Windykacja na Słowacji

Windykacja na Słowacji rozpoczyna się od prawnej i finansowej oceny dłużnika, rodzaju roszczenia oraz dokumentów, którymi dysponuje wierzyciel. Na tym etapie należy zweryfikować dane identyfikacyjne dłużnika, jego aktywność gospodarczą, adres siedziby, osoby uprawnione do działania w imieniu spółki, informacje o niewypłacalności, możliwe postępowania sądowe oraz dostępne dane o wcześniejszych działaniach egzekucyjnych. W przypadku słowackich spółek praktyczne znaczenie ma sprawdzenie rejestru przedsiębiorców, danych o niewypłacalności oraz publicznie dostępnych informacji sądowych i egzekucyjnych.

Wynik takiej oceny pozwala ustalić, czy wierzyciel powinien rozpocząć od windykacji polubownej, złożyć wniosek o słowacki nakaz zapłaty, skorzystać z elektronicznego postępowania upominawczego, wnieść pozew, rozpocząć wykonanie orzeczenia albo rozważyć działania związane z upadłością lub restrukturyzacją. Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność, nie ma oczywistych oznak niewypłacalności, a roszczenie jest potwierdzone fakturami, umową, dokumentami dostawy lub korespondencją, windykacja polubowna jest zazwyczaj pierwszym praktycznym etapem przed skierowaniem sprawy do sądu.

Na etapie polubownym wierzyciel może negocjować bezpośrednią zapłatę, harmonogram spłat, zwrot towaru, potrącenie, przeniesienie długu na osobę trzecią albo inne rozwiązanie gospodarcze akceptowalne dla stron. Na Słowacji ten etap powinien opierać się na udokumentowanej i zgodnej z prawem komunikacji, a nie na nieformalnej presji. Pozycja wierzyciela jest silniejsza, gdy dłużnik otrzyma jasne pisemne wezwanie do zapłaty poparte umową, fakturą, dokumentem dostawy, potwierdzeniem wykonania świadczenia oraz wcześniejszą korespondencją.

Jeżeli dług wynika z transakcji handlowej, wezwanie do zapłaty może obejmować kwotę główną, odsetki za opóźnienie oraz stałą kwotę 40 EUR na pokrycie kosztów odzyskiwania należności. Dzięki temu etap polubowny nie jest tylko próbą negocjacji, ale również przygotowuje dokumenty potrzebne do nakazu zapłaty lub późniejszego postępowania sądowego.

Średni czas windykacji polubownej wynosi do 60 dni, z wyjątkiem spraw, w których strony uzgodniły spłatę ratalną albo inną strukturę ugody. Jeżeli dłużnik ignoruje wezwanie do zapłaty, bezpodstawnie kwestionuje roszczenie, ukrywa majątek albo wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien przejść do windykacji sądowej lub działań związanych z wykonaniem roszczenia, nie dopuszczając do upływu terminu przedawnienia.

Przed rozpoczęciem postępowania wierzyciel powinien ustalić, jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do konkretnego roszczenia. W sprawach cywilnych ogólny termin przedawnienia wynosi zwykle 3 lata. W sprawach handlowych ogólny termin przedawnienia wynosi zwykle 4 lata, chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin. Przekroczenie terminu przedawnienia nie uniemożliwia formalnego złożenia pozwu, ale daje dłużnikowi istotny zarzut procesowy, który może prowadzić do oddalenia roszczenia.

W przypadku międzynarodowej sprzedaży towarów konieczna może być dodatkowa kwalifikacja prawna roszczenia, ponieważ Słowacja jest stroną Konwencji ONZ o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów z 1974 r. Jeżeli konwencja ma zastosowanie, termin przedawnienia wynosi 4 lata. Nie należy jednak traktować tej zasady jako jednego terminu dla każdego długu na Słowacji, ponieważ zwykłe roszczenia cywilne, słowackie roszczenia handlowe i roszczenia z międzynarodowej sprzedaży towarów mogą podlegać różnym zasadom przedawnienia.

