Windykacja w Arabii Saudyjskiej

Windykacja w Arabii Saudyjskiej rozpoczyna się od prawnej, gospodarczej i majątkowej analizy dłużnika. Na tym etapie ważne jest ustalenie dokładnej tożsamości prawnej dłużnika, danych z rejestru handlowego, rodzaju działalności, uprawnień osoby podpisującej dokumenty, dostępnych aktywów, dokumentów potwierdzających dług, istniejących spraw sądowych, postępowań egzekucyjnych, ryzyk upadłościowych oraz możliwych zarzutów wobec roszczenia wierzyciela.

W przypadku saudyjskiej spółki, przedsiębiorcy lub lokalnego oddziału analiza powinna obejmować zarejestrowaną nazwę dłużnika, numer rejestru handlowego, status działalności, rzeczywisty zakres prowadzonej działalności, rolę kontraktową dłużnika oraz osobę, która podpisała lub zatwierdziła transakcję. Pozwala to ustalić, czy sprawę należy rozpocząć od negocjacji, formalnego pisemnego wezwania do zapłaty, nakazu zaspokojenia długu, zwykłego postępowania gospodarczego, wykonania istniejącego tytułu egzekucyjnego czy działań związanych z upadłością.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, ma możliwe do ustalenia aktywa i nie ma bezpośrednich oznak poważnego sporu co do długu, można zastosować etap przedprocesowy. Jeżeli dłużnik unika kontaktu, kwestionuje dług, ma sprawy egzekucyjne albo wykazuje oznaki trudności finansowych, strategię wierzyciela należy oprzeć na dostępnych dowodach, terminie przedawnienia, właściwej drodze sądowej oraz realnych możliwościach egzekucji z majątku dłużnika.

Etap przedprocesowy w sprawach dotyczących windykacji w Arabii Saudyjskiej opiera się na udokumentowanej komunikacji z dłużnikiem, zgodnych z prawem pisemnych wezwaniach do zapłaty oraz negocjacjach ugodowych. Wierzyciel może żądać pełnej zapłaty, ustalenia harmonogramu spłat, zwrotu towaru, przeniesienia długu na inną osobę, rozliczenia przez potrącenie, wymiany świadczeń albo innego rozwiązania ugodowego, które można udokumentować i wykorzystać jako dowód.

Kontakt z dłużnikiem może odbywać się listownie, pocztą elektroniczną, telefonicznie, w korespondencji gospodarczej oraz za pośrednictwem elektronicznych kanałów komunikacji. Celem praktycznym jest dotarcie do osób uprawnionych do zatwierdzenia płatności lub ugody, utrwalenie stanowiska dłużnika, zachowanie dowodów doręczenia wezwania oraz ustalenie, czy spór można zakończyć bez postępowania sądowego.

W sprawach gospodarczych pisemne wezwanie do zapłaty może mieć także znaczenie procesowe. W określonych roszczeniach gospodarczych powód powinien wezwać pozwanego na piśmie do spełnienia roszczenia co najmniej 15 dni przed wniesieniem pozwu. W przypadku nakazu zaspokojenia długu dłużnik powinien otrzymać pisemne wezwanie do zapłaty co najmniej pięć dni przed złożeniem wniosku. Przy wniosku wierzyciela o likwidację w postępowaniu upadłościowym dłużnik powinien zostać wezwany do zapłaty co najmniej 28 dni przed złożeniem wniosku, a dług powinien pozostać niezapłacony i bezsporny przy spełnieniu ustawowych warunków.

Jeżeli negocjacje nie prowadzą do zapłaty albo ugody, albo już wstępna ocena pokazuje, że dłużnik kwestionuje dług, ukrywa majątek, ignoruje wezwania lub wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel może przejść do właściwej drogi sądowej.

Przed rozpoczęciem działań sądowych należy ustalić termin przedawnienia właściwy dla konkretnego roszczenia. Zgodnie z saudyjskim prawem cywilnym roszczenie co do zasady nie jest rozpoznawane po upływie 10 lat, chyba że szczególny przepis przewiduje inny termin. W sprawach należących do właściwości sądów gospodarczych termin wynosi zasadniczo pięć lat od dnia powstania prawa, chyba że pozwany uznał roszczenie albo powód przedstawi sądowi uzasadnioną przyczynę opóźnienia.

Prawo Arabii Saudyjskiej przewiduje również szczególne terminy dla wybranych kategorii roszczeń. Roszczenia przedstawicieli wolnych zawodów, roszczenia okresowe i podobne prawa mogą podlegać pięcioletniemu terminowi, natomiast roszczenia kupców i producentów za towary lub usługi dostarczone osobom, które nimi nie handlują, mogą podlegać rocznemu terminowi. Jeżeli prawo zostało potwierdzone dokumentem pisemnym, okres może wynosić 10 lat, o ile szczególny przepis nie stanowi inaczej.

