Windykacja w Sudanie

Windykacja w Sudanie rozpoczyna się od prawnej i praktycznej oceny dłużnika, dokumentów potwierdzających należność oraz miejsca, w którym odzyskanie środków może zostać realnie przeprowadzone. Jeżeli dłużnikiem jest spółka sudańska albo spółka zagraniczna działająca w Sudanie przez oddział, przedstawicielstwo lub lokalnego przedstawiciela, analiza powinna obejmować dokładną nazwę podmiotu, adres rejestrowy lub operacyjny, rodzaj działalności, dostępne aktywa, toczące się sprawy sądowe, wcześniejsze postępowania egzekucyjne oraz źródło zobowiązania. W przypadku osób fizycznych i wspólników znaczenie mają również miejsce zamieszkania, miejsce prowadzenia działalności, uznanie długu, udzielone zabezpieczenia oraz majątek, do którego można skierować egzekucję.

Pierwszym zadaniem jest ustalenie statusu dłużnika i charakteru roszczenia. Dług handlowy wynikający z umowy, faktury, dokumentu dostawy, pożyczki, ugody, gwarancji albo potwierdzonego salda może wymagać innej strategii niż spór o odszkodowanie, roszczenie pracownicze, wada sprzedanego towaru albo spór dotyczący rozwiązania umowy. W Sudanie ma to znaczenie, ponieważ możliwa ścieżka może obejmować zwykłe postępowanie sądowe, wykonanie istniejącego orzeczenia zagranicznego, likwidację spółki albo postępowanie upadłościowe wobec dłużnika, do którego stosuje się prawo upadłościowe.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność, ma możliwych do ustalenia decydentów i nie ma historii egzekucji wskazującej na oczywistą niewypłacalność, sprawę można rozpocząć od polubownej windykacji długu. Ten etap opiera się na pisemnym wezwaniu, potwierdzeniu doręczenia, uporządkowanych negocjacjach oraz utrwaleniu propozycji ugodowych, które mogą mieć znaczenie dowodowe, jeżeli sprawa zostanie później skierowana do sądu.

Negocjacje mogą dotyczyć pełnej zapłaty, płatności w ratach, zwrotu towaru, wykonania zastępczego, przeniesienia długu na osobę trzecią, ustanowienia zabezpieczenia albo innego rozwiązania akceptowalnego gospodarczo. Kontakt z dłużnikiem powinien pozostawać możliwy do udokumentowania: pisma, korespondencja elektroniczna, wiadomości, notatki z rozmów oraz projekty ugody mogą potwierdzać działania wierzyciela, reakcję dłużnika i ewentualne uznanie zadłużenia.

Jeżeli dłużnik odmawia współpracy, kwestionuje zobowiązanie bez wystarczających podstaw, unika kontaktu, ukrywa majątek albo wstępna analiza pokazuje, że dobrowolna zapłata jest mało prawdopodobna, kolejnym etapem jest sądowe dochodzenie należności albo inna dostępna prawnie ścieżka odzyskania długu.

Prawo sudańskie przewiduje konkretne terminy dla różnych kategorii roszczeń cywilnych, dlatego przedawnienie należy oceniać według rodzaju zobowiązania i podstawy żądania. Roszczenie o unieważnienie umowy zawieszonej podlega terminowi pięciu lat. Roszczenie dotyczące nieważności umowy nieważnej nie jest rozpoznawane po upływie dziesięciu lat od dnia zawarcia umowy. Roszczenie o odszkodowanie za czyn niedozwolony podlega terminowi pięciu lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, a w każdym przypadku piętnastu lat od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę. Roszczenie o rozwiązanie umowy sprzedaży, obniżenie ceny albo uzupełnienie ceny podlega terminowi jednego roku od wydania rzeczy. Roszczenie z tytułu wady sprzedanego towaru co do zasady podlega terminowi sześciu miesięcy od wydania, chyba że sprzedawca przyjął dłuższą gwarancję albo podstępnie ukrył wadę. Roszczenia wynikające z umowy o pracę co do zasady podlegają terminowi jednego roku od zakończenia umowy, z wyjątkiem roszczeń dotyczących informacji poufnych pracodawcy.

