Kuzey Makedonya’da alacak tahsilatı

Makedonya’daki alacak tahsilatı prosedürü, borçlunun mali performansının, faaliyet alanının, şirketin geçmişinin, borcun belgesel kanıtlarının mevcudiyetinin, mevcut mahkeme davalarının ve icra prosedürlerinin ve borca itiraz etme olasılığının analizi ile başlar. Bu analiz, borcun tahsil edilmesi için kullanılacak stratejiyi oluşturur.

Borçluya karşı aktif bir mahkeme takibinin veya alacağın tahsiline ilişkin uygulanmamış mahkeme kararlarının bulunmaması ve borçlunun ticari faaliyetlerine devam etmesi halinde, yargı dışı tahsilat yolu tercih edilebilir hale gelmektedir.

Bu aşama, alacaklının taleplerini veya diğer olası uzlaşma seçeneklerini (örneğin, malların iadesi, borcun üçüncü bir tarafa devredilmesi, hizmet veya mal takası) ödemek için bir anlaşmaya varmak üzere borçlu ile aktif müzakereleri içerir. 

Borçlu ile etkileşim, ihbarın posta, e-posta, telefon veya kurye yoluyla gönderilmesinden hemen sonra başlar. Bu süreç, sürekli baskı uygulamak için borçlu ile yoğun iletişimi içerir. Temel amaç, borcun mümkün olan en kısa sürede tahsil edilmesini sağlamak için kilit karar mercileriyle temas kurmaktır.

Yargı dışı tahsilatın ortalama süresi 60 güne kadardır (taksitlendirme anlaşması vakaları hariç). Bu aşama beklenen sonuçları getirmezse veya ilk analizden sonra uygulanamayacağı anlaşılırsa, yargı yoluyla tahsilata başlamak gerekmektedir.

Dava açmadan önce zamanaşımına dikkat etmelisiniz. Genel zamanaşımı süresi beş yıldır. Ancak, tarafların mal satışı veya hizmet sunumu sözleşmelerinden kaynaklanan karşılıklı talepleri için, zaman aşımı süresi üç yıl sonra sona erer. Zamanaşımı süresinin kaçırılması, alacaklının mahkemeye gitmesine engel değildir, ancak borçlunun, süreyi kaçırmanın sonuçlarının uygulanması için mahkemeye başvuruda bulunması halinde, bu durumda talep reddedilecektir. Mevzuat, taraflar arasında anlaşma yoluyla belirlenen sürenin değiştirilmesini yasaklamaktadır.

Kuzey Makedonya mevzuatı, mahkeme aracılığıyla, ödeme emri çıkararak, genel dava prosedürünü ve küçük talepler prosedürünü uygulayarak borç tahsilatı için üç seçenek sunar.

Adli işlemlere ilişkin genel prosedür, mahkemeye bir iddia beyanının sunulmasıyla gerçekleştirilir, ardından mahkeme ana duruşmaya hazırlanır ve 8 gün içinde iddiayı, öngörülen süre içerisinde talebe yanıt verme teklifiyle davalıya tebliğ eder. Bu süre, mahkemeye başvuru tarihinden itibaren 15 günden az ve 30 günden fazla olmamalıdır. Söz konusu sürenin sona ermesi üzerine, mahkeme 50 günlük süre içerisinde ön duruşma için bir tarih belirler. Ön duruşmanın ardından mahkeme 60 gün içinde (karmaşık davalar için 90 güne kadar) esas duruşma tarihini belirler. Davanın değerlendirilmesi sonucunda mahkeme, temyizde temyiz edilmemesi koşuluyla, kararın tutanağının partiye teslim edildiği tarihten itibaren 15 gün sonra yürürlüğe girecek bir karar (ceza) verir ( senet, çek ve ticari uyuşmazlıklarda bu süre sekiz gündür).

*Değeri 1.000.000 denarı aşmayan parasal bir alacağa ilişkin ticari uyuşmazlıklarda, taraflar dava açmadan önce uyuşmazlığı arabuluculuk yoluyla çözmeye çalışmakla yükümlüdür. Davacı, dava açarken, uyuşmazlığı arabuluculuk yoluyla çözme girişiminin başarısız olduğuna dair arabulucu tarafından düzenlenmiş yazılı bir kanıt sunmalıdır. Aksi takdirde, mahkeme söz konusu delilin eklenmediği bir talebi reddedecektir.

