Bahreyn’de alacak tahsilatı

Bahreyn’de alacak tahsilatı süreci, borçlunun hukuki ve mali durumunun, borcu doğrulayan belgelerin ve alacağın fiilen tahsil edilebilirliğinin değerlendirilmesiyle başlamalıdır. Borçlu bir şirket ise kayıtlı unvanı, ticaret sicili bilgileri, faaliyet konusu, mevcut ortaklık veya sahiplik bilgileri, sermaye yapısı, güncel durumu, tespit edilebilir mal varlığı, devam eden davaları, açılmış icra dosyaları ve borca itiraz ihtimali incelenmelidir.

Bu aşamada alacağın sözleşme, fatura, teslim belgeleri, hesap mutabakatları, yazışmalar, borç ikrarı, çekler, teminat belgeleri veya önceki bir mahkeme kararıyla desteklenip desteklenmediği belirlenmelidir. Bahreyn’de alacaklının belge dosyasının niteliği; müzakere, olağan mahkeme yargılaması, icra edilebilir belgeye dayalı takip, yabancı mahkeme kararının tanınması veya borçlunun iflasına ilişkin işlemler arasında doğru yolun seçilmesini doğrudan etkiler.

Borçluya karşı önemli bir mahkeme süreci veya sonuçlanmamış icra takibi yoksa ve borçlu ticari faaliyetlerine devam ediyorsa, alacaklı önce yargı dışı alacak tahsilatı aşamasını kullanabilir. Bu aşama, borçlunun tutumunu belirlemek, delilleri korumak, karar veren kişileri tespit etmek, borçlunun borcu kabul edip etmediğini anlamak ve dosyayı olası dava veya icra sürecine hazırlamak açısından önemlidir.

Yargı dışı aşama, borçluyla yapılandırılmış görüşmeler yürütülerek ödeme alınmasını, taksit planı üzerinde anlaşılmasını veya alacaklının menfaatlerini koruyan başka bir uzlaşmaya varılmasını amaçlar. Bu tür bir çözüm; malların iadesi, borcun üçüncü kişiye devri, mahsup, teminat verilmesi veya alacaklı açısından ticari olarak kabul edilebilir başka bir düzenleme olabilir.

Borçluyla iletişim en başından itibaren hukuka uygun, belgelenebilir ve tutarlı olmalıdır. Yazılı ödeme talebinde alacaklı, borçlu, talep edilen tutar, borcun sözleşmesel veya hukuki dayanağı, ödeme süresi ve alacağı doğrulayan belgeler açıkça belirtilmelidir. Posta, elektronik posta, telefon veya mesajlaşma araçlarıyla yapılan sonraki iletişim aynı hukuki pozisyonu desteklemeli ve borçlunun borcu kabul edip etmediğini, ek süre isteyip istemediğini, alacağa itiraz edip etmediğini veya işbirliğinden kaçınıp kaçınmadığını ortaya koymalıdır.

Ödeme talebinin gönderilmesi ve takip iletişiminin gerçekleştirilmesinden sonra, borçlunun ödeme yapmaya, uygulanabilir bir uzlaşmayı müzakere etmeye veya alacağa ilişkin esaslı bir itirazı sürdürmeye hazır olup olmadığını belirlemek için genellikle 60 güne kadar olan bir süre yeterlidir. Bu süre, dosya yönetimi açısından pratik bir ölçüttür ve yasal bir süre değildir; bir ödeme planı üzerinde anlaşılması halinde uzatılabilir. Borçlu ödeme talebini görmezden gelirse, alacağa yeterli gerekçe olmadan itiraz ederse veya ilk değerlendirme müzakerelerin pratik bir sonuç doğurma ihtimalinin düşük olduğunu gösterirse, sonraki adım mevcut belgelere ve borçlunun profiline en uygun hukuki yolun seçilmesidir.

Yargı yoluyla alacak tahsilatı başlatılmadan önce, ilgili talep için uygulanacak zamanaşımı süresi belirlenmelidir. Bahreyn medeni hukukuna göre kişisel borçlar için genel zamanaşımı süresi, özel bir hüküm farklı bir süre öngörmediği sürece 15 yıldır. Zamanaşımı kural olarak borcun muaccel olduğu günden itibaren işlemeye başlar ve süreler gün olarak hesaplanır.

