Windykacja w Syrii

Windykacja w Syrii rozpoczyna się od łącznej oceny prawnej i praktycznej: wypłacalności dłużnika, rodzaju jego działalności, historii przedsiębiorstwa, dokumentów potwierdzających dług, toczących się spraw sądowych, postępowań egzekucyjnych, dostępnych aktywów oraz ryzyka zakwestionowania roszczenia. W sprawach syryjskich istotne jest również ustalenie, czy dłużnik nadal prowadzi działalność, czy posiada majątek w Syrii, czy płatność może być wykonana przez dostępne kanały bankowe oraz czy wierzyciel dysponuje umową, fakturami, dokumentami dostawy, korespondencją, uznaniem długu albo zagranicznym orzeczeniem sądowym.

Jeżeli dłużnik nadal działa, ma możliwe do ustalenia aktywa i nie toczą się wobec niego postępowania lub niewykonane orzeczenia, które czynią negocjacje bezskutecznymi, sprawę można rozpocząć od etapu przedsądowego. Ten wariant jest szczególnie przydatny, gdy można skontaktować się z osobami decyzyjnymi, dług jest potwierdzony dokumentami, a realnym rozwiązaniem może być dobrowolna zapłata, restrukturyzacja harmonogramu płatności, zwrot towaru, potrącenie lub inne porozumienie handlowe.

Przedsądowa windykacja należności obejmuje negocjacje z dłużnikiem po skierowaniu pisemnego wezwania lub roszczenia odpowiednim kanałem komunikacji, w tym pocztą, wiadomością elektroniczną, telefonicznie albo przez narzędzia używane w relacjach biznesowych. Na tym etapie ważne jest utrwalenie stanowiska dłużnika: uznania długu, prośby o dodatkowy czas, częściowej zapłaty, zastrzeżeń co do wysokości roszczenia, powołania się na brak płynności albo propozycji ugody. Takie materiały mogą później mieć znaczenie dowodowe w postępowaniu sądowym.

W praktyce etap przedsądowy trwa zwykle do 60 dni, chyba że strony uzgodnią plan ratalny lub dłuższy mechanizm ugodowy. Jeżeli dłużnik unika kontaktu, kwestionuje dług bez wystarczających dokumentów, nie przedstawia realnej propozycji zapłaty albo istnieje ryzyko wyprowadzenia majątku, wierzyciel powinien przejść do postępowania sądowego i rozważyć zabezpieczenie majątku dłużnika.

Przed wszczęciem postępowania sądowego należy ustalić termin przedawnienia roszczenia w Syrii. W przypadku roszczeń opartych na syryjskim kodeksie cywilnym ogólny termin przedawnienia wynosi co do zasady 15 lat. W sprawach handlowych objętych syryjskim kodeksem handlowym ogólny termin przedawnienia wynosi co do zasady 10 lat, chyba że dla danego rodzaju roszczenia przewidziano krótszy termin. Dla praw odnawialnych okresowo, takich jak czynsz, odsetki, dochody okresowe i wynagrodzenie, może mieć zastosowanie pięcioletni termin przedawnienia. Skutki upływu terminu przedawnienia są stosowane przez sąd pierwszej instancji i sąd apelacyjny, gdy dłużnik powołuje się na taki zarzut.

Bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany, jeżeli dłużnik bezpośrednio lub pośrednio uzna prawo wierzyciela. Po przerwaniu termin biegnie na nowo. Dlatego korespondencja potwierdzająca dług, częściowe płatności, propozycje ugodowe, harmonogramy spłaty i inne oświadczenia dłużnika powinny zostać zachowane jako część materiału dowodowego.

Ustawodawstwo syryjskie przewiduje sądową windykację należności w Syrii w zwykłym postępowaniu sądowym. Przed złożeniem pozwu wierzyciel powinien ustalić właściwy sąd, wysokość i podstawę prawną długu, adres dłużnika do doręczeń, dokumenty potwierdzające roszczenie oraz aktywa, które mogą mieć znaczenie na etapie egzekucji. Jeżeli istnieje ryzyko zbycia majątku przez dłużnika przed wydaniem orzeczenia, strategia sądowa może obejmować zabezpieczenie roszczenia przez zajęcie majątku przed lub w toku postępowania. Gdy takie zabezpieczenie zostaje uzyskane przed wniesieniem pozwu głównego, pozew powinien zostać wniesiony w wymaganym terminie procesowym po wykonaniu postanowienia o zabezpieczeniu.

Zwykłe postępowanie sądowe polega na złożeniu pozwu do właściwego sądu wraz z kopiami dokumentów potwierdzających roszczenie. Po uiszczeniu właściwej opłaty sądowej pozew jest rejestrowany w aktach sądu, a jego odpis wraz z załącznikami przekazywany jest do doręczenia pozwanemu. W sprawie prowadzonej przez wierzyciela zagranicznego materiał dowodowy powinien obejmować w szczególności umowę, faktury, dokumenty dostawy, zestawienia sald, korespondencję, uznanie długu, dowody częściowych płatności, pełnomocnictwa oraz tłumaczenia dokumentów, jeżeli dokumenty nie są sporządzone w języku wymaganym przez sąd.

