Windykacja w Jemenie

Postępowanie dotyczące windykacji w Jemenie rozpoczyna się od prawnej, dokumentacyjnej i egzekucyjnej oceny sytuacji dłużnika. Oprócz wypłacalności, zakresu działalności, historii przedsiębiorstwa, dostępności dokumentów potwierdzających dług, bieżących spraw sądowych, postępowań egzekucyjnych oraz możliwych zarzutów wobec roszczenia, należy ustalić miejsce pobytu lub siedzibę dłużnika, położenie jego majątku, związek zobowiązania z Jemenem oraz podstawy właściwości sądu jemeńskiego.

Dla wierzyciela zagranicznego taka analiza ma szczególne znaczenie. W sprawach związanych z Jemenem właściwość sądu może zależeć od miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika, położenia majątku w Jemenie, miejsca powstania albo wykonania zobowiązania, miejsca zawarcia lub wykonania umowy handlowej, a także od sądu wskazanego przez strony w umowie. Ta sama analiza pozwala określić, czy sprawę należy rozpocząć od udokumentowanej komunikacji przedsądowej, wniosku o nakaz zapłaty, zwykłego postępowania sądowego, egzekucji istniejącego tytułu, uznania i wykonania zagranicznego orzeczenia albo działań związanych z upadłością dłużnika.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się istotne sprawy sądowe ani postępowania egzekucyjne, dłużnik prowadzi działalność gospodarczą i istnieją wiarygodne kanały kontaktu, wierzyciel może najpierw zastosować etap pozasądowej windykacji w Jemenie.

Etap ten obejmuje udokumentowane negocjacje z dłużnikiem w celu uzyskania zapłaty roszczenia wierzyciela albo zawarcia innego gospodarczo uzasadnionego porozumienia, na przykład zwrotu towaru, przejęcia długu przez osobę trzecią, rozliczenia przez wzajemne świadczenia, ustanowienia zabezpieczenia, częściowej spłaty albo harmonogramu płatności.

Komunikacja z dłużnikiem rozpoczyna się po doręczeniu wezwania do zapłaty pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie, przez komunikator albo innym właściwym kanałem. W aktach sprawy warto zachować dowód doręczenia, odpowiedzi dłużnika, propozycje ugodowe, częściowe płatności, zobowiązania do zapłaty oraz każde wyraźne lub dorozumiane uznanie roszczenia wierzyciela, ponieważ takie materiały mogą mieć znaczenie dla przedawnienia, materiału dowodowego i strategii sądowej.

W sprawach jemeńskich należy już na etapie przedsądowym ocenić praktyczną możliwość otrzymania płatności. Przed przyjęciem ugody albo harmonogramu spłaty wierzyciel powinien sprawdzić proponowany bank, kanał płatności, walutę, ryzyko sankcyjne dotyczące dłużnika lub pośrednika oraz możliwość otrzymania środków zgodną z wymogami bankowymi. Sektor finansowy Jemenu pozostaje utrudniony przez ograniczenia w transakcjach międzynarodowych, płynności i infrastrukturze bankowej, dlatego warunki ugody powinny jasno określać sposób zapłaty, terminy, dokumenty potwierdzające płatność oraz skutki niewykonania porozumienia.

Jeżeli dobrowolna zapłata nie zostanie uzyskana, dłużnik kwestionuje roszczenie, z dokumentów wynika, że negocjacje nie są odpowiednim rozwiązaniem, albo istnieje ryzyko wyprowadzenia majątku lub problemów z przedawnieniem, wierzyciel powinien przejść do etapu sądowego.

Przed rozpoczęciem postępowania sądowego wierzyciel powinien ocenić termin przedawnienia windykacji w Jemenie według rodzaju roszczenia, daty wymagalności zobowiązania oraz dokumentów potwierdzających dług. Jemeńskie prawo cywilne przewiduje różne reguły upływu czasu dla różnych kategorii roszczeń, a także określa początek biegu terminu, jego zawieszenie i przerwanie. Co do zasady bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym dług stał się wymagalny, albo od dnia spełnienia warunku zawieszającego.

