Windykacja w Palestynie

Postępowanie w sprawie windykacji należności w Palestynie rozpoczyna się od prawnej i faktycznej oceny dłużnika, dowodów oraz związku sporu z jurysdykcją palestyńską. Na tym etapie należy ustalić, czy dłużnik jest palestyńską spółką, przedsiębiorcą, osobą fizyczną, podmiotem zagranicznym posiadającym oddział lub przedstawicielstwo w Palestynie, czy też dłużnikiem niemającym miejsca zamieszkania albo siedziby w Palestynie, którego zobowiązanie powstało, zostało wykonane albo miało zostać wykonane na terytorium Palestyny.

Wstępna analiza powinna obejmować także wypłacalność dłużnika, profil działalności, historię przedsiębiorstwa, dostępne aktywa, ruchomości, wierzytelności, rachunki bankowe, nieruchomości, toczące się sprawy sądowe, istniejące orzeczenia, postępowania egzekucyjne oraz możliwe zarzuty wobec roszczenia. Wynik tej analizy pozwala wybrać właściwą strategię: negocjacje przedprocesowe, zwykłe postępowanie sądowe, postępowanie uproszczone, bezpośrednie skierowanie kwalifikowanego dokumentu dłużnego do egzekucji, zabezpieczenie majątku, wykonanie zagranicznego orzeczenia albo działania związane z upadłością dłużnika.

Przed wyborem ścieżki dochodzenia roszczenia wierzyciel powinien zebrać i uporządkować dokumenty potwierdzające zadłużenie. W sprawach gospodarczych mogą to być umowa, faktury, dokumenty dostawy, korespondencja, zestawienia rozliczeń, historia płatności, pisemne uznanie długu, czeki, weksle, zabezpieczenia, gwarancje, dane adresowe dłużnika oraz informacje o majątku lub osobach trzecich, które są dłużne wobec dłużnika.

Jeżeli wobec dłużnika nie toczą się aktywne sprawy sądowe ani postępowania egzekucyjne, a dłużnik prowadzi działalność gospodarczą, wierzyciel może rozpocząć etap przedprocesowy. Polega on na udokumentowanych negocjacjach z dłużnikiem i osobami decyzyjnymi w celu zawarcia zgodnej z prawem ugody dotyczącej zapłaty długu, harmonogramu spłaty, zwrotu towaru, cesji długu na osobę trzecią, potrącenia, wymiany usług lub towarów albo innego rozsądnego rozwiązania gospodarczego.

Kontakt z dłużnikiem zwykle rozpoczyna się po wysłaniu formalnego wezwania pocztą, pocztą elektroniczną, telefonicznie, przez komunikator albo innym dostępnym kanałem. Cała komunikacja powinna być dokumentowana, ponieważ może później pomóc potwierdzić stanowisko dłużnika, ustalić osoby decyzyjne, wykazać częściowe uznanie długu, przygotować ugodę albo skierować sprawę do sądu. Jeżeli etap przedprocesowy nie prowadzi do oczekiwanego rezultatu albo analiza sprawy wskazuje, że dobrowolna spłata jest mało prawdopodobna, wierzyciel powinien przejść do windykacji sądowej albo innej dostępnej prawnie ścieżki dochodzenia roszczenia.

Przed rozpoczęciem windykacji sądowej należy ustalić właściwy termin przedawnienia. W sprawach gospodarczych, jeżeli ustawa nie przewiduje krótszego terminu, prawo do dochodzenia roszczenia przedawnia się po 10 latach. Prawo do powoływania się na orzeczenia, które uzyskały moc rzeczy osądzonej, podlega terminowi 15 lat.

Szczególne zasady dotyczą dokumentów handlowych. Roszczenia z weksla przeciwko akceptantowi przedawniają się po 5 latach od dnia wymagalności. Roszczenia posiadacza weksla przeciwko wystawcy albo indosantom przedawniają się po 2 latach od dnia terminowego protestu albo od dnia wymagalności, jeżeli weksel zawiera zastrzeżenie bez protestu. Roszczenia między indosantami albo przeciwko wystawcy przedawniają się po 1 roku od dnia, w którym indosant zapłacił weksel, albo od dnia wniesienia przeciwko niemu powództwa.

