Windykacja w Estonii

Postępowanie windykacyjne w Estonii rozpoczyna się od oceny wypłacalności dłużnika, jego dziedziny działalności, historii przedsiębiorstwa, dostępności dokumentów potwierdzających dług, bieżących spraw sądowych i postępowań egzekucyjnych, a także możliwości kwestionując dług. Ocena ta określa strategię, która będzie stosowana w imieniu klienta podczas procesu windykacyjnego.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się żadne sprawy sądowe ani zaległe orzeczenia sądowe dotyczące windykacji, a jest on aktywny, wówczas wskazane jest skorzystanie z etapu windykacji przedprocesowej.

Etap ten polega na intensywnych negocjacjach z dłużnikiem w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie spłaty roszczeń wierzyciela lub innych możliwości ugody (np. zwrot towaru, cesja długu na osobę trzecią, wzajemna wymiana usług lub towarów). 

Komunikacja z dłużnikiem następuje natychmiast po przesłaniu roszczenia za pośrednictwem poczty, e-maila, telefonu lub komunikatorów internetowych. Proces ten polega na aktywnej interakcji z dłużnikiem w celu wywarcia na niego presji. Głównym zadaniem jest nawiązanie dialogu z kluczowymi decydentami w celu przyspieszenia procesu windykacyjnego.

Średni okres odbioru przedprocesowego wynosi do 60 dni (z wyjątkiem przypadków, w których uzgodniono ratalny plan spłaty zadłużenia). Jeżeli realizacja tego etapu nie przyniosła oczekiwanych rezultatów lub po wstępnej analizie stwierdzono, że nie ma ona zastosowania, wówczas należy zastosować etap windykacji sądowej.

Przed wszczęciem windykacji sądowej warto zwrócić uwagę na termin przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń wynikających z transakcji wynosi 3 lata. W przypadku ustalenia, że dłużnik umyślnie naruszył swoje zobowiązania wynikające z zawartej transakcji, termin przedawnienia w takim przypadku wynosi 10 lat. Przepisy nie przewidują możliwości zmiany tych terminów przedawnienia w drodze porozumienia stron. Upływ terminu przedawnienia nie stanowi przeszkody do wystąpienia do sądu, gdyż skutki upływu terminu przedawnienia następują wyłącznie na wniosek pozwanego. Uznaje się, że bieg przedawnienia zostaje przerwany, gdy dłużnik podejmie czynność wskazującą na uznanie długu, taką jak częściowa zapłata długu, odsetek, udzielenie gwarancji lub inną podobną czynność. Po takiej czynności bieg przedawnienia zostaje przerwany i zaczyna być liczony od nowa.

W zależności od złożoności sprawy i wartości roszczenia, prawo estońskie przewiduje następujące opcje sądowego odzyskiwania długów: 

Postępowanie z powództwa ogólnego odbywa się poprzez złożenie pozwu do sądu, po czym sąd podejmuje decyzję o przyjęciu pozwu do rozpoznania i czyni przygotowania do postępowania sądowego. Po przyjęciu pozwu do rozpoznania sąd niezwłocznie przesyła pozwanemu odpis pozwu wraz z załącznikami i wyznacza pozwanemu termin na złożenie odpowiedzi na pozew. Termin na złożenie odpowiedzi na pozew musi wynosić co najmniej 14 dni od daty doręczenia pozwu (w przypadku pozwanego zagranicznego co najmniej 28 dni). Po otrzymaniu odpowiedzi dłużnika lub upływie terminu na jej złożenie, sąd wyznacza rozprawę w celu rozpatrzenia istoty sprawy. W zależności od okoliczności sprawy, przed rozprawą sądową sąd może wyznaczyć posiedzenie przygotowawcze w celu przeprowadzenia czynności zmierzających do przygotowania rozprawy głównej.  W wyniku rozprawy merytorycznej sąd wydaje wyrok (“Kohtulahend”), który staje się prawomocny po upływie terminu do wniesienia apelacji. 