Bieg terminu może zostać zawieszony, jeżeli istotna przeszkoda materialna albo moralna uniemożliwia wierzycielowi dochodzenie prawa. Może także zostać przerwany przez wniesienie roszczenia do sądu, nawet jeżeli sąd okaże się niewłaściwy, przez urzędowe wezwanie do zapłaty, zajęcie majątku dłużnika, zgłoszenie roszczenia w postępowaniu upadłościowym lub podziałowym, zawiadomienie dłużnika w toku trwającego procesu albo wyraźne lub dorozumiane uznanie prawa wierzyciela przez dłużnika. Po przerwaniu poprzedni okres nie jest uwzględniany, a nowy termin tej samej długości biegnie od zakończenia skutku, który spowodował przerwanie.

Upływ właściwego terminu jest brany pod uwagę przez sąd wtedy, gdy dłużnik powoła się na taki zarzut. Dłużnik może podnieść tę obronę na każdym etapie postępowania. Jeżeli dłużnik dobrowolnie zapłaci po upływie terminu, taka zapłata jest traktowana jako wykonanie zobowiązania i nie podlega zwrotowi wyłącznie z tego powodu, że dłużnik mógł powołać się na przedawnienie.

Prawo jemeńskie przewiduje sądową windykację długów w Jemenie w zwykłym postępowaniu sądowym oraz przez wydanie nakazu zapłaty.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się od złożenia pozwu do właściwego sądu. Pozew składa się na piśmie i powinien zawierać dane powoda, dane pozwanego, datę wniesienia, oznaczenie sądu, wybrany adres w mieście sądu, jeżeli powód nie ma tam adresu, zwięzłe i pełne przedstawienie roszczenia, podstawę faktyczną, dowody, żądania powoda oraz podpis powoda albo pełnomocnika z danymi pełnomocnictwa. Sekretariat sądu sprawdza dokumenty, rejestruje sprawę, wyznacza termin rozprawy i przekazuje oryginał pozwu do doręczenia pozwanemu. Jeżeli pozew nie zostanie doręczony pozwanemu w terminie 30 dni od dnia wniesienia, traktuje się go tak, jakby nie został złożony.

Po zawiadomieniu pozwany ma obowiązek złożyć pisemną lub ustną odpowiedź na pozew podczas wyznaczonej rozprawy. W przypadku odpowiedzi ustnej sekretarz wpisuje ją do protokołu, który podpisuje pozwany, a następnie dołącza ją do akt. Termin stawienia się w sądzie wynosi 10 dni, ale jeżeli pozwany przebywa poza Jemenem, dodaje się 60 dni. Strony lub ich pełnomocnicy mają obowiązek stawić się w sądzie o wyznaczonej godzinie, do godziny 8:00, i oczekiwać na imienne wezwanie.

Jeżeli obie strony nie stawią się, sąd odracza sprawę na 60 dni. Jeżeli powód nie złoży wniosku o wyznaczenie rozprawy w tym terminie, sprawa zostaje umorzona. Jeżeli powód jest obecny, a pozwany mimo należytego zawiadomienia nie stawia się bez uzasadnionej przyczyny, sąd wydaje drugie wezwanie i może nałożyć karę pieniężną.

Jeżeli pozwany ponownie nie stawi się w sądzie, sąd wyznacza przedstawiciela spośród jego krewnych do trzeciego stopnia, adwokata albo inną osobę według uznania sądu, aby prowadziła sprawę w imieniu pozwanego. Jeżeli pozwany stawi się później, przedstawiciel zostaje odsunięty, chyba że pozwany go upoważni.

Na rozprawie sąd przyjmuje dokumenty, które nie zostały wcześniej przedstawione wraz z pozwem i odpowiedzią na pozew, oraz podaje ich treść do wiadomości drugiej strony. Jeżeli pozew spełnia wymogi, sędzia wymaga od pozwanego odpowiedzi na wszystkie fakty, ze wskazaniem, które fakty uznaje, a którym zaprzecza. Sąd zapisuje punkty uznane i sporne oraz zobowiązuje powoda do udowodnienia twierdzeń zakwestionowanych przez pozwanego przez przedstawienie argumentów i świadków.

