Windykacja w Surinamie

Windykacja w Surinamie rozpoczyna się od oceny prawnej i praktycznej sytuacji dłużnika, dokumentów potwierdzających dług oraz majątku, z którego roszczenie może zostać realnie zaspokojone. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy dłużnik jest spółką, wspólnikiem spółki osobowej, przedsiębiorcą indywidualnym czy osobą fizyczną, czy nadal prowadzi działalność, oraz czy roszczenie wynika z umowy, faktur, dokumentów dostawy, wyciągów z rachunku, korespondencji, uznania długu, gwarancji lub innych dowodów.

Analiza powinna obejmować również miejsce pobytu lub siedzibę dłużnika w Surinamie, dostępne informacje o przedsiębiorstwie i majątku, rachunki bankowe, wierzytelności przysługujące dłużnikowi, rzeczy ruchome, nieruchomości, statki, statki powietrzne, toczące się sprawy sądowe, istniejące środki egzekucyjne oraz oznaki niewypłacalności. W sprawach transgranicznych szczególne znaczenie mają prawidłowa nazwa dłużnika, adres zamieszkania lub prowadzenia działalności, język i forma dokumentów, postanowienia o jurysdykcji, zapisy na sąd polubowny oraz to, czy wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe albo orzeczenie arbitrażowe.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się postępowania, które uniemożliwiają dobrowolne odzyskanie należności, a dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, wierzyciel może rozpocząć od etapu windykacji przedprocesowej. Ten etap jest najbardziej użyteczny wtedy, gdy roszczenie jest jasno udokumentowane, z dłużnikiem można skontaktować się w sposób możliwy do potwierdzenia, a wierzyciel jest gotowy przejść do sądu, zabezpieczenia majątku lub postępowania upadłościowego, jeżeli płatność nie zostanie dokonana.

Etap przedprocesowy opiera się na uporządkowanych negocjacjach z dłużnikiem w celu uzyskania zapłaty, uzgodnienia harmonogramu spłaty, uzyskania pisemnego uznania długu, zwrotu towaru, przeniesienia wierzytelności na osobę trzecią, potrącenia wzajemnych zobowiązań albo zawarcia innej zgodnej z prawem ugody.

Kontakt z dłużnikiem zwykle rozpoczyna się po wysłaniu pisemnego wezwania do zapłaty odpowiednim sposobem, w szczególności pocztą, pocztą elektroniczną lub innym kanałem pozwalającym udokumentować doręczenie i treść wezwania. Przy windykacji w Surinamie treść oraz dowód wysłania wezwania mają znaczenie także dlatego, że pisemne wezwanie wierzyciela może mieć wpływ na zachowanie roszczenia i przerwanie biegu przedawnienia.

Jeżeli dłużnik odmawia zapłaty, unika kontaktu, bezzasadnie kwestionuje roszczenie, przenosi majątek albo z dokumentów wynika, że ugoda jest mało prawdopodobna, wierzyciel powinien przejść do strategii sądowej. Następny etap może obejmować zwykłe postępowanie sądowe, nakaz sądowy w sprawach o ograniczonej wartości pieniężnej, zabezpieczenie majątku, wykonanie istniejącego tytułu albo działania związane z upadłością dłużnika.

Przed wszczęciem postępowania sądowego wierzyciel powinien ocenić termin przedawnienia. Zgodnie z Kodeksem cywilnym Surinamu ogólny termin przedawnienia wynosi 20 lat, chyba że ustawa przewiduje inny termin. W przypadku większości umownych roszczeń pieniężnych, w tym roszczeń o wykonanie obowiązku zapłaty wynikającego z umowy, termin przedawnienia wynosi zasadniczo 5 lat od dnia następującego po dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Sąd uwzględnia skutki upływu terminu przedawnienia, gdy dłużnik powoła się na przedawnienie w toku postępowania. Bieg przedawnienia może zostać przerwany przez wniesienie pozwu albo dokonanie innej formalnej czynności procesowej, przez pisemne wezwanie lub pisemne zawiadomienie, w którym wierzyciel jednoznacznie zastrzega prawo do spełnienia świadczenia, a także przez uznanie prawa wierzyciela przez dłużnika. Po przerwaniu biegu przedawnienia rozpoczyna się nowy termin przedawnienia zgodnie z zasadami Kodeksu cywilnego.