Pozwany ma obowiązek złożyć pisemną odpowiedź na pozew w terminie ośmiu dni od dnia otrzymania zawiadomienia o wniesieniu pozwu. Do odpowiedzi powinny zostać dołączone dokumenty, na które powołuje się pozwany, wraz z ich kopiami. Jeżeli dłużnik kwestionuje roszczenie, wierzyciel powinien skoncentrować się na pisemnych dowodach wykonania umowy, dostawy towarów lub usług, wysokości długu, odsetek, szkody oraz korespondencji potwierdzającej obowiązek zapłaty.

Po otrzymaniu odpowiedzi pozwanego jej odpis przekazywany jest powodowi lub jego pełnomocnikowi. Po upływie trzech dni od doręczenia odpowiedzi pozwanego albo następnego dnia po upływie terminu na jej złożenie sprawa trafia do prezesa sądu w celu wyznaczenia terminu rozprawy i wydania orzeczenia tymczasowego albo końcowego. Prezes sądu może odroczyć wyznaczenie rozprawy i umożliwić powodowi ustosunkowanie się do argumentów pozwanego, jeżeli powód o to wnosi.

W prostych sprawach sędzia może wyznaczyć termin rozprawy niezwłocznie po złożeniu pozwu, bez wcześniejszej wymiany pism procesowych. Sprawa jest traktowana jako prosta, gdy prezes sądu w chwili rejestracji pozwu uzna, że wymiana dokumentów nie jest wymagana. W takich sprawach pozwany lub jego pełnomocnik powinni przedstawić zarzuty i dowody na pierwszej rozprawie, gdy strony są prawidłowo obecne.

Termin stawienia się w sądzie w celu udziału w rozprawie wynosi co najmniej trzy dni. W prostych sprawach termin stawiennictwa wynosi dwadzieścia cztery godziny, a w przypadkach szczególnej pilności może zostać skrócony do jednej godziny, jeżeli zawiadomienie zostanie doręczone osobiście drugiej stronie.

Zgodnie z art. 105 ustawy nr 1 z 2016 roku strony, które nie są adwokatami, co do zasady występują przed sądem przez adwokatów działających na podstawie pełnomocnictwa. Jednym z wyjątków są roszczenia osobiste o zapłatę kwoty nieprzekraczającej 100 000 funtów syryjskich. Jeżeli roszczenie przekracza ten próg albo nie mieści się w ustawowym wyjątku, należy uwzględnić obowiązkowe zastępstwo procesowe. Brak ustanowienia adwokata w sprawie, w której jest to wymagane, może mieć skutki dla rozpoznania sprawy w pierwszej instancji oraz dla dopuszczalności środka zaskarżenia wniesionego przez tę stronę.

Jeżeli pozwany nie stawi się na rozprawie, sprawa może zostać rozpoznana zaocznie. Jeżeli pozwany nie złoży odpowiedzi na pozew albo nie stawi się na rozprawie, sąd może uwzględnić takie zachowanie przy ocenie dowodów i dopuścić dowód z zeznań ustnych lub z okoliczności pośrednich w przypadkach, w których prawo pozwala na dowodzenie bez dokumentu pisemnego.

Jeżeli strony stawią się w sądzie, sąd wysłuchuje ich roszczeń, zarzutów i dowodów. Wierzyciel powinien być przygotowany do przedstawienia podstawy prawnej długu, wysokości roszczenia, odsetek lub szkody, niewykonania zobowiązania przez dłużnika oraz dokumentów potwierdzających wykonanie świadczenia przez wierzyciela. Sąd może wydać wyrok po zakończeniu rozprawy albo odroczyć jego wydanie do kolejnego posiedzenia.

Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu apelacyjnego w terminie 15 dni od dnia doręczenia orzeczenia. W sprawach prostych lub pilnych termin na wniesienie środka zaskarżenia może wynosić 5 dni. Orzeczenie sądu apelacyjnego może zostać zaskarżone do Syryjskiego Sądu Kasacyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Skarga kasacyjna może wstrzymywać skuteczność zaskarżonego orzeczenia w przypadkach i zakresie przewidzianych przez przepisy procesowe. Orzeczenie Sądu Kasacyjnego jest ostateczne i nie podlega dalszemu zwykłemu zaskarżeniu.