Prawo sudańskie przewiduje sądowe dochodzenie należności w drodze zwykłego postępowania sądowego. Taka droga ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy dłużnik kwestionuje dług, nie wykonuje ugody, nie reaguje na wezwania, posiada majątek w Sudanie albo konieczne jest uzyskanie orzeczenia, które następnie może zostać skierowane do wykonania.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się od złożenia pozwu do właściwego sądu. Pozew powinien obejmować żądania wierzyciela, okoliczności faktyczne, wysokość dochodzonej kwoty, dokumenty potwierdzające roszczenie oraz świadków, na których powód zamierza się powołać. W sprawach o zapłatę istotne są w szczególności umowa, faktury, dokumenty dostawy lub odbioru, potwierdzenia płatności, korespondencja, uznanie długu, wcześniejsze propozycje ugodowe, gwarancje oraz pełnomocnictwa. Materiał dowodowy powinien zostać przygotowany już na etapie wniesienia pozwu, aby sąd i pozwany mogli od początku ustalić podstawę roszczenia.

Następnie sąd wyznacza jawną rozprawę w celu zarejestrowania pozwu. Na tym posiedzeniu sąd omawia z powodem podstawy roszczenia i bada przedstawione dowody. Jeżeli pozew spełnia wymogi prawne, sąd wydaje zarządzenie o przyjęciu pozwu, uiszczeniu opłaty sądowej i wezwaniu pozwanego. Opłatę sądową należy uiścić w terminie jednego dnia od zarządzenia sądu. W przeciwnym razie pozew podlega oddaleniu na tym etapie.

W wyznaczonym dniu rozpoznania sprawy strony powinny stawić się osobiście albo przez swoich umocowanych prawników. Jeżeli ani powód, ani pozwany nie stawią się na pierwszej rozprawie, sprawa podlega umorzeniu. Powód może wnieść nowy pozew albo, w terminie siedmiu dni od umorzenia sprawy, złożyć wniosek o jej przywrócenie. Jeżeli sąd uzna przyczynę niestawiennictwa powoda za uzasadnioną, uchyla postanowienie o umorzeniu i wyznacza nową rozprawę. Jeżeli powód stawi się, a pozwany nie stawi się na pierwszej rozprawie, sąd może rozpoznać sprawę zaocznie, jeżeli pozwany został prawidłowo zawiadomiony. Jeżeli sąd stwierdzi, że pozwany nie został zawiadomiony albo że między zawiadomieniem a rozprawą nie upłynął wystarczający czas, rozprawa zostanie odroczona w celu ponownego zawiadomienia. Jeżeli pozwany stawi się na późniejszej rozprawie i wskaże uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa na pierwszej rozprawie, sąd może dopuścić go do obrony pod warunkiem zwrotu kosztów albo spełnienia innych warunków.

Jeżeli powód nie stawi się na pierwszej rozprawie, a pozwany się stawi, sąd może umorzyć sprawę, chyba że pozwany uzna całość albo część roszczeń powoda. Jeżeli sprawa zostanie umorzona w tej sytuacji, powód co do zasady nie może wnieść nowego pozwu opartego na tej samej podstawie, lecz może w terminie siedmiu dni złożyć wniosek o uchylenie umorzenia, jeżeli istniała wystarczająca przyczyna niestawiennictwa.

Jeżeli przeciwko nieobecnemu pozwanemu zapadnie wyrok zaoczny, pozwany może w terminie siedmiu dni od zawiadomienia o wyroku złożyć wniosek o jego uchylenie. Jeżeli sąd stwierdzi, że pozwany nie został prawidłowo zawiadomiony albo miał uzasadnioną przyczynę nieobecności, uchyla wyrok i zarządza nową rozprawę, z możliwością obciążenia kosztami albo zastosowania innych warunków.

Na rozprawie sąd omawia z obecnymi stronami kwestie prawne i faktyczne będące przedmiotem sporu. Zamiast takiej rozmowy sąd może nakazać stronom złożenie pisemnych wyjaśnień. Jeżeli pozwany nie przedstawi obrony ani pisemnych wyjaśnień, sąd może, po wysłuchaniu dowodów powoda, wydać wyrok przeciwko pozwanemu albo podjąć inne rozstrzygnięcie, które uzna za właściwe.

Po zakończeniu rozmowy albo rozpatrzeniu pisemnych wyjaśnień sąd ustala na ich podstawie: 1) kwestie, które nie są sporne między stronami; 2) kwestie prawne i faktyczne, co do których istnieje spór; 3) streszczenie dowodów, które strony zamierzają przedstawić w celu potwierdzenia spornych faktów.

Po ustaleniu kwestii spornych sąd przechodzi do rozpoznania sprawy, wysłuchuje każdej ze stron i bada jej dowody. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sąd przeprowadza końcową debatę stron i wydaje orzeczenie.

Od orzeczenia sądu pierwszej instancji przysługuje środek odwoławczy do sądu apelacyjnego w terminie 15 dni od dnia doręczenia zaskarżonego orzeczenia. Orzeczenie sądu apelacyjnego może zostać zaskarżone do Sądu Najwyższego Sudanu w terminie 15 dni od dnia doręczenia zaskarżonego orzeczenia. Orzeczenie Sądu Najwyższego jest ostateczne w zakresie zwykłej drogi odwoławczej.