W przypadku czeków roszczenie posiadacza czeku przeciwko bankowi płatnikowi przedawnia się po 5 latach od upływu terminu przedstawienia czeku do zapłaty. Roszczenia zwrotne posiadacza przeciwko indosantom, wystawcy i innym zobowiązanym osobom przedawniają się po 6 miesiącach od upływu terminu przedstawienia czeku do zapłaty, a roszczenia zwrotne między osobami zobowiązanymi z czeku — po 6 miesiącach od dnia zapłaty albo od dnia wniesienia powództwa. Wniesienie sprawy, uzyskanie orzeczenia, pisemne uznanie długu, częściowa zapłata albo złożenie kwalifikowanego wniosku egzekucyjnego może wpływać na bieg terminu w zależności od rodzaju roszczenia i dokumentu.

Prawo palestyńskie przewiduje sądowe dochodzenie należności w postępowaniu zwykłym i uproszczonym. Właściwa procedura zależy od wartości roszczenia, rodzaju dowodów, stanowiska dłużnika, potrzeby zabezpieczenia majątku oraz tego, czy wierzyciel posiada dokument, który może zostać skierowany bezpośrednio do egzekucji.

Sprawy, których wartość nie przekracza 10 000 dinarów jordańskich albo ich równowartości w legalnej walucie, co do zasady rozpoznają sądy pokoju. Sprawy pozostające poza właściwością sądów pokoju rozpoznają sądy pierwszej instancji. Jeżeli roszczenie dotyczy dłużnika zagranicznego albo niemającego miejsca zamieszkania lub siedziby w Palestynie, jurysdykcja powinna być oceniona przez pryzmat ustawowych powiązań sprawy z Palestyną, w tym miejsca zamieszkania, wybranego adresu do doręczeń, majątku znajdującego się w Palestynie, zobowiązania powstałego, wykonanego albo podlegającego wykonaniu w Palestynie, upadłości ogłoszonej w Palestynie albo udziału innego pozwanego mającego miejsce zamieszkania lub pobytu w Palestynie.

Zwykłe postępowanie sądowe rozpoczyna się od wniesienia pozwu. Pozew powinien wskazywać sąd, strony, ich adresy i pełnomocników, przedmiot sprawy, wartość roszczenia, jeżeli jest możliwa do określenia, okoliczności faktyczne i podstawy prawne, datę powstania roszczenia oraz żądanie powoda. Do pozwu należy dołączyć kopie dla pozwanego oraz dokumenty potwierdzające roszczenie, a sprawa jest rejestrowana po uiszczeniu opłaty sądowej. W sprawach przed sądami pierwszej instancji, sądami apelacyjnymi oraz Sądem Najwyższym wymagany jest udział praktykującego adwokata.

Pozwany ma obowiązek złożyć pisemną odpowiedź w sekretariacie sądu w terminie piętnastu dni od dnia doręczenia pozwu, załączając dokumenty potwierdzające stanowisko obrony albo wskazując dokumenty, które mogą zostać uzyskane później. Jeżeli pozwany nie złoży odpowiedzi po prawidłowym doręczeniu, sprawa może być rozpoznawana zgodnie z zasadami doręczeń. Sąd może również zezwolić pozwanemu na złożenie pisemnej odpowiedzi, jeżeli stawi się na pierwszej rozprawie.

W wyznaczonym dniu rozprawy, jeżeli pozwany nie stawi się, a pozew został mu prawidłowo doręczony, sąd może rozstrzygnąć sprawę jednostronnie. Jeżeli pozwany był obecny na jednej z rozpraw, a następnie nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny, orzeczenie wydane przeciwko niemu traktuje się jako wydane w jego obecności i może ono podlegać zaskarżeniu.

Na pierwszej rozprawie po wymianie pism procesowych sąd powinien określić punkty zgodne i sporne, odnotować je w protokole oraz zobowiązać każdą stronę do wskazania dowodów, które zamierza przedstawić w odniesieniu do kwestii spornych. Sąd może wyznaczać rozprawy dowodowe oraz odraczać sprawę, jeżeli jest to uzasadnione, przy czym ponowne odroczenie z tej samej przyczyny wymaga przekonania sądu o jego konieczności. Po zbadaniu dowodów i wysłuchaniu stron sąd może wydać orzeczenie niezwłocznie albo na kolejnej rozprawie.