Prawo Surinamu przewiduje dwie główne drogi sądowej windykacji należności. Pierwszą jest zwykłe postępowanie sądowe, stosowane przy spornych długach handlowych, roszczeniach wymagających szerszego postępowania dowodowego, sprawach z udziałem kilku podmiotów, złożonych sporach umownych oraz sytuacjach, w których dłużnik może podnieść zarzuty. Drugą drogą jest nakaz sądowy w sprawach o ograniczonej wartości pieniężnej, który może być stosowany, gdy roszczenie dotyczy określonej kwoty głównej albo innego interesu pieniężnego mieszczącego się w progu ustalonym przez Prezesa Sądu Sprawiedliwości Surinamu.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się od wniesienia pozwu. Sąd decyduje, czy sprawa może zostać przyjęta do rozpoznania, zawiadamia pozwanego i przygotowuje sprawę do rozpatrzenia co do istoty. Jeżeli pozew spełnia wymagania proceduralne, sekretarz sądowy wpisuje sprawę do rejestru ogólnego.

Strony mogą występować przed sądem osobiście albo z pomocą prawną, chyba że wybrały reprezentację przez adwokata. Sędzia może na każdym etapie sprawy zarządzić osobiste stawiennictwo jednej lub kilku stron w celu podjęcia próby pojednania, uzyskania informacji albo rozstrzygnięcia innych istotnych kwestii procesowych.

Sędzia wyznacza termin rozprawy i wzywa strony do stawienia się przed sądem. Wezwanie może również obejmować wskazanie, aby strony zapewniły obecność świadków, których chcą przesłuchać, oraz przedstawiły dowody, na których zamierzają się oprzeć. Przy doręczaniu wezwania pozwanemu komornik albo inna upoważniona osoba informuje pozwanego, że może on złożyć pisemną odpowiedź przed rozprawą albo w dniu rozprawy.

Powód, który nie ma miejsca zamieszkania ani zwykłego pobytu w Surinamie, może na żądanie strony przeciwnej zostać zobowiązany do złożenia zabezpieczenia kosztów sądowych, odszkodowania oraz odsetek, które mogą zostać od niego zasądzone. Taki obowiązek ma ustawowe wyjątki, między innymi gdy wynika to z umowy międzynarodowej, gdy orzeczenie o kosztach może zostać wykonane w miejscu zamieszkania powoda, gdy istnieje wystarczająca możliwość dochodzenia tych kosztów w Surinamie albo gdy zabezpieczenie ograniczałoby skuteczny dostęp do sądu.

Jeżeli pozwany nie stawi się w sądzie, a wymagane terminy i formalności zostały zachowane, sprawa może zostać rozpoznana pod jego nieobecność, a roszczenie może zostać uwzględnione, o ile sąd nie uzna go za sprzeczne z prawem lub bezzasadne. Wyrok zaoczny nie jest wydawany wobec pozwanego, który złożył pisemną odpowiedź przed rozprawą albo w dniu rozprawy, lecz nie stawił się osobiście ani przez przedstawiciela.

Sprawa jest rozpatrywana ustnie na rozprawie, przy zachowaniu prawa stron do złożenia dokumentów podpisanych przez strony, ich przedstawicieli albo prawników. Pozew, pisemna odpowiedź oraz złożone dokumenty są odczytywane na rozprawie, jeżeli ma to zastosowanie w danej sprawie. Sędzia może udzielać stronom wyjaśnień potrzebnych do prawidłowego przebiegu sprawy, zadawać pytania oraz wskazywać środki prawne lub dowodowe istotne dla rozstrzygnięcia.

Po stawieniu się obu stron sędzia wysłuchuje ich wyjaśnień i może wydać decyzję niezwłocznie, jeżeli sprawa jest gotowa do rozstrzygnięcia. Jeżeli strony wnoszą o odroczenie rozprawy, sędzia może uwzględnić taki wniosek, gdy jest uzasadniony, i wyznaczyć kolejny termin. Jeżeli strony różnią się co do faktów, a przesłuchanie świadków lub przeprowadzenie innych dowodów może mieć wpływ na wynik sprawy, sędzia może rozpocząć postępowanie dowodowe niezwłocznie albo na następnej wyznaczonej rozprawie. Po przeprowadzeniu dowodów sąd wydaje decyzję.

