Windykacja w Bhutanie

Windykacja w Bhutanie rozpoczyna się od prawnej, finansowej i dowodowej oceny dłużnika oraz samego roszczenia. Na tym etapie wierzyciel powinien ustalić, czy sąd bhutański może być właściwy dla sprawy, czy dłużnik mieszka, prowadzi działalność albo posiada majątek w Bhutanie, czy umowa została zawarta lub wykonana w Bhutanie, czy roszczenie potwierdzają umowy, faktury, dokumenty dostawy, zestawienia rozliczeń, korespondencja, poręczenia albo zabezpieczenia, a także czy przeciwko dłużnikowi toczą się już sprawy sądowe, postępowania egzekucyjne lub postępowania związane z niewypłacalnością. Taka ocena pozwala wybrać właściwy kierunek działania: negocjacje ugodowe, pozew, uznanie zagranicznego orzeczenia, egzekucję albo postępowanie upadłościowe wobec dłużnika.

Jeżeli wobec dłużnika nie widać wniosku upadłościowego, historii egzekucji ani poważnego sporu co do istnienia długu, a dłużnik nadal prowadzi działalność lub posiada majątek, który może zostać realnie objęty działaniami w Bhutanie, wierzyciel może rozpocząć od etapu polubownego.

Ten etap może obejmować pisemne wezwanie do zapłaty, negocjacje z osobami uprawnionymi do podejmowania decyzji, harmonogram spłat, zwrot towaru, potrącenie, ustanowienie zabezpieczenia, przeniesienie zobowiązania na inną osobę albo inne udokumentowane porozumienie. Wierzyciel powinien zachować dowód doręczenia wezwania, odpowiedzi dłużnika, propozycje ugodowe, deklaracje zapłaty, zastrzeżenia oraz każde potwierdzenie istnienia zobowiązania.

Kontakt z dłużnikiem powinien prowadzić do ustalenia, czy dług jest uznawany, kto może zatwierdzić płatność, jaka kwota pozostaje wymagalna i czy dłużnik przedstawia rzeczywiste podstawy sporu. Jeżeli dłużnik ignoruje wezwania, kwestionuje dług bez dokumentów, wykorzystuje rozmowy do opóźnienia zapłaty, przenosi majątek albo wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien przejść do sądowej windykacji w Bhutanie albo do innej formalnej drogi dochodzenia roszczeń przewidzianej przez prawo bhutańskie.

Przed rozpoczęciem działań sądowych wierzyciel powinien ocenić termin przedawnienia oraz podstawę prawną długu. W przypadku roszczeń wynikających z umowy sprzedaży towarów prawo bhutańskie przewiduje trzyletni termin na wniesienie powództwa z tytułu naruszenia takiej umowy, liczony od powstania podstawy roszczenia. Strony mogą uzgodnić skrócenie lub wydłużenie terminu na wniesienie pozwu, a prawo dopuszcza również umowne uzgodnienia dotyczące biegu terminu przedawnienia. W przypadku innych roszczeń, w tym usług, pożyczek, poręczeń, zabezpieczeń, odszkodowań, zagranicznych orzeczeń sądowych albo orzeczeń arbitrażowych, analiza terminu zależy od podstawy prawnej roszczenia i dokumentów, na których opiera się wierzyciel.

Przed wniesieniem pozwu należy również sprawdzić odsetki i zabezpieczenia. Pożyczkodawca niebędący instytucją finansową nie może naliczać odsetek wyższych niż 15 procent rocznie według prostej stopy rocznej, a odsetki nie są należne ani możliwe do odzyskania, jeżeli wierzyciel nie przedstawi sądowi wystarczających dowodów na ustaloną stopę odsetek. Jeżeli roszczenie jest zabezpieczone poręczeniem lub majątkiem, należy ustalić poręczyciela, przedmiot zabezpieczenia i kwotę możliwą do dochodzenia. Dla wierzycieli zagranicznych ważna jest szczególna zasada bhutańska: nieruchomość nie może zostać ustanowiona jako zabezpieczenie pożyczki udzielonej przez osobę spoza Bhutanu bez wcześniejszej zgody Królewskiego Rządu.