Zainteresowana strona, która nie jest usatysfakcjonowana wyrokiem sądu pierwszej instancji, ma prawo odwołać się od niego w ciągu 30 dni od daty jego otrzymania, ale nie później niż pięć miesięcy od daty publicznego ogłoszenia wyroku sądu pierwszej instancji. Po przyjęciu apelacji do rozpoznania sąd zobowiązuje pozwanego do złożenia odpowiedzi na apelację w terminie wyznaczonym przez sąd. Termin do wniesienia odpowiedzi na apelację wynosi co najmniej 14 dni od dnia wniesienia apelacji. Sąd może zezwolić pozwanemu i drugiej stronie postępowania na ustne ustosunkowanie się do odwołania w sądzie, jeżeli uzna, że pisemna odpowiedź nie jest konieczna. Jeżeli ani powód, ani pozwany nie wnieśli o przeprowadzenie rozprawy, sąd może rozpoznać sprawę i uwzględnić odwołanie bez przeprowadzania rozprawy. W takim przypadku sąd jak najszybciej wyznacza termin, w którym strony postępowania mogą składać oświadczenia lub stanowiska do sądu, oraz termin publicznego ogłoszenia wyroku, a także informuje o tym strony postępowania. Jeżeli w postępowaniu pisemnym sąd ustali, że sprawa ma być rozstrzygnięta na rozprawie, wyznacza rozprawę i wzywa strony do wzięcia w niej udziału. W razie niestawiennictwa na rozprawę sąd rozpoznaje sprawę bez udziału stron lub odracza rozprawę.  Po rozpoznaniu sprawy sąd wydaje orzeczenie, które wchodzi w życie po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Od wyroku sądu apelacyjnego można się odwołać, wnosząc skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego Estonii w terminie 30 dni od daty jego otrzymania, ale nie później niż pięć miesięcy od daty publicznego ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji. Po otrzymaniu skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy niezwłocznie zawiadamia pozostałe strony postępowania i doręcza im odpis skargi kasacyjnej wraz z załącznikami oraz informuje strony o obowiązku złożenia odpowiedzi na skargę i przedstawienia swojego stanowiska.  Sąd Najwyższy w rozsądnym terminie po upływie terminu wyznaczonego pozwanemu i osobom trzecim do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i zajęcia stanowiska rozstrzyga o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania albo o jej odrzuceniu. W przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania sąd przystępuje do przygotowania rozpoznania sprawy.  Sąd może rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę bez rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, jeżeli nie uzna przeprowadzenia rozprawy za konieczne. W takim przypadku sąd niezwłocznie wyznacza termin, w którym strony postępowania mogą składać sądowi oświadczenia lub opinie, oraz termin publicznego ogłoszenia wyroku i zawiadamia o tym strony postępowania. Jeżeli sprawa jest rozpoznawana na posiedzeniu sądu, Sąd Najwyższy zawiadamia strony postępowania o terminie i miejscu posiedzenia sądu. W razie niestawiennictwa strony postępowania na posiedzeniu sądu, Sąd Najwyższy może uwzględnić apelację bez udziału strony lub odroczyć rozpoznanie sprawy, jeżeli w ocenie Sądu Najwyższego obecność strony jest niezbędna do rozpoznania sprawy. Po rozpatrzeniu apelacji Sąd wydaje wyrok, który nie podlega dalszemu zaskarżeniu i wchodzi w życie z chwilą jego ogłoszenia.

Procedura pisemna (“Kirjalik menetlus”) ma zastosowanie w sprawach, w których strony postępowania zwracają się do sądu o rozpatrzenie sprawy bez rozprawy sądowej. Jeżeli wierzyciel nie wskazał w pozwie, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w postępowaniu pisemnym, domyślnie sprawa zostanie rozpoznana w postępowaniu ogólnym z rozprawą sądową. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że sędzia może rozpoznać sprawę na piśmie, jeżeli wartość roszczenia głównego nie przekracza 4.500 EUR, a wraz z roszczeniami ubocznymi do 8.000 EUR. Ponadto w takim przypadku sąd ma prawo odwołać procedurę pisemną, jeżeli w jego opinii osobista obecność strony w celu wyjaśnienia okoliczności leżących u podstaw roszczenia jest nieunikniona lub jeżeli na wniosek strony roszczenie musi zostać rozpatrzone niezależnie od wyznaczenia procedury pisemnej. Procedura odwoławcza od wyroku jest podobna do procedury ogólnej.

