Windykacja w Dżibuti

Windykacja należności w Dżibuti rozpoczyna się od oceny prawnej, handlowej i procesowej dłużnika, dokumentów potwierdzających dług oraz majątku, który realnie może zostać objęty działaniami w Dżibuti. Na tym etapie należy ustalić, czy dłużnik jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, spółką zarejestrowaną w Dżibuti, spółką zagraniczną działającą przez lokalny oddział, podmiotem powiązanym albo innym uczestnikiem obrotu gospodarczego. W przypadku dłużników korporacyjnych analiza powinna obejmować dane rejestrowe, status oddziału, uprawnienia osób reprezentujących dłużnika, faktyczną działalność, toczące się sprawy sądowe, postępowania egzekucyjne, postępowania dotyczące niewypłacalności oraz oznaki przenoszenia majątku.

Jeżeli dłużnik nadal prowadzi działalność, ma znany adres lub miejsce prowadzenia działalności w Dżibuti i nie występują postępowania, które istotnie ograniczają możliwość odzyskania należności, wierzyciel może rozpocząć od przedsądowej windykacji należności w Dżibuti. Ten etap opiera się na formalnym wezwaniu do zapłaty, udokumentowanej korespondencji, negocjacjach i propozycji ugodowej. Wierzyciel może dążyć do pełnej albo częściowej zapłaty, ustalenia harmonogramu spłat, pisemnego uznania długu, zwrotu towaru, przeniesienia wierzytelności, zabezpieczenia płatności albo innego rozwiązania gospodarczego potwierdzonego dokumentami.

Jeżeli dłużnik nie odpowiada, kwestionuje dług bez wystarczających podstaw, narusza uzgodnienia ugodowe, ukrywa informacje o majątku albo wstępna analiza wskazuje, że dobrowolna spłata nie jest realna, sprawa powinna zostać skierowana na drogę sądową. Wybór pomiędzy zwykłym postępowaniem sądowym, uproszczoną procedurą dla drobnych sporów i nakazem zapłaty zależy od kwoty roszczenia, rodzaju dowodów, miejsca zamieszkania albo siedziby dłużnika w Dżibuti oraz od tego, która procedura może doprowadzić do uzyskania tytułu nadającego się do wykonania.

Przed skierowaniem sprawy do sądu wierzyciel powinien ocenić termin przedawnienia. Zgodnie z kodeksem cywilnym Dżibuti roszczenia osobiste i roszczenia dotyczące rzeczy ruchomych co do zasady przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym uprawniony dowiedział się albo powinien był dowiedzieć się o okolicznościach pozwalających na wykonanie prawa, chyba że szczególny przepis przewiduje inny termin. Skutki przedawnienia są brane pod uwagę przez sąd pierwszej instancji i sąd apelacyjny tylko wtedy, gdy powoła się na nie strona; sąd nie stosuje tej obrony z własnej inicjatywy.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany, w szczególności przez uznanie prawa wierzyciela przez dłużnika, wniesienie pozwu, czynność egzekucyjną albo inną prawnie istotną czynność procesową. Po przerwaniu dotychczasowy okres przedawnienia ulega zniesieniu i rozpoczyna się nowy termin tej samej długości.

Prawo Dżibuti przewiduje sądową windykację należności w zwykłym postępowaniu sądowym, uproszczonej procedurze dla drobnych sporów oraz w trybie nakazu zapłaty. Spory cywilne i gospodarcze dotyczące zapłaty są rozpoznawane w ramach jednolitego systemu sądowego, który obejmuje sądy pierwszej instancji, sądy apelacyjne i Sąd Najwyższy. System obejmuje również sądy pierwszej instancji w Ras Dika, Balbala, Dikhil i Obock, właściwe dla określonych okręgów i regionów.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się od złożenia pozwu do właściwego sądu. Następnie sąd wystawia wezwanie dla pozwanego na pierwszą rozprawę i przekazuje je komornikowi w celu doręczenia. Odstęp między dniem przyjęcia pozwu a pierwszą rozprawą nie powinien przekraczać jednego miesiąca, chyba że mają zastosowanie szczególne terminy związane z odległością, przerwami w pracy sądu albo szczególnymi okolicznościami.

Okres między doręczeniem wezwania a dniem stawienia się w sądzie wynosi pięć dni, jeżeli pozwany mieszka w miejscowości, w której znajduje się sąd. Termin ten wydłuża się do 10 dni, jeżeli pozwany mieszka w innym miejscu na terytorium Dżibuti, oraz do dwóch miesięcy, jeżeli pozwany mieszka poza terytorium Dżibuti. Naruszenie okresu między doręczeniem wezwania a dniem stawienia się w sądzie powoduje nieważność wezwania.