Kararın temyiz edilmesi halinde, dava ikinci derece mahkemesi tarafından tarafların davet edildiği bir duruşmada görülür. Tarafların duruşmaya gelmemesi temyiz başvurusunun incelenmesini engellemez. İkinci derece mahkemesi temyiz başvurusunu en geç üç ay içinde, daha karmaşık davalarda ise davanın duruşma için kabul edildiği tarihten itibaren altı ay içinde karara bağlar. Temyiz mahkemesi, temyiz başvurusunda bulunan tarafın aleyhine olacak şekilde kararı değiştiremez, meğer ki söz konusu taraf buna karşı çıksın.

İstinaf mahkemesinin kararı nihaidir, ancak ikinci derece karar tutanağının tarafa tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde Makedonya Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesine temyiz başvurusunda bulunulabilir. Kural olarak, ihtilaflı miktar 1.000.000 denarı (ticari ihtilaflar için 1.500.000 denar) aşmıyorsa, ikinci derece kararının gözden geçirilmesi için başvuruda bulunulamaz. İnceleme başvurusunda bulunulması temyiz edilen kararın uygulanmasını durdurmaz. Yüksek Mahkeme, temyiz edilen kararı, davanın kendi yargılamasına alındığı tarihten itibaren sekiz ay içerisinde inceler. Yargıtay’ın kararı kesindir ve başka bir temyize tabi değildir. 

Mahkeme ödeme emri çıkarma prosedürü (“Судски платен налог”) alacaklının güvenilir belgelere dayanan para talepleri için geçerlidir. Usul kanunu hükümlerine göre, güvenilir belgeler şunları içerir: resmi belgeler; senetler ve protestolu çekler ve iddiayı kanıtlamak için gerekliyse iade makbuzları; faturalar; özel kurallara göre kamu belgesi anlamına gelen belgeler. Talebin sunulmasından sonra, mahkeme duruşma yapmaksızın bir ödeme emri düzenler. Mahkeme ödeme emrinde, davalının ödeme emrinin kendisine ulaşmasından itibaren sekiz gün içinde, kambiyo senetleri ve çek uyuşmazlıklarında ise üç gün içinde mahkeme tarafından takdir edilen masraflarla birlikte talebi yerine getirmekle veya aynı süre içinde mahkemenin ödeme emrine itiraz etmekle yükümlü olduğunu belirtir. Davalı bu süre içinde itirazda bulunmazsa, ödeme emri kesin hüküm hükmünde olacaktır. Borçlu söz konusu süre içinde itiraz ederse, mahkeme, davanın koşullarına bağlı olarak, itirazın geçerliliğini değerlendirmek ve ödeme emrinin onaylanmasına veya iptaline karar vermek için bir ön veya ana duruşma planlar. Mevzuat bu prosedürün uygulanması için üç aylık bir süre öngörmektedir. Ayrıca bu kategorideki davalarda, ilk derece mahkemesinin kararına karşı temyize gidilebilmesi için, ikinci derece mahkemesinin otuz gün içinde bir karar vermesi gerekmektedir.

Küçük talepler prosedürü 600.000 denarı aşmayan talepler için geçerlidir. Prosedür, genel talep prosedürü ile aynı şekilde, ancak daha kısa bir zaman dilimi içinde ve ön duruşma olmaksızın yürütülür. Karar, ana duruşmanın sonuçlanmasından hemen sonra açıklanır. Küçük talepler prosedürü kapsamında bir anlaşmazlığı çözen bir karar veya hüküm, yalnızca medeni usul hükümlerinin önemli ölçüde ihlal edilmesi, hatalı veya eksik tespit edilmiş bir fiili durum veya maddi hukukun yanlış uygulanması nedeniyle temyiz edilebilir. Bu durumda temyiz süresi sekiz gündür. İkinci derece mahkemesinin nihai kararı gözden geçirilemez.