Jeżeli umowa zawiera klauzulę mediacyjną lub arbitrażową, alternatywne rozwiązywanie sporów może mieć znaczenie przed postępowaniem sądowym albo zamiast niego. Centrum Alternatywnego Rozwiązywania Sporów w Bhutanie działa na podstawie ustawy z 2013 roku i prowadzi mediację oraz arbitraż w sprawach handlowych krajowych i międzynarodowych. Międzynarodowy arbitraż handlowy w Bhutanie dotyczy relacji handlowych z elementem zagranicznym, natomiast sprawy niewypłacalności, likwidacji, podatków oraz sprawy sprzeczne z porządkiem publicznym nie należą do tej drogi. Bhutan przystąpił do Konwencji Nowojorskiej w 2014 roku, co ma znaczenie wtedy, gdy wierzyciel posiada zagraniczne orzeczenie arbitrażowe, a nie zwykłe orzeczenie sądu państwowego.

Prawo bhutańskie przewiduje sądową windykację należności w Bhutanie w postępowaniu cywilnym. Sprawa cywilna rozpoczyna się od wniesienia pozwu do właściwego sądu, a pismo powinno wskazywać podstawę żądania, uzasadniać właściwość sądu i określać dochodzoną ochronę prawną. W sprawach cywilnych właściwość miejscowa może wynikać między innymi z miejsca powstania podstawy roszczenia, miejsca zamieszkania głównego powoda lub pozwanego, położenia majątku, miejsca zawarcia umowy albo lokalizacji właściwego organu państwowego, jeżeli sprawa dotyczy organu publicznego.

Po zarejestrowaniu sprawy sąd doręcza pozwanemu wezwanie lub zawiadomienie procesowe, a pozwany powinien złożyć odpowiedź w terminie 21 dni od doręczenia. Odpowiedź może obejmować zarzut braku właściwości sądu, obronę merytoryczną, częściowe uznanie, roszczenie wzajemne, roszczenie wobec osoby trzeciej albo ogólne zaprzeczenie. Twierdzenie, które nie zostanie prawidłowo zakwestionowane, zostanie zakwestionowane wymijająco albo pozostanie bez odpowiedzi, może zostać uznane za przyznane.

Strony mogą występować osobiście albo przez bhutańskiego pełnomocnika procesowego. Wstępne posiedzenie w sprawie cywilnej służy rozstrzygnięciu kwestii proceduralnych, właściwości sądu oraz doprecyzowaniu zagadnień spornych. Bhutańskie przepisy procesowe przewidują wstępne posiedzenie w sprawie cywilnej w terminie 108 dni od zarejestrowania sprawy. Dowodami mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz inne istotne materiały.

Jeżeli jedna ze stron nie stawi się, nie złoży odpowiedzi, udzieli odpowiedzi wymijającej albo nie wykona zarządzeń sądu w sposób istotnie utrudniający rozpoznanie sprawy, sąd może wydać wyrok zaoczny. Jeżeli strony stawią się w sądzie i nie istnieje rzeczywisty spór prawny lub faktyczny, strona może wystąpić o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jeżeli fakty pozostają sporne, sąd określa kwestie wymagające rozstrzygnięcia, bada dowody i wydaje orzeczenie na podstawie przedstawionego materiału.

W odpowiednich sprawach elektroniczne postępowanie sądowe w Bhutanie może umożliwiać elektroniczną rejestrację sprawy, składanie pism, uiszczanie opłat sądowych oraz zdalne posiedzenia. Ma to praktyczne znaczenie dla wierzyciela zagranicznego, jeżeli umowy, faktury, dokumenty dostawy, korespondencja i pełnomocnictwa są przygotowane w formie elektronicznej.