W wyznaczonym dniu sprawa powinna zostać zarejestrowana i przekazana do właściwej izby cywilnej albo gospodarczej. Sąd może rozpoznać sprawę już na pierwszym posiedzeniu, jeżeli z wyjaśnień stron i dokumentów złożonych przed posiedzeniem wynika, że sprawa jest gotowa do merytorycznego rozpoznania, również wtedy, gdy strony przedstawiają ustne uwagi.

Sąd może również rozpoznać sprawę, w której pozwany nie stawił się, jeżeli sprawa jest gotowa do rozpoznania co do istoty, albo zarządzić ponowne wezwanie pozwanego w celu zachowania zasady kontradyktoryjności.

Sąd może odroczyć rozpoznanie sprawy na inne posiedzenie, jeżeli strony muszą wymienić pisma procesowe, przekazać dodatkowe dokumenty, przedstawić dowody, złożyć listę świadków albo odnieść się do kwestii właściwości sądu. Pisma procesowe powinny jasno określać żądania stron, faktyczne i prawne podstawy każdego żądania oraz dokumenty, na których strona się opiera.

W wyznaczonym terminie sąd bada pisma stron i złożone dokumenty. Jeżeli sprawa jest gotowa do wydania orzeczenia i nie ma potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, sąd wysłuchuje strony albo wyznacza termin wystąpień ustnych. Po wysłuchaniu stron sąd wydaje orzeczenie.

Uproszczona procedura dla drobnych sporów ma zastosowanie do roszczeń pieniężnych do kwoty 3 000 000 franków dżibutyjskich, jeżeli są one potwierdzone dokumentami pisemnymi. W celu skorzystania z tej procedury wierzyciel składa do właściwego sądu wniosek wraz z dokumentami potwierdzającymi roszczenie. Jeżeli na podstawie dokumentów sędzia uzna roszczenie za uzasadnione, wydaje postanowienie nakazujące wykonanie zobowiązania; takie postanowienie nie podlega zaskarżeniu.

Postanowienie określa treść zobowiązania, termin i warunki jego wykonania oraz miejsce, dzień i godzinę rozprawy przed sądem pierwszej instancji, na której sprawa będzie rozpoznawana. Sekretariat sądu zawiadamia strony o postanowieniu w drodze zawiadomienia administracyjnego. Jeżeli zobowiązanie zostanie wykonane w wyznaczonym terminie, wierzyciel informuje o tym sekretariat, a sprawa zostaje wycofana z rozpoznania.

Jeżeli dłużnik nie wykona zobowiązania, sąd rozpoznaje roszczenie wierzyciela i wydaje ostateczne orzeczenie.

Nakaz zapłaty może być stosowany w sprawach cywilnych i gospodarczych dotyczących zapłaty określonej sumy pieniężnej, jeżeli roszczenie wynika ze zobowiązania umownego albo ustawowego i nie przekracza 2 000 000 franków dżibutyjskich kwoty głównej oraz 200 000 franków dżibutyjskich należności ubocznych. Procedura może być również stosowana, gdy roszczenie do kwoty 5 000 000 franków dżibutyjskich wynika z czeku, przyjęcia albo wystawienia weksla, weksla własnego, indosu albo poręczenia związanego z jednym z tych dokumentów.

Wierzyciel składa wniosek do sekretariatu sądu pierwszej instancji: do przewodniczącego izby cywilnej w przypadku roszczeń cywilnych albo do przewodniczącego izby gospodarczej w przypadku roszczeń gospodarczych. Wierzyciel, który nie ma miejsca zamieszkania albo siedziby w Dżibuti, musi wskazać adres do doręczeń w Dżibuti. Wniosek powinien określać strony, kwotę roszczenia, podstawę długu, wcześniejsze działania podjęte przez wierzyciela oraz dokumenty potwierdzające istnienie, wysokość i zasadność roszczenia.

Sprawa o nakaz zapłaty należy do wyłącznej właściwości sądu miejsca zamieszkania albo pobytu dłużnika lub jednego z dłużników. Odmienne postanowienia umowne nie wywołują skutku, a sąd powinien uwzględnić brak właściwości z urzędu. Jeżeli roszczenie wydaje się uzasadnione, sędzia wydaje nakaz w ciągu 8 dni od złożenia wniosku. Jeżeli wniosek zostanie oddalony, wierzyciel może dochodzić roszczenia w zwykłym trybie.

Nakaz zapłaty nie jest wydawany, jeżeli ma zostać doręczony za granicą albo jeżeli dłużnik nie ma znanego miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby w Dżibuti. Nakaz oraz odpis wniosku doręcza się każdemu dłużnikowi z inicjatywy wierzyciela. Jeżeli nakaz nie zostanie doręczony w ciągu 6 miesięcy od jego daty, traci moc.

