Windykacja na Malcie

Procedura windykacji na Malcie powinna rozpocząć się od oceny prawnej i finansowej dłużnika, podstawy powstania długu oraz dokumentów, którymi dysponuje wierzyciel. Na tym etapie istotne jest ustalenie dokładnej nazwy lub danych dłużnika, jego siedziby albo miejsca zamieszkania na Malcie, charakteru prowadzonej działalności, oznak posiadania majątku, toczących się spraw sądowych, wcześniejszych postępowań egzekucyjnych oraz tego, czy roszczenie jest potwierdzone umową, fakturami, dokumentami dostawy, zestawieniami rozliczeń, korespondencją albo wyraźnym uznaniem długu. Taka analiza pozwala ustalić, czy sprawa powinna być prowadzona w zwykłym postępowaniu sądowym, w szczególnym trybie uproszczonym, na podstawie pisma sądowego z art. 166A, przed trybunałem do spraw drobnych roszczeń albo bezpośrednio na etapie egzekucji.

Jeżeli dłużnik przebywa lub działa na Malcie, nadal prowadzi działalność gospodarczą i nie ma bezpośrednich przesłanek do natychmiastowego wszczęcia postępowania sądowego, egzekucyjnego albo upadłościowego, w pierwszej kolejności można zastosować etap pozasądowy. Jest on szczególnie przydatny, gdy wierzyciel chce potwierdzić stanowisko dłużnika, zabezpieczyć dowody, uzgodnić warunki płatności oraz przygotować dokumenty potrzebne do dalszych czynności sądowych lub egzekucyjnych.

Etap pozasądowy obejmuje uporządkowane negocjacje z dłużnikiem w celu uzyskania zapłaty, uzgodnienia harmonogramu spłat albo zawarcia innego porozumienia, które zabezpiecza interes wierzyciela, na przykład zwrotu towaru, potrącenia, przeniesienia długu na osobę trzecią albo innego rozwiązania dopuszczalnego z punktu widzenia relacji handlowych.

Kontakt z dłużnikiem powinien być dokumentowany od samego początku. Pisemne wezwanie do zapłaty powinno wskazywać wierzyciela, dłużnika, kwotę roszczenia, podstawę umowną lub prawną długu, termin zapłaty oraz dokumenty potwierdzające roszczenie. Dalsza komunikacja prowadzona pisemnie, telefonicznie lub za pomocą komunikatorów powinna wspierać to samo stanowisko prawne i pomagać ustalić, czy dłużnik uznaje dług, kwestionuje go, prosi o dodatkowy czas czy odmawia współpracy.

Jeżeli dłużnik ignoruje wezwanie, kwestionuje dług bez wystarczających podstaw albo nie wykonuje uzgodnionego planu spłaty, wierzyciel powinien przejść do właściwej ścieżki prawnej. W zależności od kwoty, dowodów i stanowiska dłużnika może to obejmować sądową windykację należności, pismo sądowe z art. 166A, postępowanie przed trybunałem do spraw drobnych roszczeń, zwykłe postępowanie sądowe albo egzekucję na podstawie istniejącego tytułu wykonawczego.

Przed rozpoczęciem dochodzenia roszczenia na drodze sądowej wierzyciel powinien ustalić właściwy termin przedawnienia dla konkretnego długu. W przypadku wielu roszczeń pieniężnych wynikających ze stosunków handlowych lub umownych istotny może być pięcioletni termin przedawnienia, jednak prawo maltańskie uzależnia przedawnienie od podstawy prawnej i charakteru roszczenia. Skutki upływu terminu przedawnienia są uwzględniane przez sąd wtedy, gdy dłużnik podniesie taki zarzut. Bieg przedawnienia może zostać przerwany przez działanie, w którym dłużnik uznaje dług wobec wierzyciela, w tym przez częściową zapłatę albo inne jednoznaczne potwierdzenie odpowiedzialności. Po przerwaniu termin przedawnienia biegnie na nowo.

Windykacja sądowa na Malcie może być prowadzona w zwykłym postępowaniu sądowym, w szczególnym trybie uproszczonym, na podstawie pisma sądowego z art. 166A oraz, w przypadku mniejszych roszczeń pieniężnych, przed trybunałem do spraw drobnych roszczeń. Wybór procedury zależy od wysokości długu, tego, czy roszczenie jest określone, płynne i wymagalne, miejsca pobytu lub działania dłużnika na Malcie, istnienia rzeczywistego sporu oraz jakości dokumentów wierzyciela.