Istotnym elementem strategii sądowej w sprawach o zapłatę może być zabezpieczenie majątku dłużnika. Wierzyciel może żądać zajęcia majątku dłużnika przed wniesieniem pozwu, przy wniesieniu pozwu albo w toku postępowania, jeżeli wniosek jest poparty dokumentami, a dług jest określony, wymagalny i bezwarunkowy. Sąd może zażądać zabezpieczenia od wierzyciela na wypadek szkody dłużnika, jeżeli zajęcie okaże się nieuzasadnione. Jeżeli zajęcie zostanie zarządzone przed wniesieniem pozwu, wierzyciel musi wnieść pozew w terminie ośmiu dni od wydania decyzji o zajęciu; w przeciwnym razie decyzję o zajęciu traktuje się jako bezskuteczną.

Postępowanie uproszczone może być zastosowane, gdy prawo wierzyciela jest udowodnione na piśmie, a żądanie dotyczy zapłaty oznaczonego i wymagalnego długu albo wydania konkretnej ruchomości określonej według rodzaju i ilości. W pozwie należy wskazać, że sprawa ma być rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Powód ma obowiązek zawiadomić pozwanego o wykonaniu dochodzonego prawa na piętnaście dni przed wniesieniem pozwu, a zawiadomienie to powinno zostać dołączone do pozwu.

Sąd wyznacza rozprawę w sprawie uproszczonej w terminie piętnastu dni od dnia wniesienia pozwu i zawiadamia o tym strony. Jeżeli pozwany nie stawi się mimo zawiadomienia, powód musi udowodnić roszczenie, a sąd może rozstrzygnąć sprawę. Jeżeli sąd uzna, że na tym etapie nie może uwzględnić żądania powoda, wyznacza kolejną rozprawę i zawiadamia pozwanego. Jeżeli pozwany stawi się i uzna część roszczenia, sąd może niezwłocznie wydać wykonalne orzeczenie w uznanej części, a następnie zbadać dowody dotyczące pozostałej części zgodnie ze zwykłą procedurą.

Orzeczenie sądu pokoju może zostać zaskarżone do sądu pierwszej instancji, a orzeczenie sądu pierwszej instancji może zostać zaskarżone do sądu apelacyjnego. Termin na wniesienie apelacji wynosi trzydzieści dni, chyba że ustawa przewiduje inaczej. Wniesienie apelacji co do zasady wstrzymuje wykonanie zaskarżonego orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia apelacji, z wyjątkiem przypadków, w których ustawa przewiduje przyspieszone wykonanie albo zostało ono zarządzone w orzeczeniu. Sąd apelacyjny może również zastosować środki zabezpieczające na podstawie zaskarżonego orzeczenia.

Orzeczenie sądu apelacyjnego może zostać zaskarżone do Sądu Najwyższego. Termin na wniesienie skargi kasacyjnej wynosi czterdzieści dni. Wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego orzeczenia, chyba że sąd postanowi inaczej, z zabezpieczeniem lub bez zabezpieczenia, na wniosek wnoszącego skargę. Orzeczenia Sądu Najwyższego są ostateczne i nie podlegają dalszemu zaskarżeniu.

Odrębna praktyczna ścieżka może być dostępna, gdy wierzyciel posiada wymagalny i oznaczony dług pieniężny potwierdzony dokumentem prywatnym, dokumentem urzędowo poświadczonym albo zbywalnym dokumentem handlowym. W takiej sytuacji wierzyciel może skorzystać z bezpośredniego skierowania długu do egzekucji, składając oryginał dokumentu dłużnego do właściwego wydziału egzekucyjnego.

Wydział egzekucyjny zawiadamia dłużnika i wzywa go do zapłaty albo zgłoszenia zarzutów w terminie siedmiu dni od doręczenia. Jeżeli dłużnik kwestionuje dług wynikający z dokumentu prywatnego, wierzyciel powinien wnieść sprawę w postępowaniu uproszczonym do właściwego sądu w celu potwierdzenia spornego długu, a egzekucja zostaje wstrzymana, chyba że sąd postanowi o jej kontynuacji. Jeżeli dług wynika z dokumentu urzędowo poświadczonego albo zbywalnego dokumentu handlowego, zgłoszenie zarzutów nie wstrzymuje automatycznie egzekucji, chyba że właściwy sąd zarządzi jej wstrzymanie. Ta ścieżka ma szczególne znaczenie, gdy wierzyciel posiada czek, weksel, skrypt dłużny albo notarialnie poświadczone uznanie długu.