Nakaz sądowy w sprawach o ograniczonej wartości pieniężnej stanowi odrębną drogę dla mniejszych roszczeń mieszczących się w progu finansowym ustalonym przez Prezesa Sądu Sprawiedliwości Surinamu. Wniosek może dotyczyć zapłaty określonej kwoty głównej albo innego roszczenia o ograniczonej wartości pieniężnej. Sekretariat sądu udostępnia wzór wniosku. Z tej drogi można korzystać przeciwko jednej stronie przeciwnej albo spółce jawnej, przy czym strona przeciwna powinna mieć znane miejsce zamieszkania lub pobytu w Surinamie. Jeżeli wniosek dotyczy spółki jawnej, co najmniej jeden wspólnik zarządzający powinien mieć znane miejsce zamieszkania lub pobytu w Surinamie albo spółka powinna mieć tam siedzibę.

Sąd może oddalić wniosek o nakaz sądowy, jeżeli roszczenie jest sprzeczne z prawem albo bezzasadne. Jeżeli sprawa jest dalej prowadzona, strona przeciwna zostaje wezwana na rozprawę w sprawie roszczenia o ograniczonej wartości pieniężnej i może złożyć pisemną odpowiedź przed rozprawą albo w jej toku. Sąd może rozpoznać sprawę niezwłocznie, jeżeli pozwala na to jej stan. Jeżeli sąd nie wydaje nakazu, nie oddala wniosku i nie odracza sprawy, sprawa może zostać przekazana do zwykłej rozprawy sądowej w celu dalszych czynności procesowych.

Termin na wniesienie apelacji wynosi zasadniczo sześć tygodni. Termin zwykle biegnie od dnia wydania wyroku. Jeżeli osoba wnosząca apelację albo jej przedstawiciel nie byli obecni przy ogłoszeniu wyroku, termin biegnie od dnia, w którym ostateczne orzeczenie zostało przekazane w sposób przewidziany przez prawo. W innych przypadkach termin może rozpocząć się po doręczeniu lub zawiadomieniu o wyroku albo po czynności wskazującej, że dłużnik dowiedział się o wyroku lub rozpoczętej egzekucji. Apelacja wstrzymuje wykonanie orzeczenia, gdy orzeczenie nie podlega tymczasowemu wykonaniu. Po rozpoznaniu sprawy sąd odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie zgodnie z właściwymi zasadami proceduralnymi.

Dla wierzycieli zagranicznych odrębnym etapem może być uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych w Surinamie. Zagraniczne orzeczenie sądowe może zostać wykonane w Surinamie drogą przewidzianą w prawie procesowym, gdy wykonanie opiera się na umowie międzynarodowej albo podstawie ustawowej i zostanie uzyskana zgoda sądu. W takim postępowaniu sąd surinamski rozpoznaje wniosek o zezwolenie na wykonanie, natomiast sama sprawa nie jest ponownie badana co do istoty.

Jeżeli zagraniczne orzeczenie nie mieści się w dostępnej drodze wykonania, wierzyciel może dochodzić roszczenia przed sądem w Surinamie. Z tego powodu już na początku sprawy należy ocenić państwo wydania orzeczenia, rodzaj orzeczenia, jego ostateczność, prawidłowość zawiadomienia dłużnika, dostępny majątek w Surinamie oraz to, czy istnieje umowna albo ustawowa podstawa wykonania.

Przed rozpoczęciem lub w toku postępowania sądowego wierzyciel może również rozważyć zabezpieczenie majątku w celu zachowania składników majątkowych na potrzeby przyszłej egzekucji. Taki środek wymaga zgody sądu, a wniosek powinien wskazywać rodzaj zabezpieczenia, prawo, na którym opiera się wierzyciel, oraz w przypadku roszczenia pieniężnego kwotę roszczenia albo jego maksymalną wysokość. Jeżeli roszczenie główne nie zostało jeszcze wniesione do sądu, sąd wyznacza termin na jego wniesienie, nie krótszy niż osiem dni od dokonania zabezpieczenia.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia albo uzyskaniu innego tytułu wykonawczego wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne. W Surinamie wykonalny odpis krajowego wyroku, nakazu sądowego, aktu urzędowego albo innego tytułu wskazanego przez prawo może zostać wykonany po doręczeniu go stronie, przeciwko której egzekucja jest prowadzona. Prawo do wykonania orzeczenia sądowego albo arbitrażowego wygasa zasadniczo po 20 latach od dnia następującego po wydaniu orzeczenia, natomiast niektóre świadczenia okresowe związane z odsetkami, karami i podobnymi dodatkowymi należnościami mogą podlegać krótszemu 5-letniemu terminowi.