Tacirlerin kendi ticari faaliyetlerinden doğan karşılıklı borçları için Bahreyn ticaret hukuku, kanunda daha kısa bir süre öngörülmedikçe, edimin muaccel olduğu tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi kabul eder. Aynı 10 yıllık süre, tacirler arasında ticari faaliyetle bağlantılı davalarda verilen kesin mahkeme kararları bakımından da önem taşır. Bazı alacaklar daha kısa sürelere tabi olabilir; belirli dönemsel ödemeler, mesleki ücretler ve medeni hukukta düzenlenen özel alacak türleri buna dahildir.

Zamanaşımı süresinin dolmasının sonuçları mahkeme tarafından ancak borçlu, borçlunun alacaklıları veya hukuki menfaati bulunan başka bir kişi tarafından ileri sürüldüğünde uygulanır; bu durum istinaf veya temyiz aşaması için de geçerlidir. Zamanaşımı; dava açılması, çağrı, haciz, iflas veya dağıtım sürecinde alacağın bildirilmesi, alacaklının hakkını mahkeme önünde ileri sürmeye yönelik başka bir işlemi veya borçlunun alacaklının hakkını açık ya da zımni olarak kabul etmesiyle kesilebilir.

Zamanaşımı kesildikten sonra yeni bir süre işlemeye başlar. Medeni konularda borç kesin bir mahkeme kararıyla hüküm altına alınmışsa, yeni süre genel olarak 15 yıldır; ancak karardan sonra doğan yenilenen dönemsel borçlar bu kapsamın dışında olabilir. Tacirler arasında ticari faaliyetle bağlantılı kesin mahkeme kararlarında ise ticaret hukukundaki 10 yıllık süre dikkate alınmalıdır.

Bahreyn hukuku, yargı yoluyla alacak tahsilatı için birden fazla hukuki yol öngörür. Uyuşmazlık konusu para alacaklarında temel yol, yetkili Bahreyn mahkemesinde olağan yargılama sürecidir. Bununla birlikte, alacaklının elinde kesin mahkeme kararı, icra edilebilir hakem kararı, onaylı resmi belge, tasdik edilmiş sulh tutanağı veya kanunen icra edilebilir nitelikte başka bir belge varsa, bazı talepler doğrudan icra aşamasına geçebilir.

İlk derece mahkemeleri alt mahkeme ve yüksek mahkemeden oluşur. Talep değeri 5.000 Bahreyn dinarına kadar olan medeni ve ticari davalar genel olarak alt mahkemede, 5.000 Bahreyn dinarını aşan medeni ve ticari davalar ise yüksek mahkemede görülür. Değeri yüksek ve uluslararası nitelik taşıyan bazı ticari uyuşmazlıklar, özellikle talep değeri 500.000 Bahreyn dinarını aşıyorsa ve finans kurumları, ticari şirketler veya uluslararası ticari uyuşmazlık niteliğiyle ilgili yasal şartlar karşılanıyorsa, Bahreyn Uyuşmazlık Çözüm Odası kapsamına girebilir.

Mahkeme süreci genellikle dava dilekçelerinin, destekleyici belgelerin ve mahkeme harçlarının elektronik ortamda sunulmasıyla yürütülür. Dava dilekçesinde taraflar, mahkeme, olaylar, talep edilen tutar, alacağın hukuki dayanağı ve deliller belirtilmelidir. Talep belirli bir para tutarına ilişkinse, tutar açık şekilde gösterilmelidir.

Bahreyn mahkemelerinde yargılama dili kural olarak Arapçadır. Türkçe olağan yargılama dili değildir. Belirli yüksek değerli uyuşmazlıklarda, Bahreyn Uyuşmazlık Çözüm Odası kapsamındaki işlerde, sözleşme veya yazışmaların başka bir dili kabul ettiği davalarda ve tahkim dilinin buna imkan verdiği hallerde farklı bir dil önem kazanabilir. Bu nedenle yabancı alacaklı bakımından tercüme ve belgelerin usulüne uygun hazırlanması dava stratejisinin önemli bir parçasıdır.