Dla wierzycieli zagranicznych uznanie i wykonanie zagranicznych orzeczeń sądowych może być główną ścieżką odzyskania długu, jeżeli wierzyciel posiada już ostateczne orzeczenie, decyzję albo nakaz wydany poza Palestyną, a dłużnik lub jego majątek znajduje się w Palestynie. Zagraniczne orzeczenie może zostać wykonane po wniesieniu sprawy do sądu pierwszej instancji właściwego dla okręgu, w którym ma być prowadzona egzekucja, pod warunkiem że orzeczenie jest należycie poświadczone i spełnia ustawowe warunki wykonania.

Sąd palestyński bada wzajemność, właściwość sądu zagranicznego według zasad jurysdykcji międzynarodowej, ostateczność zagranicznego orzeczenia, brak wcześniejszego sprzecznego orzeczenia palestyńskiego oraz zgodność z prawem palestyńskim, porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami. Zagraniczne orzeczenia arbitrażowe mogą być wykonywane w tym samym trybie, jeżeli dotyczą sprawy, która może być rozstrzygnięta w arbitrażu zgodnie z palestyńskim prawem arbitrażowym.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia albo innego tytułu podlegającego wykonaniu wierzyciel powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne przed właściwym wydziałem egzekucyjnym. Egzekucja jest prowadzona przez wydział egzekucyjny pod nadzorem i kierownictwem sędziego egzekucyjnego. W sprawach gospodarczych prawo do powoływania się na orzeczenia, które uzyskały moc rzeczy osądzonej, podlega terminowi 15 lat.

Przymusowe wykonanie jest co do zasady poprzedzone doręczeniem dłużnikowi odpisu tytułu egzekucyjnego wraz z wezwaniem do wykonania zobowiązania. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie w terminie siedmiu dni od doręczenia, a w przypadku tytułu dotyczącego wydania rzeczy, które mogą ulec zepsuciu albo utracie, w terminie jednego dnia. Jeżeli istnieje ryzyko zbycia, ukrycia, rozproszenia albo zmniejszenia majątku, sędzia egzekucyjny może zarządzić zajęcie ruchomości albo nieruchomości przed upływem terminu wskazanego w wezwaniu.

Właściwość miejscowa wydziału egzekucyjnego zależy od rodzaju majątku i środka egzekucyjnego. Może być związana z miejscem położenia ruchomości, miejscem osoby trzeciej posiadającej majątek dłużnika albo zobowiązanej wobec dłużnika, albo miejscem położenia nieruchomości podlegającej zajęciu lub sprzedaży. Egzekucja zwykle rozpoczyna się od środków pieniężnych dłużnika i praw przysługujących mu wobec osób trzecich; jeżeli są one niewystarczające, może zostać skierowana do ruchomości i nieruchomości.

Roszczenia wierzyciela mogą zostać zaspokojone przez zajęcie pieniędzy, wierzytelności, środków na rachunkach, ruchomości, nieruchomości, papierów wartościowych, udziałów w spółkach i innych składników majątku dłużnika podlegających egzekucji. Prawo palestyńskie chroni również określone składniki majątku przed zajęciem, w tym podstawowe przedmioty domowe, żywność niezbędną dla dłużnika i jego rodziny, dom rodzinny i grunty w zakresie koniecznym do życia oraz narzędzia, książki, sprzęt, zwierzęta gospodarskie, nasiona i nawozy potrzebne do wykonywania zawodu albo działalności rolniczej w granicach określonych ustawą.

Dodatkową możliwością dochodzenia należności od spółek i przedsiębiorców jest upadłość. Zgodnie z palestyńskim prawem handlowym przedsiębiorca jest uznawany za upadłego, jeżeli zaprzestaje płacenia długów handlowych albo utrzymuje zaufanie finansowe wyłącznie za pomocą środków wyraźnie sprzecznych z prawem. Upadłość jest ogłaszana orzeczeniem sądu pierwszej instancji właściwego dla głównego ośrodka działalności przedsiębiorstwa, a sprawa może zostać wszczęta przez dłużnika, jednego lub kilku wierzycieli, a w określonych przypadkach także przez sąd.