Kararın yürürlüğe girmesinden sonra borçlu mahkeme kararına gönüllü olarak uymazsa, icra takibinin başlatılması için bir talepname hazırlanmalı ve orijinal icra belgesi ile birlikte icra memuruna sunulmalıdır. Talep miktarının 10.000 Avro’yu aşması halinde, icra alacaklısının Makedonya Cumhuriyeti, bir banka, bir tasarruf bankası, bir finans şirketi, bir finansal kiralama sağlayıcısı veya bir sigorta şirketi olduğu durumlar hariç olmak üzere, talep bir avukat tarafından hazırlanmalı ve avukatın kaşe ve imzasını içermelidir. Bir mahkeme kararı 10 yıllık bir süre için icraya konulabilir. Eğer icra belgesi borçludan faiz alınmasını öngörüyorsa, bu faiz paranın icra memurunun özel hesabına yatırılacağı güne kadar hesaplanır ve tahsil edilir. 

İcra Kanunu’nun 27. maddesi, icra evrakının düzenlenmesinden önce, alacaklıların alacaklarının yerine getirilmesi için gerekli olan veya bazı alacaklıları daha avantajlı bir konuma getiren ya da yalnızca icrayı önlemek için yapılan işlemlerin icra evrakının düzenlenmesinde hukuki bir önemi olmayacağını öngörmektedir. Bu tür işlemler, icra belgesinin kabulünden önceki altı ay içinde yapılmışlarsa hükümsüz sayılırlar. Söz konusu işlemlerin geçersizliği, hukuk davalarında verilen kesin bir kararla belirlenir.

Alacaklının zorla tahsilat aşamasındaki talepleri, borçlunun hesaplarına el konularak ve onlardan para silinerek karşılanabilir; borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarına müteakip satışla el konulması; ticaret şirketlerinin menkul kıymetlerine ve hisselerine el konulması ve satışı; herhangi bir mülkiyet hakkının paraya dönüştürülmesi, ödeme işleminin sahibinin elinde bulunan fonların transferi.

Borçlunun ödeme aczi belirtileri göstermesi halinde (ödeme aczi, 45 gün içinde ödenmesi gereken tutarı ödeyemeyecek durumda olan borçlu olarak tanımlanmaktadır), borçluya karşı iflas takibi başlatarak alternatif bir borç tahsilatı seçeneğini değerlendirmek faydalı olacaktır. Ayrıca, İflas Kanunu, bir tüzel kişiyi yönetmeye, temsil etmeye ve denetlemeye yetkili kişi ve organları, iflas davası açma gerekçelerinin ortaya çıktığı günden itibaren en geç yirmi birinci gün içinde iflas davası açılması için bir teklif sunmakla yükümlü kılmaktadır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, söz konusu kişi ve organlar borçlu tüzel kişinin alacaklılarına verilen zarardan şahsen müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. 

İflas davası açıldığında, mahkeme tasfiye kitlesinin varlığını ve değerini doğrular ve iflas işlemlerini karşılamak için yeterli değilse, alacaklı bu masrafları kendi masraflarıyla finanse etmeyi kabul etmedikçe, takipler kapatılır.

Bu prosedür kapsamında, borçlu şirketin katılımcıları için iflas mütevelli heyetinin talebi üzerine, bu katılımcıların borçlu şirketin yükümlülüklerine ilişkin sınırsız kişisel sorumluluğu tesis edilebilecektir. Alacaklıların zararına yol açan işlemlerin (örneğin, iflas davasının açılmasından on yıl önce, bu tür işlemlerin borçlunun alacaklılarına zarar vereceğini bilen kişilerle yapılan işlemler veya karşılıksız işlemler (veya önemsiz işlemler) iptal edilmesine de izin verilmektedir ödeme) iflas işlemlerinin başlamasından dört yıl önce yapılmıştır. Bu tür işlemlerin iptali sonucunda, borçlunun kaybettiği varlıkların geri alınması ve tasfiye kitlesinin artırılması mümkün olabilir.

Kuzey Makedonya’da uluslararası borç tahsilatı konusunda herhangi bir sorunuz varsa veya desteğe ihtiyacınız varsa şirketimiz, mali sorununuzu etkili bir şekilde çözmek için uzman yardımımızı sağlamaya hazırdır. Uzmanlarımızdan ek bilgi ve profesyonel destek almak için lütfen bizimle iletişime geçin.

26.06.2024

324