W sprawach handlowych słowackie prawo pozwala również stronie, przeciwko której biegnie przedawnienie, przedłużyć termin przedawnienia pisemnym oświadczeniem skierowanym do drugiej strony. Takie przedłużenie może zostać dokonane także wielokrotnie, ale całkowity termin przedawnienia nie może przekroczyć 10 lat od chwili, gdy termin zaczął biec po raz pierwszy. Dlatego przed wyborem strategii windykacyjnej należy przeanalizować uznania długu, korespondencję ugodową oraz pisemne oświadczenia dłużnika.

Obowiązkowa przedprocesowa procedura windykacyjna nie jest ogólnym warunkiem wniesienia roszczenia o zapłatę na Słowacji. Mimo to pisemne wezwanie do zapłaty ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ dokumentuje stanowisko wierzyciela, potwierdza wysokość żądanej kwoty, może obejmować odsetki za opóźnienie i koszty odzyskiwania należności oraz pomaga sądowi ocenić, czy roszczenie jest wystarczająco poparte dokumentami.

W zależności od dokumentów, wysokości roszczenia, stanowiska dłużnika i transgranicznego charakteru sprawy na Słowacji można rozważyć następujące rodzaje sądowego dochodzenia długu:

1. Słowacki nakaz zapłaty może być stosowany w sprawach o roszczenia pieniężne, które są wystarczająco udokumentowane i na początkowym etapie nie wymagają pełnego postępowania dowodowego. Sąd może wydać nakaz zapłaty bez wzywania stron, jeżeli roszczenie wynika z przedłożonych dokumentów i spełnione są warunki proceduralne.

Nakaz zapłaty zobowiązuje pozwanego do zapłaty dochodzonej kwoty w terminie 15 dni od doręczenia albo do wniesienia uzasadnionego sprzeciwu w tym samym terminie. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony, nakaz zapłaty staje się prawomocnym i wykonalnym rozstrzygnięciem. Jeżeli dłużnik wniesie sprzeciw w terminie, nakaz zapłaty traci skutek, a spór jest rozpoznawany w zwykłym postępowaniu cywilnym.

W przypadku roszczeń pieniężnych wyrażonych w euro przeciwko dłużnikowi na Słowacji wierzyciel może również rozważyć słowackie elektroniczne postępowanie upominawcze. Jest to odrębna, elektroniczna droga dochodzenia roszczeń pieniężnych, szczególnie przydatna wtedy, gdy roszczenie wynika z jasnych dokumentów księgowych i umownych, takich jak faktury, dokumenty dostawy, wezwania do zapłaty i pisemne potwierdzenia długu.

2. Europejski nakaz zapłaty może być stosowany w przypadku bezspornych transgranicznych roszczeń pieniężnych w sprawach cywilnych i handlowych w Unii Europejskiej, z wyjątkiem Danii. Wierzyciel rozpoczyna procedurę przez wypełnienie standardowego formularza i złożenie go do właściwego sądu. Europejski nakaz zapłaty nie jest ograniczony do roszczeń o wartości do 5000 EUR, dlatego tego limitu nie należy łączyć z tą procedurą.

Po wydaniu i doręczeniu europejskiego nakazu zapłaty dłużnik ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli sprzeciw zostanie wniesiony, sprawa może być dalej prowadzona, zależnie od wyboru wierzyciela, przed zwykłym sądem cywilnym, w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń albo zostać zakończona bez dalszego rozpoznania w tej procedurze. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony, europejski nakaz zapłaty staje się automatycznie wykonalny i może być wykonywany w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej bez odrębnego stwierdzenia wykonalności.

W mniejszych sporach transgranicznych bardziej proporcjonalnym rozwiązaniem może być europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, jeżeli wartość roszczenia nie przekracza 5000 EUR. Jest to odrębna procedura europejska, przeznaczona dla niższych roszczeń cywilnych i handlowych, zwłaszcza gdy wierzyciel chce skorzystać z uproszczonego trybu pisemnego zamiast pełnego krajowego procesu sądowego.