Dłużnik, który zaprzestał płatności, powinien wystąpić o ogłoszenie upadłości w terminie dwudziestu dni od dnia zaprzestania płatności i złożyć szczegółowy bilans. Wierzyciele mogą złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, a w pilnych przypadkach, takich jak zamknięcie przedsiębiorstwa, ucieczka przedsiębiorcy albo ukrywanie istotnej części majątku, sąd może rozważyć środki ochronne. Sąd ogłaszający upadłość jest właściwy do rozpoznawania sporów wynikających z przepisów upadłościowych.

Od dnia ogłoszenia upadłości upadły dłużnik traci prawo zarządzania majątkiem, w tym majątkiem nabytym w toku upadłości, a zarząd przechodzi na syndyków. Indywidualne postępowania prowadzone przez wierzycieli niezabezpieczonych i wierzycieli korzystających z ogólnych przywilejów zostają wstrzymane, a roszczenia są dochodzone w ramach masy upadłości. Ogłoszenie upadłości powoduje również wymagalność niewymagalnych długów upadłego oraz zatrzymanie naliczania odsetek od długów niezabezpieczonych wobec masy upadłości.

Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza do zaspokojenia wierzycieli, masa upadłości może kwestionować określone transakcje dokonane przed zaprzestaniem płatności albo po tej dacie. Sąd powinien ustalić datę zaprzestania płatności, przy czym data ta może zostać cofnięta, ale nie więcej niż osiemnaście miesięcy przed ogłoszeniem upadłości.

Następujące czynności są bezskuteczne wobec ogółu wierzycieli, jeżeli zostały dokonane po dacie zaprzestania płatności albo w ciągu dwudziestu dni przed tą datą: czynności nieodpłatne i darowizny, z wyjątkiem zwyczajowych drobnych prezentów; zapłata długów przed terminem wymagalności; zapłata wymagalnych długów pieniężnych w inny sposób niż pieniędzmi, wekslami, skryptami dłużnymi albo przelewami; oraz ustanowienie hipoteki, zabezpieczenia na nieruchomości albo zastawu na majątku dłużnika w celu zabezpieczenia wcześniej istniejącego długu.

Inne płatności wymagalnych długów oraz inne transakcje dokonane przez dłużnika po zaprzestaniu płatności i przed ogłoszeniem upadłości mogą zostać unieważnione, jeżeli osoba otrzymująca płatność albo zawierająca transakcję z dłużnikiem wiedziała o zaprzestaniu płatności. Rejestracja hipotek i zabezpieczeń może również zostać zakwestionowana, jeżeli została dokonana po ogłoszeniu upadłości albo po zaprzestaniu płatności lub w ciągu dwudziestu dni przed tą datą, gdy opóźnienie między ustanowieniem a rejestracją przekroczyło piętnaście dni i wyrządziło szkodę wierzycielom.

Roszczenia o unieważnienie czynności wskazanych w przepisach palestyńskiego prawa handlowego przedawniają się po osiemnastu miesiącach od ogłoszenia upadłości. Jeżeli transakcje zostaną unieważnione, możliwy jest zwrot majątku albo jego wartości do masy upadłości, co zwiększa środki dostępne do zaspokojenia roszczeń wierzycieli i pokrycia kosztów postępowania upadłościowego.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie windykacji należności w Palestynie, Grandliga może pomóc na wszystkich etapach dochodzenia roszczenia: analizie dłużnika i dokumentów, ocenie jurysdykcji palestyńskiej, negocjacjach przedprocesowych, przygotowaniu formalnego wezwania, wyborze między postępowaniem zwykłym, postępowaniem uproszczonym i bezpośrednim skierowaniem dokumentu dłużnego do egzekucji, zabezpieczeniu majątku, sądowym dochodzeniu należności, uznaniu i wykonaniu zagranicznego orzeczenia sądowego albo arbitrażowego, postępowaniu egzekucyjnym oraz działaniach związanych z upadłością dłużnika.

Właściwa strategia powinna być dobrana po analizie umowy, faktur, korespondencji, historii płatności, statusu dłużnika, terminu przedawnienia, dostępnego majątku, dokumentów podlegających wykonaniu oraz aktualnego etapu sprawy.

30.10.2024

180