Pismo sądowe z art. 166A może zostać wykorzystane, gdy dług nie przekracza 25 000 euro, jest określony, płynny i wymagalny oraz nie wymaga od dłużnika wykonania czynności innej niż zapłata. Procedura ta jest dostępna tylko wtedy, gdy dłużnik przebywa na Malcie, nie jest osobą małoletnią ani prawnie ubezwłasnowolnioną, a dług nie obciąża nieobjętego spadku. Pismo musi być potwierdzone pod przysięgą, podpisane przez prawnika oraz jasno wskazywać podstawę roszczenia, przyczyny jego zasadności i fakty, na których opiera się żądanie. Jeżeli dłużnik nie zakwestionuje roszczenia w terminie trzydziestu dni od doręczenia, pismo sądowe może zostać zarejestrowane i traktowane jako tytuł wykonawczy.

W przypadku niższych roszczeń pieniężnych właściwy może być trybunał do spraw drobnych roszczeń, jeżeli wartość żądania nie przekracza 5 000 euro. Postępowanie rozpoczyna się od złożenia zawiadomienia o roszczeniu, a pozwany może złożyć odpowiedź w terminie 18 dni od doręczenia. Od decyzji trybunału do spraw drobnych roszczeń można wnieść apelację do sądu apelacyjnego w jego niższej jurysdykcji w terminie 20 dni od dnia wydania decyzji.

Zwykłe postępowanie sądowe wszczyna się po okazaniu wezwania. Wezwaniu musi towarzyszyć oświadczenie pod przysięgą, w którym należy przedstawić wszystkie fakty związane ze sprawą i opisać każdy fakt oddzielnie; lista świadków, którzy mają zostać przesłuchani; oraz dowody potwierdzające roszczenia wierzyciela. Jeżeli wezwanie spełnia wymogi proceduralne, sąd je rejestruje i nakazuje wezwanie pozwanego do sądu.

W ciągu dwudziestu dni od daty doręczenia wezwania pozwany musi odpowiedzieć, jeżeli nie zamierza przyznać roszczenia. Jeżeli pozwany zamierza uznać roszczenie w całości i bezwarunkowo, zobowiązany jest do złożenia stosownego oświadczenia.  W przeciwnym razie pozwany składa odpowiedź na pozew zawierającą: (a) wszystkie zarzuty, które zostaną uznane za niebyłe, jeśli nie zostaną podniesione przed wszczęciem sporu; (b) jasne i precyzyjne oświadczenie o obronie co do istoty roszczeń, bez odwoływania się do źródeł prawnych. Wraz z odpowiedzią na pozew pozwany składa oświadczenie zawierające: (1) wszystkie fakty istotne dla roszczenia; (2) obalenie, przyznanie lub wyjaśnienie okoliczności przedstawionych w oświadczeniu powoda. Oświadczenie musi zostać zweryfikowane pod przysięgą przed rejestratorem lub musi mu towarzyszyć oświadczenie pozwanego. Pozwany powinien również podać nazwiska świadków, których zamierza powołać, wskazując fakty i dowody, które zamierza potwierdzić ich zeznaniami. Do odpowiedzi na pozew należy załączyć wszystkie dokumenty niezbędne do poparcia zarzutów.

Jeżeli pozwany nie złoży oświadczenia o obronie i oświadczenia, sąd wyda wyrok tak, jakby pozwany nie stawił się na wezwanie, chyba że pozwany przedstawi sądowi zadowalające wyjaśnienie przyczyny niezłożenia tych dokumentów w terminie wyznaczony czas. Jednakże przed wydaniem orzeczenia sąd przyzna pozwanemu krótki termin, którego nie można przedłużyć, na wniesienie pisemnych sprzeciwów wobec roszczenia powoda. Sprzeciwy te należy przekazać powodowi, który będzie miał krótki czas na udzielenie odpowiedzi. Po złożeniu obrony lub upływie ustalonych terminów wstępne procedury pisemne uznaje się za zakończone i wyznacza się termin rozprawy.

Szczególny tryb uproszczony należy odróżnić od procedury pisma sądowego z art. 166A. Jeżeli roszczenie wierzyciela dotyczy określonego, płynnego i wymagalnego długu, który nie wiąże się z wykonaniem żadnej czynności, wierzyciel może w pozwie zażądać, aby sąd wydał wyrok w uproszczony sposób, bez pełnego procesu. W tym celu powód musi wskazać w oświadczeniu złożonym pod przysięgą, że jego zdaniem dłużnik nie ma obrony przed roszczeniem.