Prawomocne orzeczenie sądu niższej instancji może zostać zaskarżone w ramach postępowania odwoławczego w Bhutanie. Orzeczenie sądu pierwszej instancji może zostać zaskarżone do Wysokiego Trybunału, a orzeczenie Wysokiego Trybunału może zostać dalej zaskarżone do Sądu Najwyższego Bhutanu. Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi odwołań z 2022 roku strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść odwołanie do sądu wyższej instancji w terminie 10 dni roboczych, nie licząc dnia wydania orzeczenia. Bhutańskie przepisy procesowe wskazują również, że odwołanie powinno zostać wniesione w terminie 10 dni od wydania orzeczenia, a jeżeli w ciągu 10 dni od wpisania orzeczenia do rejestru sądowego nie zostanie odnotowane odwołanie, orzeczenie podlega wykonaniu.

Sąd odwoławczy bada zaskarżoną część orzeczenia na podstawie zachowanych akt sprawy. Odwołanie powinno wskazywać, która część orzeczenia jest kwestionowana i jakie są podstawy zaskarżenia, na przykład błąd w ustaleniach faktycznych, błąd prawny albo nieprawidłowe dopuszczenie lub pominięcie dowodu. Sąd odwoławczy może oddalić odwołanie, uchylić lub zmienić całość albo część orzeczenia, przekazać sprawę sądowi niższej instancji z instrukcjami, zarządzić nowe postępowanie w szczególnych okolicznościach albo rozstrzygnąć o kosztach postępowania odwoławczego. Sąd Najwyższy Bhutanu jest najwyższym sądem odwoławczym, a jego kontrola odwoławcza stanowi końcowy etap zwykłej drogi sądowej.

Jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądu, uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych w Bhutanie należy oddzielić od wykonania krajowego orzeczenia bhutańskiego. Sądy bhutańskie stosują konwencje międzynarodowe, traktaty i protokoły, do których Bhutan prawidłowo przystąpił i które ratyfikował, a Wysoki Trybunał ma również pierwotną właściwość w sprawach wynikających z takich aktów międzynarodowych. Jeżeli wierzyciel posiada zagraniczne orzeczenie arbitrażowe, znaczenie może mieć Konwencja Nowojorska, ponieważ Bhutan przystąpił do niej w 2014 roku. W przypadku zwykłego zagranicznego orzeczenia sądu państwowego w handlowej sprawie dłużnej wierzyciel powinien przygotować orzeczenie, potwierdzenie jego ostateczności, dokumenty doręczenia, umowę i dowody podstawowego długu, aby sąd bhutański mógł ocenić roszczenie oraz podstawę ochrony prawnej zgodnie z bhutańskimi regułami procesowymi.

Po uzyskaniu wykonalnego orzeczenia wierzyciel może przejść do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez sąd. Jeżeli dłużnik nie jest w stanie zapłacić kwoty zasądzonej orzeczeniem, sąd może zarządzić sprzedaż majątku dłużnika i przeznaczyć uzyskane środki na spłatę długu. Wierzyciel może również zwrócić się do sądu o wezwanie właściwej osoby w celu złożenia zeznań dotyczących majątku dłużnika. Jeżeli wskazany majątek nie zostanie odnaleziony, sąd może skierować egzekucję do innego majątku ruchomego lub nieruchomego znajdującego się w jego właściwości, a jeżeli majątek znajduje się w innym obszarze Bhutanu, sąd może wydać odpowiednie polecenie sądowi właściwemu dla tego majątku. Jeżeli kilku wierzycieli prowadzi egzekucję przeciwko temu samemu dłużnikowi, dostępny majątek może zostać podzielony proporcjonalnie po uwzględnieniu kosztów realizacji.

Innym sposobem dochodzenia długu w Bhutanie jest wszczęcie postępowania upadłościowego wobec dłużnika. Wierzyciel może złożyć wniosek upadłościowy, jeżeli jego roszczenie albo łączna wartość roszczeń kilku wierzycieli składających wniosek przekracza 10 000 ngultrumów, a czyn upadłościowy, na którym opiera się wniosek, został popełniony w ciągu roku przed jego złożeniem. Wniosek składa się do sądu w miejscu, w którym dłużnik zwykle mieszka, prowadzi działalność albo jest zatrudniony. Wniosek wierzyciela powinien wskazywać czyn upadłościowy, datę jego popełnienia oraz kwotę i szczegóły roszczenia. Jeżeli wierzyciel składający wniosek jest wierzycielem zabezpieczonym, powinien albo zgodzić się na rezygnację z zabezpieczenia w razie ogłoszenia upadłości dłużnika, albo oszacować wartość zabezpieczenia i uczestniczyć w postępowaniu w zakresie niezabezpieczonej części roszczenia.