Po doręczeniu nakazu dłużnik może wnieść sprzeciw w terminie 15 dni. Sprzeciw składa się zwykłym pismem do sekretariatu sądu pierwszej instancji; powinien on zawierać podstawy obrony dłużnika i być poparty dokumentami. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony w terminie, wierzyciel może wystąpić o nadanie nakazowi formuły wykonawczej. Nakaz wywołuje wtedy skutki orzeczenia wydanego po wysłuchaniu stron i nie podlega apelacji. Jeżeli sprzeciw zostanie wniesiony, właściwa izba cywilna albo gospodarcza rozpoznaje spór i wydaje orzeczenie zastępujące nakaz.

Od orzeczenia sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do właściwego sądu apelacyjnego w terminie jednego miesiąca, chyba że szczególny przepis przewiduje inny termin. Termin ten biegnie od dnia wydania orzeczenia, jeżeli orzeczenie zostało wydane po wysłuchaniu stron, oraz od dnia zawiadomienia, niezależnie od sposobu zawiadomienia, jeżeli orzeczenie uznaje się za wydane po wysłuchaniu stron. Termin apelacji wydłuża się o 10 dni, jeżeli strona mieszka w innym miejscu na terytorium Dżibuti niż miejscowość, w której znajduje się sąd, oraz o dwa miesiące, jeżeli strona mieszka za granicą.

W sprawach cywilnych i gospodarczych apelację wnosi się do izby cywilnej albo gospodarczej sądu apelacyjnego przez wezwanie na wyznaczony termin. Postępowanie apelacyjne pozwala stronom podnosić kwestie właściwości, wymieniać pisma procesowe, przekazywać dokumenty i dowody, przedstawiać listy świadków oraz, gdy jest to możliwe, zawrzeć ugodę przed przejściem sprawy do wystąpień końcowych.

Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego powinna zostać wniesiona w terminie 15 dni we wszystkich sprawach poza sprawami karnymi, które podlegają odrębnym przepisom postępowania karnego. W przypadku orzeczeń wydanych po wysłuchaniu stron termin biegnie od dnia orzeczenia; w przypadku orzeczeń uznanych za wydane po wysłuchaniu stron — od dnia zawiadomienia; a w przypadku orzeczeń zaocznych — od upływu terminu na wniesienie sprzeciwu.

Postępowanie przed Sądem Najwyższym ma formę pisemną. Skarga kasacyjna jest składana do sekretariatu Sądu Najwyższego i powinna być dołączona do niej kopia zaskarżonego orzeczenia albo wyciąg z rejestru podpisany przez sekretarza sądu. Wnoszący skargę doręcza ją pozostałym stronom albo ich pełnomocnikom w ciągu 15 dni od jej złożenia, składa uzasadnione pismo prawne w ciągu jednego miesiąca od złożenia skargi i doręcza je w ciągu 15 dni od złożenia. Strona przeciwna składa odpowiedź w ciągu jednego miesiąca od doręczenia pisma i doręcza ją pozostałym stronom w ciągu 15 dni. Następnie sprawa przechodzi przez wstępne badanie przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Orzeczenie Sądu Najwyższego jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

W przypadku wierzyciela zagranicznego osobnego rozważenia wymaga sytuacja, w której podstawą odzyskiwania należności jest nie nowy pozew w Dżibuti, lecz istniejące już orzeczenie sądu zagranicznego albo zagraniczne orzeczenie arbitrażowe. Uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia sądowego zależy od pochodzenia orzeczenia, właściwej umowy międzynarodowej albo podstawy wzajemności, ostatecznego i wykonalnego charakteru orzeczenia, prawidłowego zawiadomienia dłużnika, zgodności z porządkiem publicznym Dżibuti oraz istnienia majątku dłużnika na terytorium Dżibuti. Jest to inna droga niż wniesienie nowego pozwu, ponieważ zadaniem wierzyciela jest doprowadzenie do uznania i dopuszczenia do wykonania już wydanego orzeczenia.

W przypadku zagranicznych orzeczeń arbitrażowych Dżibuti jest związane Konwencją nowojorską o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych poprzez sukcesję z dnia 14 czerwca 1983 roku, ze skutkiem dla Dżibuti od 27 czerwca 1977 roku. W praktyce wierzyciel powinien przygotować orzeczenie arbitrażowe, umowę arbitrażową, dowody prawidłowego zawiadomienia dłużnika albo możliwości przedstawienia przez niego stanowiska, potwierdzenie ostatecznego i wiążącego charakteru orzeczenia, jeżeli jest wymagane, oraz uwierzytelnione tłumaczenia potrzebne w postępowaniu w Dżibuti.