Jeżeli wierzyciel posiada już orzeczenie wydane poza Sudanem, strategia odzyskania długu może obejmować uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego w Sudanie. Zagraniczne orzeczenie lub postanowienie może zostać wykonane w Sudanie tylko wtedy, gdy spełnia ustawowe warunki wykonania. Warunki te obejmują właściwość sądu zagranicznego, ostateczność orzeczenia, prawidłowe wezwanie i reprezentację stron, brak sprzeczności z orzeczeniem sudańskim, zgodność z porządkiem publicznym i zasadami moralnymi Sudanu, brak podstępu, brak roszczenia opartego na naruszeniu prawa sudańskiego oraz wzajemność wykonywania orzeczeń między Sudanem a państwem zagranicznym.

Wierzyciel może również oprzeć powództwo na zagranicznym orzeczeniu, jeżeli dłużnik mieszka w Sudanie albo posiada majątek w Sudanie, a orzeczenie jest wykonalne w państwie, w którym zostało wydane. Dla wierzycieli zagranicznych ta droga ma szczególne znaczenie, gdy dług został już potwierdzony za granicą, a majątek dłużnika, jego działalność gospodarcza albo osoby odpowiedzialne znajdują się w Sudanie.

Po uzyskaniu wykonalnego orzeczenia wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. W Sudanie wykonanie orzeczenia pieniężnego może obejmować zajęcie i sprzedaż rzeczy ruchomych, zajęcie i sprzedaż nieruchomości, zajęcie wierzytelności, udziałów i papierów wartościowych, ustanowienie zarządcy oraz inne środki przewidziane w postępowaniu cywilnym. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, przy planowaniu egzekucji należy uwzględnić także osoby, które zgodnie z prawem mogą odpowiadać za wykonanie obowiązku płatniczego w imieniu tego podmiotu.

W przypadku orzeczenia pieniężnego prawo sudańskie przewiduje również możliwość zatrzymania i osadzenia dłużnika w sytuacjach określonych w przepisach postępowania cywilnego. Dłużnik może zostać zwolniony, jeżeli należność zostanie zapłacona, roszczenie wierzyciela zostanie zaspokojone, wierzyciel zrzeknie się roszczenia albo sąd przyjmie niewypłacalność dłużnika. Z tego powodu ustalenie majątku, prawidłowa identyfikacja dłużnika i terminowe złożenie wniosków egzekucyjnych są ważnymi elementami odzyskiwania długu w Sudanie.

Ponieważ konflikt zbrojny rozpoczęty w Sudanie w kwietniu 2023 roku wpłynął na część systemu wymiaru sprawiedliwości i infrastruktury prawnej, planowanie sprawy powinno obejmować region, w którym znajdują się dłużnik, majątek, dokumenty i właściwy sąd, dostępność kanałów doręczeń oraz praktyczną możliwość prowadzenia egzekucji w danym obszarze.

Alternatywną drogą dla windykacji w Sudanie mogą być środki związane z niewypłacalnością, ale właściwa procedura zależy od statusu prawnego dłużnika. Jeżeli dłużnikiem jest zarejestrowana spółka, właściwą ścieżką jest zazwyczaj likwidacja spółki na podstawie prawa spółek. Jeżeli dłużnikiem jest osoba fizyczna albo inny podmiot, do którego stosuje się prawo upadłościowe, wierzyciel może rozważyć postępowanie upadłościowe.

W przypadku dłużnika będącego spółką prawo spółek przewiduje likwidację przez sąd, likwidację dobrowolną albo likwidację pod nadzorem sądu. Spółka może zostać zlikwidowana przez sąd, jeżeli nie jest w stanie spłacać swoich długów. Za niezdolną do spłaty długów można uznać spółkę, wobec której wierzyciel z wymagalnym długiem przekraczającym 50 000 funtów sudańskich doręczył pisemne wezwanie w jej siedzibie rejestrowej, a spółka w ciągu trzech tygodni nie zapłaciła długu, nie zabezpieczyła go ani nie zaproponowała rozsądnego zaspokojenia. Spółka może zostać uznana za niezdolną do spłaty długów także wtedy, gdy egzekucja lub inne postępowanie sądowe prowadzone na rzecz wierzyciela zostało zwrócone bez zaspokojenia, albo gdy sąd uzna, że spółka nie jest w stanie płacić długów, w tym długów warunkowych i przyszłych.