Po doręczeniu pozwu pozwany zostaje wezwany do stawienia się przed sądem nie wcześniej niż po piętnastu dniach i nie później niż po trzydziestu dniach od doręczenia, aby zakwestionować żądanie powoda. Jeżeli pozwany nie stawi się albo nie wykaże przed sądem, że istnieje uzasadniona obrona, sąd może wydać wyrok na korzyść powoda.

Jeżeli pozwany skutecznie zakwestionuje żądanie, sprawa jest dalej prowadzona jako sprawa sporna. Pozwany uzyskuje wtedy prawo do obrony roszczenia i złożenia odpowiedzi na pozew w terminie dwudziestu dni od daty postanowienia sądu.

Sprawa wyznaczona do rozprawy musi być rozpatrywana nieprzerwanie aż do podjęcia ostatecznej decyzji. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby sąd wydał orzeczenie w sprawie w dniu określonym w wezwaniu, jeżeli roszczenie nie jest kwestionowane lub jeżeli sąd jest przekonany, że powód nie ma podstaw do wytoczenia powództwa lub pozwany nie ma uzasadnionej obrony. Rozprawę można odroczyć wyłącznie w szczególnych przypadkach uniemożliwiających rozpatrzenie sprawy, np. z powodu niestawiennictwa świadka. Jeżeli oskarżony lub jego obrońca nie stawią się na rozprawie, sprawa może zostać rozpatrzona na podstawie dostępnych materiałów po zapoznaniu się z dowodami, które sąd uzna za niezbędne, pomimo niestawiennictwa oskarżonego.

Sąd podejmuje decyzję po zapoznaniu się z dokumentami procesowymi stron i przedstawionymi dowodami.

Każda strona sporu, która jest niezadowolona z prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji, ma prawo wnieść od niego apelację w terminie 20 dni od daty wydania orzeczenia. Nie można wnieść apelacji od wyroku wydanego na podstawie uznania roszczenia lub wydanego na podstawie zrzeczenia się prawa do odwołania lub zgody z ustaleniami wyroku. Po wniesieniu apelacji sąd wydaje wyrok, który staje się skuteczny z dniem jego przyjęcia i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

Po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu albo innego tytułu wykonawczego, jeżeli dłużnik nie wykonuje obowiązku dobrowolnie, wierzyciel może rozpocząć przymusową egzekucję na Malcie. Prawo maltańskie traktuje jako tytuły wykonawcze między innymi wyroki i postanowienia sądów maltańskich, zarejestrowane pismo sądowe z art. 166A, określone umowy notarialne dotyczące długów pewnych, płynnych i wymagalnych, zarejestrowane orzeczenia arbitrażowe, weksle i skrypty dłużne, wykonalne ugody mediacyjne oraz decyzje trybunału do spraw roszczeń konsumenckich.

Egzekucja może być prowadzona różnymi środkami w zależności od rodzaju tytułu oraz majątku dłużnika. Może obejmować zajęcie ruchomości, zajęcie nieruchomości, zajęcie przedsiębiorstwa jako funkcjonującej całości gospodarczej, sprzedaż sądową w drodze licytacji, zajęcie wierzytelności przysługujących dłużnikowi od osób trzecich, nakaz eksmisji z nieruchomości, a w odpowiednich przypadkach także zajęcie statków morskich lub statków powietrznych.

Terminy ponownego nadania wykonalności tytułowi nie są jednakowe dla wszystkich tytułów. Wyroki sądów wyższych mogą zostać ponownie uczynione wykonalnymi po upływie dziesięciu lat od dnia, w którym wyrok lub postanowienie mogły być wykonane. Wyroki sądów niższych oraz decyzje trybunału do spraw drobnych roszczeń mogą zostać ponownie uczynione wykonalnymi po upływie pięciu lat. Tytuły wykonawcze oparte na określonych umowach, pismach sądowych z art. 166A, wekslach i skryptach dłużnych mogą zostać ponownie uczynione wykonalnymi po upływie trzech lat. W takich przypadkach może mieć również znaczenie trzydziestoletni termin przedawnienia, który może zostać przerwany przez właściwy wniosek.