Po tym, jak orzeczenie sądu w Dżibuti, nakaz zapłaty z formułą wykonawczą, uznane orzeczenie zagraniczne albo wykonalne orzeczenie arbitrażowe nadaje się do wykonania, wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne przeciwko majątkowi dłużnika w Dżibuti. Egzekucja może obejmować środki na rachunkach bankowych, wierzytelności, ruchomości, nieruchomości, papiery wartościowe, udziały w spółkach, statki, statki powietrzne, towary, wyposażenie oraz majątek lub wierzytelności znajdujące się u osób trzecich. Praktyczny rezultat zależy od tytułu wykonawczego, prawidłowego doręczenia, ustalenia majątku, udziału osób trzecich oraz ewentualnych postępowań dotyczących niewypłacalności, które mogą wpływać na indywidualną egzekucję.

Osobna droga odzyskiwania należności może być rozważana wtedy, gdy dłużnikiem jest spółka, przedsiębiorca albo podmiot handlowy, który znajduje się w stanie niewypłacalności, a dług jest pewny, wymagalny i możliwy do wykonania. Likwidacja sądowa należy do mechanizmów niewypłacalnościowych, a nie do zwykłych środków egzekucyjnych. Zgodnie z zasadami prawa handlowego Dżibuti dłużnik, który zaprzestał płatności, powinien złożyć odpowiednie oświadczenie w terminie 15 dni, a postępowanie zbiorowe może obejmować udział przedstawiciela sądowego, syndyka, wierzycieli, analizę informacji finansowych oraz zawieszenie indywidualnych działań egzekucyjnych.

Otwarcie postępowania zbiorowego może wstrzymać albo ograniczyć indywidualne roszczenia i działania egzekucyjne skierowane do ruchomości i nieruchomości dłużnika. Wierzyciel powinien więc ocenić, czy skuteczniejsza będzie indywidualna egzekucja, udział w postępowaniu zbiorowym, wykorzystanie zabezpieczeń, czy działania związane z likwidacją. Wierzyciele mogą uzyskiwać dostęp do istotnych rejestrów i informacji finansowych znajdujących się u syndyka oraz w sądzie, a rejestr handlowy może zawierać wzmianki o postępowaniach dotyczących niewypłacalności, reorganizacji sądowej, likwidacji oraz sankcjach majątkowych wobec osób zarządzających.

Na tym etapie, jeżeli majątek dłużnika jest niewystarczający do pełnego zaspokojenia wierzycieli, możliwe jest kwestionowanie czynności dokonanych z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli. Do czynności dokonanych po dacie zaprzestania płatności, ale przed wydaniem orzeczenia o upadłości, mogą należeć w szczególności: wszystkie nieodpłatne czynności przenoszące własność ruchomości lub nieruchomości; wszystkie umowy, w których zobowiązania dłużnika istotnie przewyższają zobowiązania drugiej strony; zapłata długu przed terminem wymagalności; zapłata długu w sposób nieprzewidziany umową stron; oraz ustanowienie zabezpieczenia na majątku dłużnika w odniesieniu do wcześniej powstałych zobowiązań.

Oprócz kwestionowania czynności w ramach postępowania dotyczącego niewypłacalności wierzyciel może korzystać z powództwa przeciwko czynnościom dokonanym z pokrzywdzeniem wierzyciela. Takie powództwo pozwala żądać, aby czynność dokonana przez dłużnika z naruszeniem praw wierzyciela była wobec wierzyciela bezskuteczna. Ma to szczególne znaczenie, gdy dłużnik celowo pomniejsza majątek, organizuje własną niewypłacalność albo utrudnia prowadzenie egzekucji, w tym wtedy, gdy wierzyciel ma szczególne prawo do określonego składnika majątku dłużnika.

W wyniku unieważnienia albo bezskuteczności szkodliwych czynności majątek lub wartość wyprowadzona z majątku dłużnika może zostać ponownie objęta zakresem odzyskiwania należności. Może to zwiększyć masę likwidacyjną, poprawić szanse zaspokojenia wierzyciela zgodnie z właściwą kolejnością oraz pomóc w pokryciu kosztów postępowania dotyczącego niewypłacalności.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji należności w Dżibuti, Grandliga może pomóc na wszystkich etapach procesu: od analizy dłużnika i jego majątku, przez ocenę umów i dowodów, przygotowanie wezwania do zapłaty, negocjacje i ustrukturyzowanie ugody, po wybór właściwej procedury sądowej, nakaz zapłaty, uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych i arbitrażowych, postępowanie egzekucyjne oraz działania związane z niewypłacalnością dłużnika. Możesz przekazać nam dokumenty sprawy, aby otrzymać praktyczną ocenę dostępnych możliwości odzyskania należności w Dżibuti.

13.11.2024

184