Procedura uproszczona (“Lihtmenetlus”) ma zastosowanie do roszczenia głównego nieprzekraczającego 3.500 EUR i wraz z roszczeniami dodatkowymi do 7.000 EUR. Sąd rozpatruje roszczenie w ramach procedury uproszczonej według własnego uznania, kierując się jedynie ogólnymi zasadami proceduralnymi, z ustanowieniem terminów rozpatrzenia, które różnią się od terminów przewidzianych przez prawo. W ramach tej procedury, na wniosek strony, sąd może wysłuchać jej stanowiska bez przeprowadzania rozprawy. Procedura odwoławcza od wyroku jest podobna do procedury ogólnej.

Procedura dokumentowa (“Dokumendimenetlus”) ma zastosowanie do roszczeń o zwrot pieniędzy wynikających z weksli i czeków, pod warunkiem, że wszystkie okoliczności potwierdzające roszczenie można ustalić na podstawie załączonych dokumentów. Zastosowanie tej procedury wymaga również wniosku wierzyciela w tym zakresie. Za dowód w postępowaniu dowodowym uznaje się wyłącznie dokumenty przedłożone przez strony oraz wyjaśnienia stron złożone pod przysięgą. Przedmiotem dowodu mogą być jedynie okoliczności uzasadniające powstanie długu oraz autentyczność lub sfałszowanie dokumentu. Żaden inny dowód nie jest dopuszczalny i nie podlega rozpoznaniu. W postępowaniu dowodowym, jeżeli powód nie udowodni swojego roszczenia dowodami dopuszczalnymi w postępowaniu dowodowym, roszczenie zostaje umorzone. W takim przypadku roszczenie może zostać ponownie zgłoszone w zwykły sposób. Jeżeli sąd uwzględni powództwo w postępowaniu dokumentowym, wydaje wyrok z zastrzeżeniem, w którym zastrzega prawo pozwanego do obrony swoich praw w przyszłości. Wyrok z zastrzeżeniem jest uznawany za prawomocny z punktu widzenia apelacji i egzekucji. W przypadku wydania wyroku z zastrzeżeniem w odniesieniu do praw pozwanego w postępowaniu dowodowym, spór jest kontynuowany w postępowaniu zwykłym.

Procedura przyspieszonego nakazu zapłaty (“Maksekäsu kiirmenetluse”) ma zastosowanie do roszczeń o zapłatę określonej kwoty pieniężnej wynikającej ze stosunku prywatnoprawnego. Roszczenie musi być poparte dokumentem umownym lub dokumentem dłużnym i nie może przekraczać 8.000 EUR. Wniosek o przyspieszone wydanie nakazu zapłaty należy złożyć w formie elektronicznej i opatrzyć podpisem cyfrowym. Sąd rozpatruje wniosek w ciągu 10 dni. Jeśli sąd odrzuci wniosek, wierzyciel ma prawo zwrócić się do sądu w trybie ogólnym. Jeśli sąd uwzględni wniosek, wydaje nakaz zapłaty, w którym nakazuje dłużnikowi spłatę długu w ciągu 15 dni od otrzymania wniosku (30 dni, jeśli dłużnik przebywa za granicą) lub wniesienie sprzeciwu w tym samym terminie. Jeśli dłużnik nie wniesie sprzeciwu, nakaz zapłaty staje się prawomocnym orzeczeniem i jest wydawany w formie nakazu windykacji. W przypadku wniesienia sprzeciwu, nakaz zapłaty podlega procedurze ogólnej.