W ramach postępowania egzekucyjnego roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone z majątku dłużnika podlegającego zajęciu. W zależności od posiadanego tytułu oraz rodzaju majątku dłużnika egzekucja może obejmować zajęcie środków na rachunkach bankowych lub wierzytelności przysługujących dłużnikowi, zajęcie i sprzedaż rzeczy ruchomych oraz nieruchomości, zajęcie papierów wartościowych, a także środki dotyczące statków lub statków powietrznych. Wynik egzekucji zależy od prawidłowej identyfikacji dłużnika, skutecznego doręczenia, dostępnego majątku, pierwszeństwa innych roszczeń oraz ewentualnego postępowania upadłościowego.

Jeżeli dłużnik wykazuje oznaki niewypłacalności, wierzyciel powinien rozważyć upadłość jako odrębną drogę dochodzenia należności. Dłużnik może zostać ogłoszony upadłym orzeczeniem sądu, gdy zaprzestał płacenia swoich zobowiązań, na podstawie własnego oświadczenia dłużnika, wniosku jednego lub kilku wierzycieli albo ze względów publicznych na wniosek właściwego organu. Dla wierzyciela ta droga ma znaczenie wtedy, gdy zwykłe negocjacje albo egzekucja mogą nie doprowadzić do zapłaty, ponieważ brak płatności wynika z szerszej niewypłacalności dłużnika.

Upadłość obejmuje cały majątek dłużnika istniejący w chwili ogłoszenia upadłości, a także majątek nabyty w toku postępowania upadłościowego. Jeżeli dłużnikiem jest spółka osobowa, upadłość obejmuje majątek wspólników, którzy w chwili ogłoszenia upadłości odpowiadają solidarnie za cały dług, jak również majątek nabyty przez nich w toku postępowania upadłościowego.

Na rzecz masy upadłości mogą zostać zakwestionowane czynności podlegające unieważnieniu, dokonane przez dłużnika przed ogłoszeniem upadłości bez obowiązku ich dokonania, jeżeli pokrzywdziły wierzycieli i jeżeli zarówno dłużnik, jak i osoba, z którą lub na rzecz której działał, wiedzieli, że czynności te spowodują szkodę wierzycieli.

Szczególną uwagę należy zwrócić na umowy, w których wartość zobowiązania po stronie dłużnika znacznie przewyższa wartość zobowiązania drugiej strony, czynności mające na celu zaspokojenie lub zabezpieczenie długu, którego termin płatności jeszcze nie nadszedł, oraz transakcje z osobami powiązanymi lub inne czynności mogące uprzywilejować jedną stronę kosztem ogółu wierzycieli.

Jeżeli taka czynność zostanie skutecznie zakwestionowana, wszystko, co zostało wyprowadzone z majątku dłużnika w wyniku nieważnej czynności, powinno zostać zwrócone do masy upadłości. Jeżeli zwrot jest niemożliwy albo składnik majątku nie może zostać zwrócony w stanie, w jakim został otrzymany, należy zapłacić odszkodowanie na rzecz masy upadłości. Prawa nabyte przez osoby trzecie działające w dobrej wierze są chronione na zasadach przewidzianych w przepisach upadłościowych.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w zakresie windykacji w Surinamie, nasz zespół może wesprzeć sprawę na każdym etapie: od oceny dłużnika i majątku, analizy umów oraz dowodów, przygotowania pisemnych wezwań do zapłaty i negocjacji, przez ocenę przedawnienia, strategię sądową, sądową windykację należności, zabezpieczenie majątku, uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych, aż po postępowanie egzekucyjne i działania związane z upadłością dłużnika. Strategia działania powinna uwzględniać status dłużnika, dostępne dokumenty, majątek w Surinamie oraz transgraniczny charakter sprawy.

11.09.2024

193