Nie wszystkie składniki majątku lub płatności mogą być objęte egzekucją w taki sam sposób. Ochronie mogą podlegać określone rzeczy osobiste, dokumenty i narzędzia potrzebne do wykonywania zawodu, przedmioty niezbędne do podstawowego utrzymania oraz niektóre kategorie świadczeń. Zajęcie wierzytelności nie może być skierowane między innymi do wynagrodzenia za pracę, określonych świadczeń z zabezpieczenia społecznego, alimentów, gwarancji bankowych oraz akredytyw. Dlatego przed rozpoczęciem działań egzekucyjnych istotna jest ocena rachunków bankowych, aktywów biznesowych, nieruchomości, należności i bieżącej działalności gospodarczej dłużnika.

Jeżeli wierzyciel posiada już orzeczenie sądu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w sprawie cywilnej lub handlowej, uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego na Malcie może odbywać się na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1215/2012. Orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim jest uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania odrębnego postępowania, a orzeczenie wykonalne w jednym państwie członkowskim jest wykonalne w innym państwie członkowskim bez odrębnego stwierdzania wykonalności. Do wykonania wierzyciel zwykle przedstawia odpis orzeczenia oraz zaświadczenie wydane zgodnie z art. 53. Sama procedura wykonania prowadzona jest według prawa maltańskiego, a zagraniczne orzeczenie nie może być na Malcie badane co do istoty.

Jeżeli dłużnik znajduje się w stanie niewypłacalności, wierzyciel może rozważyć upadłość lub inne działania związane z niewypłacalnością jako odrębną strategię odzyskania należności. Tę ścieżkę należy odróżnić od zwykłej windykacji, ponieważ jej celem jest nie tylko uzyskanie orzeczenia o zapłacie, lecz także ustalenie niezdolności dłużnika do regulowania zobowiązań oraz podział albo odzyskanie majątku w ramach postępowania upadłościowego.

Dłużnik handlowy może zostać uznany za znajdującego się w stanie upadłości, jeżeli, biorąc pod uwagę zobowiązania warunkowe i przyszłe, nie jest w stanie regulować swoich długów handlowych. Dług handlowy może również uzasadniać tę ścieżkę, jeżeli pozostaje niespłacony w całości lub w części przez dwadzieścia cztery tygodnie po wykonaniu przeciwko dłużnikowi tytułu wykonawczego w drodze czynności egzekucyjnej. Oznacza to, że etap egzekucji może mieć znaczenie nie tylko dla bezpośredniego odzyskania pieniędzy, ale również dla oceny, czy dostępne stają się działania związane z niewypłacalnością.

Wierzyciel może wystąpić do sądu z żądaniem uznania, że dłużnik znajduje się w stanie upadłości, niezależnie od tego, czy dług przysługujący temu wierzycielowi ma charakter handlowy czy inny, a także nawet wtedy, gdy termin wymagalności tego długu jeszcze nie nadszedł. Wraz ze złożeniem żądania wierzyciel musi ustanowić zabezpieczenie na rzecz dłużnika w wysokości równej wyższej z dwóch kwot: dziesięciu procent kwoty należnej wierzycielowi albo 1 000 euro. Zabezpieczenie to ma służyć prawidłowemu prowadzeniu sprawy bez zwłoki oraz poparciu roszczenia wierzyciela.

Wydatki poniesione w toku postępowania upadłościowego mogą zostać zwrócone wierzycielowi ze środków uzyskanych z masy upadłości, z pierwszeństwem przed innymi długami. W postępowaniu upadłościowym czynności przeniesienia majątku, zrzeczenie się dziedziczenia lub nabytych praw, zobowiązania przyjęte przez upadłego oraz inne działania dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli mogą zostać uznane za bezskuteczne, nawet jeżeli zainteresowane strony działały w dobrej wierze. Uchylenie skutków takich czynności może pozwolić na zwrot składników majątku do masy upadłości i zwiększyć środki dostępne na zaspokojenie wierzycieli.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji na Malcie, Grandliga może pomóc na wszystkich etapach sprawy: w analizie dłużnika i dokumentów, negocjacjach pozasądowych, przygotowaniu strategii odzyskania należności, sądowej windykacji należności, postępowaniu na podstawie pisma sądowego z art. 166A, sprawach przed trybunałem do spraw drobnych roszczeń, egzekucji tytułów wykonawczych, uznaniu i wykonaniu zagranicznych orzeczeń sądowych oraz działaniach związanych z niewypłacalnością. Właściwą ścieżkę należy wybrać po analizie umowy, faktur, korespondencji, historii płatności, statusu dłużnika, dostępnego majątku oraz etapu proceduralnego sprawy.

12.06.2024

244