Jeżeli pozwany uznał roszczenie, zaprzeczył mu albo milczał, a powód udowodnił fakty zakwestionowane przez pozwanego, albo jeżeli powód zażądał od pozwanego złożenia przysięgi, a pozwany odmówił, sąd wydaje orzeczenie na korzyść powoda. Jeżeli powód nie przedstawił dowodów, nie zażądał przysięgi albo pozwany złożył przysięgę, pozew zostaje oddalony.

Sąd może odroczyć rozprawę, jeżeli strona potrzebuje czasu na przedstawienie istotnego dokumentu, ustosunkowanie się do dokumentu przedłożonego przez drugą stronę albo wezwanie świadków.

Strony mogą uzgodnić zawieszenie postępowania na okres do jednego roku w celu uzyskania dowodów, które nie zostały wcześniej przedstawione, jeżeli wykażą przed sądem ważne przyczyny. W takim przypadku sąd może wyznaczyć okres wystarczający do zawieszenia sprawy.

Gdy sąd uzna przedstawiony materiał dowodowy za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, zamyka rozprawę i wydaje orzeczenie.

Procedura nakazu zapłaty służy dochodzeniu długu w ściśle określonej wysokości, gdy roszczenie jest wymagalne i potwierdzone dokumentami. Przed złożeniem wniosku wierzyciel musi wysłać dłużnikowi wezwanie do zapłaty. Jeżeli dłużnik nie spełni żądania w ciągu pięciu dni, wierzyciel może wystąpić do właściwego sądu o wydanie nakazu zapłaty.

Do wniosku należy dołączyć dokument długu, dokumenty potwierdzające roszczenie oraz dowód doręczenia wezwania do zapłaty. Wniosek powinien również wskazywać wierzyciela, dłużnika, ich adresy, podstawę faktyczną żądania oraz wybrany adres wierzyciela w mieście sądu, jeżeli wierzyciel nie ma tam lokalnego adresu.

Po złożeniu wniosku sąd wydaje nakaz zapłaty w ciągu tygodnia. Jeżeli sąd nie może uwzględnić wniosku, wyznacza rozprawę.

Wniosek i nakaz zapłaty należy doręczyć dłużnikowi w terminie trzech miesięcy od dnia wydania nakazu, w przeciwnym razie nakaz traci moc. Dłużnik może wnieść sprzeciw od nakazu w terminie 10 dni od dnia jego otrzymania. Sprzeciw jest rozpatrywany w taki sam sposób jak pozew. Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu w wyznaczonym terminie, nakaz zapłaty staje się prawomocnym orzeczeniem.

Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje odwołanie do sądu apelacyjnego w terminie 60 dni od dnia doręczenia zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie odwołanie od orzeczeń sądów pierwszej instancji nie przysługuje, jeżeli wartość roszczenia w sprawie cywilnej jest niższa niż 100 000 riali jemeńskich, a w sprawie handlowej niższa niż 300 000 riali jemeńskich. Od orzeczenia sądu apelacyjnego można wnieść środek zaskarżenia do Sądu Najwyższego Jemenu w terminie 60 dni od dnia doręczenia zaskarżonego orzeczenia.

Orzeczenie Sądu Najwyższego Jemenu jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

Jeżeli wierzyciel posiada już zagraniczne orzeczenie sądowe albo inny zagraniczny tytuł wykonawczy, uznanie i wykonanie zagranicznego orzeczenia w Jemenie może stanowić odrębną drogę odzyskania długu. Zgodnie z jemeńskimi zasadami egzekucji cywilnej zagraniczny tytuł wykonawczy wykonuje się na podstawie wniosku złożonego do sądu właściwego do spraw egzekucji. Tytuł musi być ostateczny i wykonalny według prawa państwa, w którym został wydany, pochodzić od właściwego sądu albo organu sądowego, nie naruszać szariatu, dobrych obyczajów ani porządku publicznego w Jemenie, nie pozostawać w sprzeczności z wcześniejszym orzeczeniem jemeńskim oraz spełniać warunek wzajemności. Strony postępowania zagranicznego muszą być również prawidłowo wezwane i wysłuchane w sprawie.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne w Jemenie przed właściwym sądem egzekucyjnym. Właściwość sądu egzekucyjnego jest co do zasady związana z miejscem zamieszkania albo siedzibą dłużnika, miejscem położenia pieniędzy lub innego majątku podlegającego egzekucji albo z sądem, który jako pierwszy rozpoznawał spór, jeżeli dłużnik nie ma widocznego majątku ani określonego miejsca pobytu. Egzekucja odbywa się pod nadzorem sędziego egzekucyjnego, a dłużnik musi zostać zawiadomiony o tytule wykonawczym i wezwany do wykonania obowiązku przed rozpoczęciem przymusowych czynności egzekucyjnych.