Zgodnie z bhutańskimi przepisami upadłościowymi dłużnik dopuszcza się czynu upadłościowego między innymi wtedy, gdy przenosi całość albo zasadniczą część swojego majątku na rzecz wierzycieli jako całości, przenosi majątek z zamiarem pokrzywdzenia lub opóźnienia wierzycieli, opuszcza zwykłe miejsce zamieszkania albo prowadzenia działalności, pozostaje za granicą lub ukrywa się w celu pokrzywdzenia albo opóźnienia wierzycieli, sam składa wniosek upadłościowy, informuje wierzyciela o zawieszeniu albo zamiarze zawieszenia spłaty długów, chyba że długi są przedmiotem rzeczywistego sporu, albo nie płaci kwoty wynikającej z ostatecznego orzeczenia lub nakazu zapłaty po doręczeniu wezwania wierzyciela, przy czym okres wskazany w takim wezwaniu nie może być krótszy niż jeden miesiąc od doręczenia.

Po przyjęciu wniosku upadłościowego sąd może powołać tymczasowego zarządcę, zarządzić zajęcie majątku nieobjętego wyłączeniami oraz zobowiązać dłużnika do przedstawienia ksiąg rachunkowych, wykazu roszczeń, zestawienia majątku i informacji o wierzycielach. Jeżeli dłużnik jest podmiotem prowadzącym działalność, powinien wskazać, czy zamierza dążyć do reorganizacji poprzez układ lub plan porozumienia. Po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości toczące się postępowania przeciwko dłużnikowi albo jego majątkowi mogą zostać wstrzymane albo mogą być kontynuowane na warunkach określonych przez sąd.

Wierzyciel uczestniczący w upadłości powinien udowodnić roszczenie w formie oświadczenia pod przysięgą albo ustnego oświadczenia przed urzędnikiem sądowym. Jeżeli roszczenie lub zabezpieczenie wynika z dokumentu pisemnego, do zgłoszenia wierzytelności należy dołączyć oryginał albo duplikat dokumentu, a jeżeli dokument zaginął lub został zniszczony, należy wskazać okoliczności tej utraty. Wzajemne rozliczenia między dłużnikiem i wierzycielem mogą zostać potrącone, tak aby dochodzona albo wypłacana była wyłącznie różnica.

Upadłość może również wpływać na wcześniejsze czynności dłużnika. Każde przeniesienie majątku, z wyjątkiem przeniesienia dokonanego w dobrej wierze i za wartościowe świadczenie wzajemne, może zostać unieważnione, jeżeli dłużnik zostanie uznany za upadłego na podstawie wniosku złożonego w ciągu sześciu miesięcy od przeniesienia majątku. Przeniesienie majątku, płatność albo zobowiązanie zaciągnięte przez osobę, która nie jest w stanie regulować długów w terminie, może zostać potraktowane jako czynność dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli i nieważna wobec zarządcy, jeżeli wniosek upadłościowy został złożony w ciągu sześciu miesięcy, a czynność uprzywilejowała jednego wierzyciela kosztem pozostałych. Zasady te mają znaczenie, gdy dłużnik przenosi aktywa, spłaca wybranych wierzycieli albo zmienia strukturę majątku krótko przed upadłością.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w zakresie windykacji w Bhutanie, Grandliga może przeanalizować dokumenty dotyczące długu, ocenić majątek i sytuację procesową dłużnika, przygotować strategię przedprocesową, przeprowadzić negocjacje ugodowe, skoordynować postępowanie sądowe, ocenić możliwość uznania zagranicznego orzeczenia sądowego albo arbitrażowego oraz wesprzeć działania egzekucyjne lub upadłościowe. Skontaktuj się z nami, aby uzyskać wstępną ocenę sprawy i praktyczne rekomendacje dotyczące dalszego dochodzenia należności.

17.10.2024

196