Olağan mahkeme süreci, yetkili mahkemeye dava açılmasıyla başlar. Dava açılıp harç ödendikten sonra dosya kaydedilir ve dava dilekçesinin bir örneği davalıya tebliğ edilir. Davalı, tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde yazılı cevap veya itiraz dilekçesi ile dayandığı belgeleri mahkemeye sunabilir. Davalı itiraz ederse, davacı da cevap olarak belge ve açıklamalarını sunmak için on günlük süreye sahiptir.

Bu sürelerin sona ermesinden sonra mahkeme duruşma tarihini belirler ve tarafları duruşmaya katılmaları için bildirir. Mahkeme, esasa geçmeden önce dava dilekçesinin usul şartlarına uygun olup olmadığını ve davalının usulüne uygun şekilde bilgilendirilip çağrılıp çağrılmadığını kontrol eder. Usuli eksiklikler tespit edilirse, mahkeme duruşmayı erteleyebilir ve eksikliklerin giderilmesine karar verebilir.

Davacı hazır bulunur ve davalı gelmezse, mahkeme usulüne uygun tebligatı kontrol ettikten sonra davalının yokluğunda davayı görmeye devam edebilir. Davacı delil sunabilir veya duruşmanın ertelenmesini ve davalıya yeniden bildirim yapılmasını isteyebilir. Davalı duruşma sona ermeden önce ortaya çıkarsa, mahkeme onun yokluğunda yapılan işlemler hakkında bilgi vermeli ve adil yargılama için gerekli görürse işlemleri uygun ölçüde tekrarlayabilir.

Dava mümkünse ilk duruşmada görülür. Ancak hem davacı hem de davalı, diğer tarafın savunmasına, itirazlarına veya karşı taleplerine cevap olarak belge ya da delil sunmak amacıyla erteleme isteyebilir. Taraflardan biriyle bağlantılı aynı sebep için birden fazla erteleme yapılmamalı ve erteleme süresi üç haftayı geçmemelidir.

Duruşma sırasında mahkeme tarafların beyanlarını dinler, gerekirse tanıkları dinler, yazılı delilleri inceler ve tarafların açıklamalarından sonra kararını yargılamanın sonunda hemen veya bu amaçla belirlenen başka bir duruşmada verebilir.

Çeke dayalı alacaklarda, çekin banka tarafından karşılıksız olarak işaretlenmesi ve icra formülünü taşıması halinde Bahreyn’de özel bir icra yolu uygulanabilir. Bu durumda alacaklı icra dosyasının açılması için başvurabilir ve süreç medeni ve ticari işlerde icra kurallarına göre yürütülür. Bu yol, alacaklının borçlu tarafından ödenmemiş geçerli bir çeke sahip olduğu ticari alacak uyuşmazlıklarında pratik önem taşır.

Taraflar, ilk derece mahkemesi kararının kesin olacağı ve temyize tabi olmayacağı konusunda anlaşabilirler. Böyle bir anlaşma yoksa, alt mahkeme kararı yüksek mahkemeye, yüksek mahkeme kararı yüksek istinaf mahkemesine, yüksek istinaf mahkemesi kararı ise Bahreyn Yargıtayına taşınabilir. Temyiz süresi, itiraz edilen kararın tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür. Bahreyn Yargıtayının kararı kesindir ve daha ileri bir temyiz yolu yoktur.

Sınır aşan uyuşmazlıklarda ayrı bir aşama olarak Bahreyn’de yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi gündeme gelebilir. Tanıma ve tenfiz başvuruları yüksek mahkemeye yapılır. Yabancı kararın kural olarak kesin ve icra edilebilir olması, yetkili bir mahkeme tarafından verilmiş bulunması, davalının usulüne uygun şekilde bilgilendirilmesine dayanması, Bahreyn mahkemesi kararıyla çelişmemesi ve Bahreyn kamu düzenine veya ahlaki kurallarına aykırı olmaması gerekir. Tanındıktan sonra karar, yerel mahkeme kararlarıyla birlikte icra mahkemesi aracılığıyla uygulanır.

Ticari uyuşmazlıklarda yerli ve yabancı hakem kararları da önem taşıyabilir. Yetkili mahkeme tarafından icra izni verildikten sonra hakem kararı icra edilebilir belge niteliği kazanabilir. Bu, alacaklının tanıma veya icra izni aşamasından Bahreyn’deki borçlu mal varlığına yönelik icra tedbirlerine geçmesini sağlar.