Termin przedawnienia liczy się zasadniczo od dnia wymagalności prawa. Strony nie mogą z góry uzgodnić skrócenia ani przedłużenia ustawowego terminu przedawnienia. Sąd uwzględnia skutki przedawnienia wyłącznie na wniosek dłużnika albo innej osoby mającej interes prawny, a na bieg terminu mogą wpływać przewidziane prawem zdarzenia, takie jak uznanie prawa przez dłużnika, wniesienie pozwu albo inna czynność sądowa podjęta w celu zachowania prawa wierzyciela.

Prawo Arabii Saudyjskiej przewiduje kilka dróg sądowej windykacji należności w zależności od charakteru długu, statusu dłużnika, dostępnych dowodów oraz tego, czy roszczenie jest sporne. Roszczenia gospodarcze mogą być dochodzone przed właściwym sądem gospodarczym, a pisemny, wymagalny i określony co do wysokości dług gospodarczy może kwalifikować się do wydania nakazu zaspokojenia długu.

Postępowanie gospodarcze rozpoczyna się od wniesienia pozwu do sądu. Pozew powinien określać powoda i pozwanego, ich adresy i dane kontaktowe, numer rejestru handlowego lub numer licencji inwestycyjnej, jeżeli ma to zastosowanie, dostępne informacje o działalności gospodarczej strony, umocowanie przedstawiciela, żądania wierzyciela, okoliczności sporu, dokumenty potwierdzające roszczenie oraz informacje o powiązanych sprawach sądowych.

Jeżeli pozew jest kompletny, zostaje zarejestrowany i przekazany do właściwego składu sądu gospodarczego. Data rozprawy przygotowawczej powinna zostać wyznaczona w terminie nieprzekraczającym 20 dni od dnia wniesienia pozwu, a strony powinny zostać zawiadomione nie później niż następnego dnia po wniesieniu sprawy. Pozwany powinien złożyć odpowiedź na pozew co najmniej jeden dzień przed wyznaczoną rozprawą, z wyjątkiem wniosków pilnych. Pierwsza rozprawa powinna odbyć się co najmniej cztery dni po zawiadomieniu pozwanego, a w sprawach pilnych termin ten może zostać skrócony do 24 godzin.

Na rozprawie przygotowawczej sąd sprawdza jurysdykcję i kwestie wstępne, bada dopuszczalność roszczenia, proponuje pojednanie, ustala wnioski i zarzuty stron, określa przedmiot sporu, ocenia złożoność sprawy, analizuje kwestie dowodowe i zeznania świadków oraz ustala plan prowadzenia sprawy. Ten etap ma znaczenie dla uporządkowania sporu i ograniczenia opóźnień wynikających z późnych zarzutów lub niekompletnych stanowisk stron.

Po rozprawie przygotowawczej sąd może odroczyć rozprawę na okres nieprzekraczający 60 dni, a kolejne odroczenie nie powinno przekraczać 30 dni. Regulacje przewidują nie więcej niż dwie rozprawy po zawiadomieniu pozwanego, natomiast dalsze odroczenia są zastrzeżone dla nagłych okoliczności, takich jak choroba strony lub jej pełnomocnika albo niemożność stawienia się świadka. Sąd może również zorganizować wymianę pism i dokumentów pod swoim nadzorem.

Podczas rozpraw sąd rozpoznaje stanowiska stron, zarzuty, dokumenty, dowody elektroniczne oraz zeznania świadków. Dowody elektroniczne mogą obejmować dokumenty elektroniczne, zapisy elektroniczne, wiadomości poczty elektronicznej, zapisy komunikacji oraz inne środki elektroniczne istotne dla długu. Po przedstawieniu przez strony końcowych stanowisk i przygotowaniu sprawy do rozstrzygnięcia sąd zamyka postępowanie i wydaje orzeczenie.

Nakaz zaspokojenia długu może zostać zastosowany w sprawie gospodarczej, jeżeli prawo wierzyciela jest potwierdzone na piśmie, dług jest wymagalny, a jego wysokość jest określona. Przed złożeniem wniosku wierzyciel powinien wezwać dłużnika do zapłaty na piśmie co najmniej pięć dni wcześniej. Właściwy skład sądu rozpoznaje wniosek i wydaje decyzję w terminie 10 dni od dnia jego złożenia. Jeżeli nakaz zostanie wydany, podlega przyspieszonemu wykonaniu zgodnie z przepisami o sądach gospodarczych, a dłużnik może wnieść odwołanie w terminie 15 dni od dnia zawiadomienia o nakazie.