3. Zwykłe postępowanie sądowe stosuje się wtedy, gdy dłużnik kwestionuje roszczenie, wnosi sprzeciw od nakazu zapłaty, podważa dokumenty, powołuje się na przedawnienie albo gdy od początku wiadomo, że sprawa nie nadaje się do uproszczonego trybu nakazowego. W takim postępowaniu sąd wysłuchuje stanowisk stron, ocenia dowody i rozstrzyga, czy roszczenie wierzyciela powinno zostać uwzględnione w całości albo w części.

Prawo nie określa jednego stałego czasu trwania zwykłego postępowania sądowego, ale sąd powinien unikać niepotrzebnych opóźnień i prowadzić sprawę sprawnie. W praktyce czas trwania zależy od obciążenia sądu, liczby rozpraw, zarzutów dłużnika, potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii specjalisty, doręczeń oraz ewentualnych środków zaskarżenia. Postępowanie może trwać sześć miesięcy lub dłużej. Sąd rozstrzyga sprawę orzeczeniem i może określić kwotę, termin oraz sposób zapłaty długu pieniężnego.

Orzeczenie sądu pierwszej instancji może zostać zaskarżone w terminie 15 dni od doręczenia, chyba że w danej sytuacji ustawa wyłącza taki środek. Jeżeli środek zaskarżenia nie zostanie wniesiony, orzeczenie staje się prawomocne po upływie właściwego terminu. Orzeczenie powinno zostać wykonane zwykle w terminie trzech dni od dnia, w którym staje się wykonalne, chyba że sąd wyznaczy dłuższy termin dobrowolnego wykonania.

Prawomocne orzeczenie sądu drugiej instancji może zostać podważone tylko w ramach nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a nie zwykłej apelacji. Taki środek należy zasadniczo wnieść w terminie dwóch miesięcy od doręczenia orzeczenia sądu drugiej instancji osobie uprawnionej i podlega on ustawowym ograniczeniom. W sporach pieniężnych co do zasady nie jest dostępny, gdy zaskarżona kwota jest niższa niż dziesięciokrotność minimalnego wynagrodzenia, a jego podstawy dotyczą ograniczonych kwestii prawnych, w tym błędnej oceny prawnej sprawy.

Po uzyskaniu prawomocnego i wykonalnego tytułu, jeżeli dłużnik nie spełnia świadczenia dobrowolnie, wierzyciel może rozpocząć postępowanie wykonawcze. Na Słowacji wnioski o wykonanie orzeczenia składa się elektronicznie do Sądu Rejonowego w Bańskiej Bystrzycy, który jest właściwy dla takich postępowań niezależnie od miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika. Podstawowymi warunkami są istnienie wykonalnego tytułu, złożenie wniosku oraz uiszczenie opłaty sądowej w wysokości 16,50 EUR.

Osoba prowadząca wykonanie orzeczenia działa na podstawie upoważnienia sądu, a sprawy są przydzielane według zasad wykluczających wpływ na wybór osoby prowadzącej sprawę. Jeżeli wierzyciel lub jego pełnomocnik nie ma aktywnej elektronicznej skrzynki do komunikacji z sądem, wniosek może zostać złożony za pośrednictwem osoby prowadzącej wykonanie. W przypadku zagranicznych tytułów wykonawczych należy dołączyć dokumenty wymagane do ich uznania albo wykonania na Słowacji.

W ramach wykonania roszczenie wierzyciela może zostać zaspokojone przez potrącenia z wynagrodzenia, zajęcie środków na rachunkach, sprzedaż ruchomości, sprzedaż papierów wartościowych, sprzedaż nieruchomości, sprzedaż przedsiębiorstwa albo inne środki przewidziane przez prawo. Przy egzekucji niskiej wartości nieprzekraczającej 2000 EUR bez należności ubocznych słowackie zasady ograniczają sprzedaż nieruchomości, w której dłużnik ma stałe lub czasowe miejsce pobytu, chociaż możliwość ustanowienia zabezpieczenia na nieruchomości pozostaje zachowana.