Mahkeme kararı icra edilebilir hale geldikten veya alacaklı başka bir icra edilebilir belge için icra izni aldıktan sonra, alacaklı icra mahkemesi nezdinde icra takibi başlatmalıdır. Medeni konularda kesin mahkeme kararı genel olarak icra yoluyla tahsil için 15 yıllık süre doğurur. Tacirler arasında ticari faaliyetle bağlantılı davalarda verilen kesin kararlar bakımından Bahreyn ticaret hukuku 10 yıllık zamanaşımı süresi öngörür.

Bahreyn’de icra sistemi, medeni ve ticari işlerde icraya ilişkin 2021 tarihli 22 sayılı kanun hükmünde kararnameye ve sonraki değişikliklere dayanır. Zorunlu icra kapsamında alacaklının talepleri; borçlunun banka hesaplarındaki paraların haczi ve tahsili, taşınır ve taşınmaz malların haczi ve satışı, menkul kıymetlerin haczi, şirket paylarının haczi, üçüncü kişiler nezdinde borçlu lehine bulunan mal veya alacakların haczi yoluyla karşılanabilir.

İcra mahkemesi, mal varlığının tespitine ve korunmasına yönelik pratik tedbirler uygulayabilir. Bu tedbirler; borçlunun mal varlığını açıklamasını, üçüncü kişilerden bilgi istenmesini, banka hesapları ve kayıtlı mallarla ilgili işlemleri, borçlunun mal varlığına ilişkin işlemlerin izlenmesini ve yasal şartlar gerçekleştiğinde borcun borçlunun kredi siciline işlenmesini içerebilir. Kanunda öngörülen şartlar gerçekleştiğinde seyahat yasağı da uygulanabilir.

Ticari şirketler bakımından icra stratejisi, şirketlere karşı icraya ilişkin özel kuralları da dikkate almalıdır. Şirkete icra sürecinde uzlaşma için süre tanınabilir; uzlaşmaya varılamazsa mal varlığını açıklama yükümlülükleri ve ödeme güçlüğüne ilişkin sonuçlar önem kazanabilir. Bu nedenle icra aşaması yalnızca doğrudan tahsil için değil, aynı zamanda iflas, yeniden yapılandırma veya tasfiye önlemlerinin gerekli olup olmadığını değerlendirmek için de önemlidir.

Teminatlı alacaklılar bakımından, 2026 tarihli 3 sayılı kanunla getirilen taşınır mallar üzerindeki teminatlara ilişkin Bahreyn düzenlemesi de önem taşır. Bu sistem, alacaklar, stoklar, ekipman, banka hesapları ve diğer mal varlığı unsurları dahil olmak üzere taşınır mallar üzerinde teminat haklarının kurulması, kaydedilmesi, önceliğinin belirlenmesi ve icrası için bir çerçeve oluşturur. Bahreyn ile bağlantılı teminatlı işlemlere giren alacaklılar, belgeleri hazırlarken, teminat haklarının önceliğini değerlendirirken ve teminatlı mal varlığından tahsilat planlarken bu sistemi dikkate almalıdır.

Bir şirketten veya tacirden alacağın tahsili için alternatif yol iflas, yeniden yapılandırma veya tasfiye süreci olabilir. Bu yol, borçlunun borçlarını vadesinde ödeyememesi, mali yükümlülüklerinin değerinin mal varlığını aşması, mevcut mal varlığına yönelik icranın sonuç vermemesi veya borçlunun işlemlerinin iflas masası içinde incelenmesini gerektiren belirtilerin bulunması halinde önem kazanabilir.

Alacaklı, iki temel durumda iflas sürecini başlatabilir: borçluya resmi yazılı ödeme uyarısı gönderildikten sonra borçlu vadesi gelen borçlarını ödeyemiyor ve bildirimden itibaren otuz gün içinde ödeme yapmıyorsa veya borçlunun mali yükümlülüklerinin değeri mal varlığının değerini aşıyorsa. Başvuru yapılmadan önce borcun tamamı geçerli bir uyuşmazlık veya mahsup kapsamında olmamalıdır.