W ramach egzekucji roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone przez zajęcie i pobranie środków z rachunków dłużnika, zajęcie ruchomości i nieruchomości oraz ich sprzedaż, zajęcie papierów wartościowych, zajęcie udziałów w spółce, a także zajęcie majątku lub praw majątkowych dłużnika znajdujących się u osób trzecich. W przypadku dłużnika będącego spółką praktyczna analiza egzekucyjna powinna obejmować rachunki bankowe, należności od kontrahentów, towary, udziały, ruchomości, nieruchomości, roszczenia umowne wobec osób trzecich oraz majątek położony w okręgu właściwego sądu egzekucyjnego.

Alternatywną możliwością odzyskania długu od spółki albo przedsiębiorcy jest postępowanie upadłościowe w Jemenie. Zgodnie z jemeńskim prawem handlowym wierzyciel ma prawo zainicjować tę procedurę, jeżeli działalność handlowa dłużnika została zakłócona, a dłużnik zaprzestał spłaty swoich długów. Taka droga ma znaczenie wtedy, gdy sytuacja finansowa dłużnika wskazuje na niewypłacalność, zwykła windykacja może nie doprowadzić do pełnej zapłaty, a celem wierzyciela jest udział w zbiorowym zaspokojeniu z majątku dłużnika.

Po otwarciu upadłości majątek dłużnika jest gromadzony i zarządzany w ramach właściwych zasad upadłościowych na rzecz wierzycieli. Pozycja wierzyciela zależy od dowodów potwierdzających dług, kolejności zaspokojenia roszczenia, istnienia zabezpieczenia, wartości masy upadłościowej oraz tego, czy dłużnik przed ogłoszeniem upadłości dokonał czynności zmniejszających majątek dostępny dla wierzycieli.

Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na pełne zaspokojenie roszczeń wierzycieli, możliwe jest kwestionowanie transakcji dokonanych z zamiarem wyrządzenia szkody wierzycielom albo transakcji dokonanych w prawnie istotnym okresie po zaprzestaniu płatności, lecz przed wydaniem decyzji o upadłości. Do takich transakcji lub czynności należą w szczególności: darowizny, z wyjątkiem drobnych upominków; wcześniejsza spłata długów, które nie stały się jeszcze wymagalne; spłata zadłużenia w sposób nieuzgodniony przez strony; ustanowienie zabezpieczenia dla wcześniej istniejących długów; oraz każda transakcja wyrządzająca szkodę wierzycielom, jeżeli kontrahent dłużnika wiedział o zaprzestaniu płatności.

Roszczenie o unieważnienie takich czynności lub transakcji można zgłosić w terminie roku od dnia ogłoszenia upadłości. W wyniku unieważnienia wartość utracona przez dłużnika wskutek takich transakcji może zostać zwrócona do masy dłużnika, zwiększając masę likwidacyjną dostępną do zaspokojenia roszczeń wierzycieli oraz pokrycia kosztów postępowania upadłościowego.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie międzynarodowej windykacji w Jemenie, nasz zespół może pomóc na kluczowych etapach sprawy: wstępnej analizie dłużnika i dokumentów, komunikacji przedsądowej, negocjacjach ugodowych, ocenie przedawnienia, wyborze właściwej drogi sądowej, przygotowaniu do nakazu zapłaty albo zwykłego postępowania, strategii egzekucyjnej, analizie wykonania zagranicznego orzeczenia oraz działaniach związanych z upadłością dłużnika. Takie podejście pozwala wierzycielowi wybrać prawnie uzasadnioną i praktycznie wykonalną ścieżkę odzyskania długu związanego z Jemenem.

08.11.2024

165