majątku wyłączonego spod egzekucji, dlatego ustalenie majątku dłużnika i prawidłowe określenie składników podlegających egzekucji ma istotne znaczenie przed rozpoczęciem i w trakcie postępowania egzekucyjnego.

Jeżeli dłużnik jest niewypłacalny, a zwykła egzekucja nie daje realnych szans pełnego odzyskania należności, postępowanie upadłościowe albo restrukturyzacja przedsiębiorstwa mogą stać się alternatywną drogą odzyskania długu. W Tajlandii upadłość nie jest wyłącznie środkiem nacisku na dłużnika. Jest to postępowanie zbiorowe, w którym majątek dłużnika może być zarządzany na rzecz wierzycieli pod nadzorem właściwych organów i urzędnika odpowiedzialnego za postępowanie upadłościowe.

Zgodnie z tajskim prawem upadłościowym dłużnik może być uznany za niewypłacalnego między innymi wtedy, gdy przenosi majątek albo prawo zarządu majątkiem na inne osoby, zbywa majątek z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli, opuszcza terytorium Królestwa Tajlandii, uznaje orzeczenie nakazujące zapłatę, której nie powinien spełniać, gdy jego majątek został zajęty na podstawie orzeczenia sądu albo gdy nie ma majątku, który można zająć w celu spłaty długów, a także gdy informuje co najmniej jednego wierzyciela, że nie jest w stanie spłacać zobowiązań.

Wierzyciel może zainicjować postępowanie upadłościowe, jeżeli dłużnik jest niewypłacalny, dług jest oznaczony, a ustawowy próg został spełniony. W przypadku dłużnika będącego osobą fizyczną dług powinien wynosić co najmniej 1 milion bahtów, natomiast w przypadku osoby prawnej co najmniej 2 miliony bahtów. Jeżeli wierzyciel posiada zabezpieczenie, przed wyborem upadłości jako strategii odzyskiwania należności należy ocenić wartość zabezpieczenia oraz pozostałą niezaspokojoną część długu.

Po wydaniu postanowienia o bezwzględnym zarządzie majątkiem istotną rolę odgrywa urzędnik odpowiedzialny za postępowanie upadłościowe, który zarządza majątkiem dłużnika w interesie wierzycieli. Zwołuje on pierwsze zgromadzenie wierzycieli, publikuje datę zgromadzenia oraz zawiadamia dłużnika i wierzycieli. Wierzyciele powinni złożyć swoje wnioski o zaspokojenie wierzytelności w terminie dwóch miesięcy od daty publikacji. Pominięcie tego etapu może ograniczyć praktyczną możliwość uczestniczenia w podziale masy upadłościowej.

Na tym etapie, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na pełne zaspokojenie roszczeń wierzycieli, postępowanie upadłościowe może obejmować także działania zmierzające do odzyskania majątku, który opuścił majątek dłużnika przed złożeniem albo po złożeniu wniosku upadłościowego. Transakcje dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli, przeniesienie majątku bez odpowiedniego ekwiwalentu, nieodpłatne rozporządzenia albo czynności mające na celu przyznanie jednemu wierzycielowi nieuzasadnionej przewagi nad innymi mogą zostać zakwestionowane i, jeżeli sąd stwierdzi wystarczające podstawy prawne, unieważnione na rzecz ogółu wierzycieli. Może to zwiększyć masę upadłościową dostępną do podziału między wierzycieli oraz do pokrycia kosztów postępowania upadłościowego. W przypadku dłużnika będącego spółką restrukturyzacja przedsiębiorstwa może być rozważana odrębnie, jeżeli zachowanie przedsiębiorstwa jako działającej całości i wykonanie zatwierdzonego planu spłaty daje bardziej realną drogę odzyskania należności niż natychmiastowa likwidacja.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Tajlandii, Grandliga może pomóc w ocenie i dochodzeniu należności na różnych etapach: analizie dłużnika i dokumentów, przygotowaniu strategii odzyskania długu, negocjacjach pozasądowych, przygotowaniu materiałów do wniesienia pozwu w Tajlandii, wsparciu podczas sądowej windykacji długu, egzekucji orzeczeń, uznaniu i wykonaniu wyroków arbitrażowych oraz działaniach wierzyciela związanych z upadłością albo restrukturyzacją. Odpowiednia strategia powinna zostać wybrana po analizie umowy, faktur, korespondencji, historii płatności, statusu dłużnika, terminu przedawnienia i dostępnego majątku w Tajlandii.

10.10.2024

274