Alacak tutarı yirmi bin Bahreyn dinarından az ise, iflas davası en az üç alacaklının sunduğu taleplere dayanılarak açılabilir. Mahkeme, alacaklının başvurusu üzerine sürecin başlatılmasını onaylamadan önce borçlunun iflas kanunu kapsamında olup olmadığını, başvurunun yasal şartları karşılayıp karşılamadığını ve borçlunun borçlarını ödeyemediğini veya yükümlülüklerinin mal varlığını aştığını inceler. Borçlu, alacaklının başvurusuna bildirimden itibaren on beş gün içinde veya mahkemenin belirlediği süre içinde itiraz edebilir.

Alacaklının başvurusunda borçlunun kimlik bilgileri, alacaklıların bilgileri, her bir borcun tutarı ve ayrıntıları, destekleyici belgeler, resmi ödeme uyarısının örneği ve varsa borçlunun cevabı yer almalıdır. Başvuruda ayrıca alacaklıların yeniden yapılandırma mı yoksa tasfiye mi talep ettiği belirtilmelidir. Başvuru sahibi, mahkeme tarafından belirlenen harçları, giderleri ve iflas sürecinin yönetim masraflarını karşılamak üzere güvence bedeli yatırmakla da yükümlü tutulabilir.

İflas süreci başladıktan sonra, iflas masasına karşı açılmış davalar, hukuki işlemler ve icra takipleri genel olarak durur. İflas masası; mahkemenin sürecin başlamasını onayladığı veya geçici olarak onayladığı anda borçlunun Bahreyn’de veya yurt dışında bulunan mal varlığını ve yükümlülüklerini, daha sonra edinilen malları, üçüncü kişilere karşı hakları, borçlunun faaliyetinin devamından doğan gelirleri ve iptal veya başka süreçler sonucunda geri alınan malları kapsar.

Borçlunun mal varlığı alacaklıları karşılamaya yetmiyorsa, iflas kuralları alacaklılara zarar veren işlemlerin veya yükümlülüklerin iptaline imkan tanıyabilir. Bu işlemler veya eylemler; mevcut ya da gelecekteki alacaklıları aldatmak veya zarara uğratmak amacıyla üstlenilen yükümlülükleri, borçlunun adil karşılık almadan yaptığı veya fayda sağlamayan bir yükümlülük üstlendiği ve bu sırada ödeme güçlüğünde olduğu ya da bu işlem nedeniyle ödeme güçlüğüne düştüğü işlemleri, ayrıca bir alacaklıya diğerlerine göre öncelik tanıyan eylem ve ödemeleri kapsar.

Böyle bir işlem veya yükümlülüğün iptali için başvuru, iflas sürecinin başlatılmasının onaylandığı tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Karşı taraf bağlantılı kişi ise bu süre bir yıldır. İptal sonucunda borçlunun mal varlığından çıkarılan mal veya değer iflas masasına geri dönebilir; bu da alacaklılara dağıtılabilecek varlıkları ve iflas sürecinin giderlerini karşılayacak kaynakları artırır.

Teminatlı borçlar bakımından, teminatlı alacaklara ilişkin durma kuralı ayrı esaslara tabidir. Teminatlı borçlara ilişkin durma, mahkemenin iflas sürecinin başlatılmasını onayladığı tarihten itibaren yüz yirmi gün sonra sona erebilir; ancak mahkeme iflas masasının değerini korumak veya artırmak için bu süreyi uzatabilir. Bu kural, alacağı teminatla desteklenen alacaklılar için önemlidir; çünkü tahsil stratejisi icra, teminat hakları, yeniden yapılandırma ve tasfiye arasındaki ilişkiye bağlı olabilir.

Bahreyn’de alacak tahsilatı konusunda desteğe ihtiyacınız varsa Grandliga, dosyanın tüm temel aşamalarında yardımcı olabilir: borçlunun ve belgelerin analizi, ödeme talebi stratejisinin hazırlanması, yargı dışı müzakereler, zamanaşımı süresinin değerlendirilmesi, mahkeme sürecine hazırlık, çeke dayalı dosyalarla çalışma, yabancı mahkeme kararlarının ve hakem kararlarının tanınması ve tenfizi, icra planlaması, iflasa ilişkin işlemler ve sınır aşan stratejinin koordine edilmesi. Uygun yol; borçlunun durumuna, mevcut belgelere, mal varlığına, zamanaşımı süresine, uyuşmazlık riskine ve alacaklının elinde icra edilebilir bir belge bulunup bulunmadığına bağlıdır.

05.11.2024

178