Jeżeli wykonanie orzeczenia nie prowadzi do odzyskania należności, a dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel może rozważyć działania związane z upadłością lub restrukturyzacją. Na Słowacji niewypłacalność może wynikać z nadmiernego zadłużenia albo z braku płynności. Osoba prawna jest traktowana jako niewypłacalna z powodu braku płynności, jeżeli zalega ponad 30 dni z zapłatą co najmniej dwóch zobowiązań pieniężnych wobec więcej niż jednego wierzyciela.

Przed podjęciem działań upadłościowych należy sprawdzić słowacki rejestr niewypłacalności, ponieważ zawiera on informacje o postępowaniach upadłościowych, restrukturyzacyjnych, oddłużeniowych, zgłoszonych wierzytelnościach, osobach prowadzących postępowanie, sądzie, terminach i statusie sprawy. Taka weryfikacja pomaga ustalić, czy należy zgłosić wierzytelność w już trwającym postępowaniu, kontynuować wykonanie orzeczenia, negocjować ugodę albo rozważyć roszczenia związane z odpowiedzialnością osób zarządzających.

Osoba zarządzająca spółką, członek organu spółki albo inna osoba zobowiązana do złożenia wniosku może ponosić odpowiedzialność, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w terminie 30 dni od chwili, w której osoba ta wiedziała albo powinna była wiedzieć, działając z należytą starannością, że dłużnik jest niewypłacalny. W obecnym tekście strony wskazano również roczny termin na podjęcie działań związanych z taką odpowiedzialnością po zakończeniu postępowania upadłościowego z powodu braku majątku, po uchyleniu ogłoszenia upadłości z powodu niewystarczającego majątku albo po zakończeniu egzekucji z powodu braku majątku dłużnika.

Odpowiedzialność właścicieli albo wspólników dłużnika zależy od formy prawnej spółki i konkretnej podstawy ustawowej. Co do zasady wspólnicy nie odpowiadają automatycznie za wszystkie długi spółki, ale ryzyka odpowiedzialności mogą powstać w związku z niewniesionymi wkładami, nadużyciem formy spółki, naruszeniem obowiązków związanych z niewypłacalnością albo innymi szczególnymi podstawami. Dlatego upadłość i restrukturyzację należy traktować nie tylko jako kolejny etap windykacji, ale także jako osobną ocenę majątku dłużnika, zachowania osób zarządzających i praw wierzyciela.

Alternatywne działania w ramach odzyskiwania długu mogą być rozważane wtedy, gdy zachowanie dłużnika wykracza poza zwykły brak zapłaty. Jeżeli występują okoliczności przewidziane w art. 239 i 240 słowackiego prawa karnego, wierzyciel może rozważyć działania karne wobec osób kontrolujących dłużnika w związku ze szkodzeniem wierzycielowi albo uprzywilejowaniem innego wierzyciela. Może to mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy majątek został celowo wyprowadzony, utworzono nieuzasadnione zobowiązania albo dłużnik, nie mogąc wykonywać swoich zobowiązań, świadomie utrudnia zaspokojenie jednego wierzyciela przez preferowanie innego.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji na Słowacji, nasz zespół może przeanalizować dłużnika, sprawdzić dokumenty, dobrać właściwą drogę dochodzenia roszczenia oraz koordynować negocjacje polubowne, postępowanie sądowe, wykonanie orzeczenia albo działania związane z upadłością i restrukturyzacją. Strategia zależy od terminu przedawnienia, jakości dowodów, wypłacalności dłużnika, istnienia majątku oraz możliwości transgranicznego wykonania orzeczenia.

12.06.2024

492