Orzeczenie sądu pierwszej instancji w sprawie gospodarczej może co do zasady zostać zaskarżone do sądu apelacyjnego w terminie 30 dni od dnia wyznaczonego na doręczenie odpisu orzeczenia. Orzeczenia dotyczące braku jurysdykcji oraz orzeczenia w sprawach pilnych mogą zostać zaskarżone w terminie 10 dni. Niektóre orzeczenia gospodarcze o niskiej wartości mogą być wyłączone spod zaskarżenia zgodnie z przepisami o sądach gospodarczych.

Orzeczenie albo decyzja apelacyjnego składu gospodarczego może zostać zaskarżona do składu gospodarczego Sądu Najwyższego w terminie 30 dni. Skarga do Sądu Najwyższego jest ograniczona do podstaw ustawowych, takich jak naruszenie, błędne zastosowanie lub błędna wykładnia prawa religijnego albo ustawy, brak jurysdykcji, nieprawidłowy skład sądu, błędna kwalifikacja prawna sprawy albo sprzeczność z wcześniejszym orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami. Wniesienie skargi do Sądu Najwyższego nie wstrzymuje automatycznie egzekucji. Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie, jeżeli taki wniosek został zawarty w skardze, a wykonanie mogłoby spowodować nieodwracalną szkodę. Sąd może również wymagać zabezpieczenia przy wstrzymaniu wykonania. Orzeczenia Sądu Najwyższego są ostateczne i nie podlegają dalszemu zwykłemu zaskarżeniu.

Dla wierzyciela zagranicznego uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych w Arabii Saudyjskiej może stanowić odrębną drogę odzyskania należności, jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe albo inny wykonalny nakaz sądowy. Wniosek egzekucyjny powinien obejmować urzędowy odpis orzeczenia lub nakazu, potwierdzenie jego ostateczności i wykonalności, dowód prawidłowego zawiadomienia dłużnika w przypadku orzeczeń zaocznych oraz wymagane poświadczenia urzędowe wraz z tłumaczeniem na język arabski. Sąd egzekucyjny bada, czy istnieje wzajemność, czy sądy saudyjskie nie miały wyłącznej jurysdykcji, czy między tymi samymi stronami i w tej samej sprawie nie toczyła się wcześniej sprawa w Arabii Saudyjskiej, czy dłużnik miał możliwość obrony, czy zagraniczne orzeczenie nie jest sprzeczne z istniejącym orzeczeniem saudyjskim oraz czy jego wykonanie jest zgodne z porządkiem publicznym i zasadami prawa religijnego.

Po uzyskaniu wykonalności orzeczenia krajowego, uznaniu zagranicznego orzeczenia do wykonania albo uzyskaniu innego tytułu egzekucyjnego wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne. Egzekucję prowadzi właściwy sąd egzekucyjny i może ona obejmować elektroniczne złożenie wniosku egzekucyjnego, sprawdzenie tytułu egzekucyjnego, zawiadomienie dłużnika, ujawnienie majątku, zapytania do banków, rejestrów i właściwych organów, zajęcie środków pieniężnych, zajęcie i sprzedaż ruchomości oraz nieruchomości, zajęcie papierów wartościowych, zajęcie udziałów w spółkach, ograniczenia w rozporządzaniu majątkiem oraz inne środki przymusowej egzekucji przewidziane w przepisach saudyjskich.

System egzekucyjny w Arabii Saudyjskiej opiera się na procedurach elektronicznych, ujawnianiu majątku, współpracy banków i rejestrów publicznych, uzupełnianiu niekompletnych wniosków egzekucyjnych w ustawowym terminie oraz środkach przymusowych stosowanych wtedy, gdy dłużnik po zawiadomieniu nie płaci albo nie ujawnia majątku. Z tego powodu dla praktycznej skuteczności odzyskania długu istotne znaczenie mają jakość tytułu egzekucyjnego, prawidłowa identyfikacja dłużnika, informacje o majątku, tłumaczenia na język arabski oraz kompletność dokumentów procesowych.

Dodatkową możliwością odzyskania należności od spółek, przedsiębiorców i dłużników prowadzących działalność gospodarczą jest postępowanie upadłościowe. Zgodnie z saudyjskim prawem upadłościowym wierzyciel może złożyć wniosek o likwidację, jeżeli dłużnik znajduje się w trudnej sytuacji finansowej albo jest niewypłacalny, dług jest wymagalny, określono jego wysokość, podstawę oraz ewentualne zabezpieczenia, kwota długu nie jest niższa niż próg ustalony przez Komisję Upadłościową, a dłużnik został wezwany do zapłaty co najmniej 28 dni przed złożeniem wniosku.