Dla wierzyciela zagranicznego odrębną ścieżką może być uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego w Syrii. Jeżeli wierzyciel posiada prawomocne orzeczenie zagraniczne, może dążyć do jego wykonania przed sądem pierwszej instancji, jeżeli sąd zagraniczny był właściwy, orzeczenie zostało wydane zgodnie z prawem państwa pochodzenia, strony miały zapewnione prawa procesowe, orzeczenie nie jest sprzeczne z orzeczeniem syryjskim, nie narusza syryjskiego porządku publicznego oraz jest ostateczne, wiążące i wykonalne w państwie pochodzenia. Przed wyborem tej ścieżki należy ocenić wzajemność, ewentualne umowy międzynarodowe oraz praktyczną możliwość egzekucji z majątku dłużnika w Syrii.

Po uzyskaniu prawomocnego i wykonalnego orzeczenia wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. W przypadku orzeczeń w sprawach cywilnych występuje 15-letni okres związany z możliwością egzekucji, natomiast w praktycznych odniesieniach do wierzyciela egzekwującego orzeczenie pojawia się także 10-letni okres. Z tego względu działania egzekucyjne powinny zostać rozpoczęte bez zwłoki po uzyskaniu możliwości wykonania orzeczenia. Na etapie egzekucji roszczenie wierzyciela może być zaspokojone ze środków na rachunkach dłużnika, ruchomości, nieruchomości, papierów wartościowych, wierzytelności przysługujących dłużnikowi oraz innych składników majątku podlegających zajęciu. W sprawach syryjskich praktyczna skuteczność egzekucji zależy od tego, czy majątek dłużnika został ustalony, czy może zostać prawnie zajęty oraz czy kanał płatności może zostać wykorzystany bez naruszenia ograniczeń sankcyjnych i wymogów bankowych.

Alternatywną możliwością odzyskania długu od spółki albo przedsiębiorcy jest postępowanie upadłościowe dłużnika na podstawie syryjskiego kodeksu handlowego. Ustawa nr 33 z 2007 roku reguluje sprawy handlowe, w tym zasady związane z upadłością. W sprawie windykacyjnej upadłość może mieć znaczenie, gdy dłużnik jest przedsiębiorcą lub spółką handlową, zaprzestał regulowania wymagalnych długów handlowych, a zwykła egzekucja z pojedynczych składników majątku nie daje realnej perspektywy pełnego zaspokojenia wierzycieli.

Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie wierzycieli, mechanizmy upadłościowe mogą obejmować podważenie czynności, które zmniejszyły majątek dłużnika albo naruszyły interes wierzycieli. Bezskuteczne są następujące czynności dokonane przez dłużnika po dniu zaprzestania płatności albo w ciągu dwudziestu dni poprzedzających ten dzień: czynności i ustępstwa wyrządzające szkodę wierzycielom, z wyjątkiem drobnych darowizn; spłata długów przed terminem, niezależnie od formy spłaty; spłata długów pieniężnych w sposób inny niż zapłata pieniężna; oraz ustanowienie zabezpieczenia na majątku dłużnika dla wcześniej istniejącego długu.

Roszczenia o unieważnienie powyższych czynności mogą być zgłaszane w terminie osiemnastu miesięcy od dnia otwarcia postępowania upadłościowego. W razie unieważnienia takich czynności majątek albo wartość wyprowadzona z masy dłużnika może zostać przywrócona, zwiększając masę likwidacyjną przeznaczoną na zaspokojenie roszczeń wierzycieli i pokrycie kosztów postępowania. Z tego względu upadłość w Syrii może być nie tylko ścieżką likwidacyjną, ale także narzędziem odzyskiwania wartości, gdy dłużnik przenosił aktywa, preferował wybranych wierzycieli albo ustanawiał zabezpieczenia krótko przed ogłoszeniem upadłości.

W sprawach transgranicznych wierzyciel powinien również ocenić ograniczenia sankcyjne, wymogi bankowe i dostępne kanały płatności. Chociaż w 2025 roku zniesiono znaczną część sankcji gospodarczych wobec Syrii, ograniczenia ukierunkowane wobec określonych osób, podmiotów i podstaw bezpieczeństwa nadal mogą mieć znaczenie. Przed przyjęciem płatności, zawarciem ugody, egzekucją z aktywów albo ustaleniem sposobu rozliczenia należy sprawdzić dłużnika, udziałowców, banki, pośredników oraz trasę płatności.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Syrii, Grandliga może pomóc na wszystkich etapach sprawy: analizie dłużnika i dokumentów, przygotowaniu strategii przedsądowej, negocjacjach, ocenie terminów przedawnienia, postępowaniu sądowemu, zabezpieczeniu roszczenia, uznaniu i wykonaniu zagranicznego orzeczenia, egzekucji z majątku, działaniach upadłościowych oraz planowaniu płatności z uwzględnieniem ograniczeń bankowych i sankcyjnych. Właściwa ścieżka zależy od statusu dłużnika, dokumentów, aktywów, miejsca egzekucji i realnych możliwości płatności, dlatego sprawa powinna zostać oceniona przed wyborem ugody, procesu sądowego, egzekucji albo postępowania upadłościowego.

25.10.2024

182