Po uzyskaniu prawomocnego wyroku, musi on zostać przekazany komornikowi sądowemu w celu egzekucji. Wyrok sądowy może zostać przedłożony do egzekucji w ciągu dziesięciu lat od daty wejścia w życie. Jeżeli ustawa lub orzeczenie sądu nie określa terminu dobrowolnego wykonania wyroku sądowego, termin ten określa komornik. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni. Za zgodą powoda komornik może wyznaczyć termin dobrowolnego wykonania orzeczenia sądowego dłuższy niż 30 dni. Kodeks postępowania egzekucyjnego stanowi, że dłużnik jest obowiązany udzielić komornikowi informacji o swoim majątku, w tym o majątku, który dłużnik darował na dwa lata przed wszczęciem egzekucji oraz o majątku, który dłużnik darował osobom bliskim za wynagrodzeniem na rok przed wszczęciem egzekucji. W ramach wykonania postanowienia zaspokojenie roszczeń wierzyciela może nastąpić poprzez umorzenie środków z rachunków dłużnika, zajęcie ruchomości i nieruchomości dłużnika z ich późniejszą sprzedażą, uzyskanie dochodu z zarządu majątkiem dłużnika, zajęcie nieruchomości i środków pieniężnych dłużnika znajdujących się w posiadaniu osób trzecich, odzyskanie udziału dłużnika w kapitale zakładowym spółki. Również na tym etapie dłużnik ma prawo wnieść pozew przeciwko dłużnikowi oraz drugiej stronie czynności i żądać uznania przez sąd czynności za krzywdzącą dla interesów dłużnika oraz zwrotu dłużnikowi utraconego w wyniku takiej czynności majątku. Sąd uzna za bezskuteczną czynność dokonaną przez dłużnika w ciągu trzech lat przed wytoczeniem powództwa o uznanie czynności za bezskuteczną, dokonaną świadomie z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli druga strona o tej czynności wiedziała lub powinna była wiedzieć w chwili jej dokonywania. Domniemywa się, że druga strona wiedziała lub powinna była wiedzieć o dokonaniu czynności z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli druga strona jest osobą bliską dłużnika lub jeżeli czynność została dokonana na sześć miesięcy przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Jeśli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności (gdy osoba prawna nie jest w stanie zaspokoić roszczenia wierzyciela, a niezdolność ta nie jest tymczasowa ze względu na sytuację ekonomiczną dłużnika), należy rozważyć możliwość wszczęcia postępowania upadłościowego wobec dłużnika. Wierzyciel może skorzystać z tej procedury, jeśli w ciągu trzech miesięcy dłużnik nie zaspokoi roszczeń wierzyciela na etapie postępowania egzekucyjnego lub jeśli wcześniej niż trzy miesiące w postępowaniu egzekucyjnym zostanie ustalone, że dłużnik nie ma wystarczającego majątku, aby wykonać wszystkie zobowiązania.

W ramach tej procedury, o ile nie istnieje majątek dłużnika lub jest on niewystarczający, istnieje możliwość unieważnienia transakcji dłużnika, które miały na celu wyprowadzenie majątku w celu uniknięcia zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Takimi transakcjami są przykładowo transakcje dokonane w ciągu pięciu lat przed ustanowieniem zarządcy tymczasowego lub syndyka, jeżeli dłużnik świadomie wyrządził szkodę interesom wierzyciela, a drugą stroną transakcji była osoba bliska, która o niej wiedziała lub powinna była wiedzieć. Jeżeli strona transakcji nie jest osobą bliską, wówczas taka transakcja może zostać zakwestionowana, jeżeli została dokonana w ciągu trzech lat przed ustanowieniem tymczasowego zarządcy lub syndyka w postępowaniu upadłościowym. W wyniku unieważnienia takich transakcji możliwy jest zwrot dłużnikowi tego, co utracił w wyniku takich transakcji, a tym samym zwiększenie masy likwidacyjnej na zaspokojenie roszczeń wierzycieli i pokrycie kosztów przeprowadzenia postępowania upadłościowego.

Jako alternatywną opcję windykacji należy rozważyć możliwość pociągnięcia dłużnika do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 176 estońskiego kodeksu karnego za umyślne niewykonanie orzeczenia sądowego, który przewiduje odpowiedzialność w postaci grzywny, aresztu lub pozbawienia wolności na okres do pięciu lat.  

Jeśli masz jakiekolwiek pytania lub potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji należności w Estonii, nasza firma jest gotowa zapewnić swoją wiedzę specjalistyczną, aby skutecznie rozwiązać Twój problem finansowy. Prosimy o kontakt w celu uzyskania dalszych informacji i profesjonalnego wsparcia ze strony naszych specjalistów.

25.06.2024

172