Droga likwidacyjna ma największe znaczenie wtedy, gdy dług jest wymagalny i bezsporny, a sytuacja finansowa dłużnika wskazuje na rzeczywiste trudności płatnicze albo niewypłacalność. Jeżeli dłużnik zakwestionował dług przed wezwaniem wierzyciela do zapłaty, wniosek o likwidację nie zostaje zarejestrowany. Jeżeli wierzyciel składa wniosek mimo istnienia wcześniejszego sporu, jego działanie może zostać uznane za nadużycie procedury likwidacyjnej.

Gdy wniosek o likwidację składa wierzyciel albo inna osoba niż dłużnik, sąd zawiadamia dłużnika w terminie pięciu dni. Dłużnik może sprzeciwić się wnioskowi, zażądać wszczęcia ugody ochronnej albo restrukturyzacji finansowej, albo przedstawić argumenty wskazujące, że inna procedura lepiej chroni interes większości wierzycieli i pozwala utrzymać działalność przedsiębiorstwa tam, gdzie jest to możliwe.

Po zarejestrowaniu wniosku o likwidację albo wydaniu postanowienia o likwidacji moratorium może wpływać na indywidualne działania egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. Czynności sprzeczne z moratorium mogą być nieważne, a sąd może nakazać zwrot majątku. Wierzyciel zabezpieczony może wystąpić o zezwolenie na egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia, z zachowaniem warunków przewidzianych w prawie upadłościowym.

Postępowanie upadłościowe może również pomóc wierzycielom w zaskarżaniu transakcji lub czynności, które zmniejszyły majątek dłużnika przed rozpoczęciem procedury. Do takich transakcji i czynności mogą należeć bezprawne użycie, zajęcie lub przywłaszczenie aktywów dłużnika albo majątku wchodzącego do masy upadłości; prowadzenie działalności dłużnika w celu pokrzywdzenia wierzycieli; kontynuowanie działalności, gdy nie było rozsądnej możliwości uniknięcia likwidacji; rozporządzanie majątkiem nieodpłatnie albo na nieuczciwych warunkach; zaspokojenie jednego wierzyciela ze szkodą dla innych wierzycieli; ustanowienie zabezpieczenia długu przed jego ujęciem jako zobowiązania dłużnika; zwolnienie dłużnika z długu; albo zawarcie innych transakcji szkodzących wierzycielom.

Prawo upadłościowe pozwala również zaskarżać określone czynności dokonane przed wszczęciem postępowania upadłościowego w ustawowych okresach. Czynność z osobą niepowiązaną może zostać zaskarżona, jeżeli została dokonana w ciągu 12 miesięcy przed rozpoczęciem procedury, natomiast czynność z osobą powiązaną może zostać zaskarżona, jeżeli została dokonana w ciągu 24 miesięcy przed rozpoczęciem procedury. Skutki mogą obejmować nieważność albo uchylenie czynności, odzyskanie majątku, odzyskanie przychodów, zapłatę uczciwej wartości, przywrócenie zabezpieczeń, naprawienie szkody oraz zwrot aktywów do masy upadłości.

W poważnych przypadkach działania dłużnika będącego osobą fizyczną, członka zarządu, osoby zarządzającej, osoby kierującej przedsiębiorstwem albo innej osoby uczestniczącej w zarządzaniu dłużnikiem mogą prowadzić do odpowiedzialności na podstawie prawa upadłościowego. Naruszenia mogą obejmować niewłaściwe wykorzystanie majątku, działania oszukańcze, ukrywanie ksiąg, niedbałe opóźnienie w złożeniu wniosku, nieuczciwe uprzywilejowanie jednego wierzyciela, transakcje mające na celu pokrzywdzenie wierzycieli albo inne działania zakazane przez prawo upadłościowe. Sankcje mogą obejmować pozbawienie wolności, grzywny, ograniczenia w zarządzaniu osobami prawnymi, ograniczenia prawa głosu oraz ograniczenia własności tam, gdzie własność oznacza faktyczne lub rzeczywiste zarządzanie.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji w Arabii Saudyjskiej, Grandliga może pomóc na każdym etapie odzyskiwania należności: przy analizie dłużnika i dokumentów, przygotowaniu zgodnych z prawem wezwań do zapłaty, negocjacjach ugodowych, postępowaniach przed sądami gospodarczymi, nakazach zaspokojenia długu, egzekucji, uznawaniu zagranicznych orzeczeń, działaniach związanych z upadłością oraz koordynacji z lokalnymi pełnomocnikami, gdy wymaga tego saudyjska procedura. Skontaktuj się z nami, aby otrzymać praktyczną strategię odzyskania długu opartą na statusie dłużnika, dowodach, terminie przedawnienia, właściwej drodze procesowej i dostępnych aktywach.

01.11.2024

209