Wniosek o likwidację może zostać złożony przez spółkę, wierzyciela, wspólnika albo inne osoby uprawnione przez prawo. Wierzyciel warunkowy lub przyszły może złożyć taki wniosek, jeżeli sąd uzna, że istnieje wstępna podstawa do likwidacji oraz że zabezpieczenie kosztów zostało ustanowione w wysokości uznanej przez sąd za rozsądną. Po wydaniu postanowienia o likwidacji postępowania przeciwko spółce są ograniczone i co do zasady wymagają zgody sądu.

W likwidacji spółki można zgłaszać wszystkie długi i roszczenia wobec spółki, w tym długi warunkowe i przyszłe. Prawo spółek reguluje również kolejność zaspokojenia, w tym koszty likwidacji, określone należności publiczne, wierzytelności zabezpieczone, roszczenia pracownicze oraz zwykłe wierzytelności niezabezpieczone. Przeniesienie udziałów po rozpoczęciu likwidacji może być nieważne, a zajęcie, egzekucja lub inne działania wobec majątku spółki po rozpoczęciu likwidacji przez sąd albo pod nadzorem sądu są nieważne bez zgody sądu. Zabezpieczenie ustanowione na zmiennym składzie majątku w ciągu trzech miesięcy przed rozpoczęciem likwidacji również może być nieważne, chyba że spółka była wypłacalna bezpośrednio po jego ustanowieniu.

W przypadku dłużnika objętego prawem upadłościowym wierzyciel może złożyć wniosek o postępowanie upadłościowe, jeżeli dług ma określoną wysokość, jest płatny natychmiast albo w oznaczonym przyszłym terminie, a dłużnik dokonał aktu upadłości w ciągu trzech miesięcy przed złożeniem wniosku. Do aktów upadłości należą między innymi przeniesienie majątku na rzecz powiernika dla wierzycieli, przeniesienie majątku z zamiarem udaremnienia albo opóźnienia zaspokojenia wierzycieli, dokonanie nieuczciwej preferencji, opuszczenie Sudanu albo pozostawanie poza Sudanem w celu uniknięcia wierzycieli, ukrywanie się poza miejscem zamieszkania lub działalności, zajęcie i sprzedaż majątku w wykonaniu orzeczenia sądu, zawiadomienie wierzyciela o zaprzestaniu płatności albo zamiarze zaprzestania płatności, osadzenie dłużnika na okres dłuższy niż 21 dni za niezapłacenie sumy pieniężnej na podstawie orzeczenia sądu cywilnego albo niewykonanie prawomocnego orzeczenia po pisemnym wezwaniu.

Jeżeli majątek dłużnika jest niewystarczający do zaspokojenia wierzycieli, postępowanie związane z niewypłacalnością może umożliwiać zaskarżenie czynności dokonanych z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli. Mogą to być w szczególności transakcje po zaniżonej wartości, uprzywilejowanie jednego wierzyciela względem innych, czynności oszukańcze oraz inne działania wpływające na majątek dłużnika. Jeżeli spełnione są właściwe przesłanki prawne, sąd może odwrócić skutki takich czynności i przywrócić wartość do majątku dłużnika, aby mogła zostać wykorzystana na rzecz wierzycieli oraz na pokrycie kosztów postępowania.

W likwidacji spółki sąd może także ocenić działania założycieli, członków organów, likwidatorów i innych osób pełniących funkcje w spółce. Jeżeli dana osoba zatrzymała, niewłaściwie wykorzystała albo stała się odpowiedzialna za pieniądze lub majątek spółki, naruszyła obowiązki powiernicze albo dopuściła się nienależytego działania, sąd może nakazać jej zwrot, przywrócenie majątku albo zapłatę odszkodowania na rzecz spółki. Sąd może również wydawać rozstrzygnięcia dotyczące spółek powiązanych, jeżeli jest to sprawiedliwe i uzasadnione, w tym nakazać spółce powiązanej udział w spłacie długów spółki likwidowanej albo połączyć majątki w odpowiednich przypadkach.

Grandliga wspiera wierzycieli w sprawach obejmujących windykację w Sudanie na wszystkich etapach: wstępną analizę dłużnika i majątku, przygotowanie dokumentów, wezwanie do zapłaty, negocjacje ugodowe, postępowanie sądowe, uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia, egzekucję, ocenę podstaw upadłości oraz strategię likwidacji spółki. Jeżeli sprawa dotyczy dłużnika sudańskiego, majątku w Sudanie albo zagranicznego orzeczenia, które może wymagać wykonania w Sudanie, możemy pomóc uporządkować dowody, dobrać właściwą ścieżkę prawną i prowadzić sprawę zgodnie ze statusem dłużnika oraz dostępnym majątkiem.

18.11.2024

199