Laos’ta alacak tahsilatı

Laos’ta alacak tahsilatı, borçlunun, borcu doğrulayan belgelerin ve gerçekten uygulanabilir tahsilat yolunun hukuki ve pratik olarak değerlendirilmesiyle başlar. Bu aşamada alacaklı, borçlunun tam ticaret unvanını, işletme şeklini, Laos’taki kayıtlı merkezini veya faaliyet yerini, mevcut ticari faaliyetini, erişilebilir malvarlığını, devam eden mahkeme veya icra süreçlerini, ödeme güçlüğü belirtilerini ve borçlunun alacağa itiraz etmesine imkân verebilecek durumları kontrol etmelidir. Sözleşme, faturalar, teslim veya kabul belgeleri, hesap dökümleri, ödeme geçmişi, yazışmalar, borcun kabulü, teminatlar, ödeme para birimi ve borcun muaccel olduğu tarih de ayrıca incelenmelidir.

Borçlunun hukuki statüsü Laos’ta özellikle önemlidir, çünkü işletmeler kayıtlı şekiller altında faaliyet gösterir ve ticari kimliklerinde kayıtlı adlarını ve merkez bilgilerini kullanmak zorundadır. Borçlu belirlenebilir durumdaysa, faaliyetini sürdürüyor ve müzakereleri etkisiz hâle getiren bir süreç içinde bulunmuyorsa, dava açılmadan önce yargı dışı aşama kullanılabilir. Borçlu malvarlığını gizliyorsa, bildirimleri yanıtsız bırakıyorsa, hakkında icra işlemleri yürütülüyorsa veya ödeme güçlüğü belirtileri varsa, strateji daha hızlı şekilde alacağın yargı yoluyla tahsili, alacağı güvenceye alan tedbirler, mevcut bir yabancı mahkeme kararının tanınması veya iflasla bağlantılı yola geçmelidir.

Bu aşama, Laos’ta yargı dışı alacak tahsilatı kapsamında borçluyla hukuka uygun müzakereler yürütülmesini içerir. Amaç, gönüllü ödeme veya ticari olarak kabul edilebilir başka bir çözüm sağlamaktır. Bu çözüm, taksitli ödeme planı, malların iadesi, karşılıklı alacakların mahsup edilmesi, borcun üçüncü kişiye devri, teminat verilmesi veya borçlunun taahhütlerini yerine getirmemesi hâlinde delil olarak kullanılabilecek başka bir yazılı anlaşma olabilir.

Borçluyla iletişim, mevcut iletişim bilgilerine ve ispat ihtiyacına göre posta, elektronik posta, telefon veya iş ilişkilerinde kullanılan iletişim araçlarıyla yazılı ödeme talebinin gönderilmesinden sonra başlayabilir. Laos’ta bu aşamanın pratik değeri, alacaklının ne talep ettiğini, talebin ne zaman gönderildiğini, kimin aldığını ve borçlunun borcu kabul edip etmediğini, ek süre isteyip istemediğini, alacağa itiraz edip etmediğini veya sessiz kalıp kalmadığını kanıtlayabilmesine bağlıdır. Bu husus, daha sonra işletmenin iflası yoluna başvurulması düşünüldüğünde özellikle önemlidir, çünkü Laos’ta işletmelerin iflasına ilişkin kurallar belirli durumlarda tekrarlanan ödeme talepleri öngörür.

Yargı dışı tahsilatın ortalama süresi, taksitli ödeme planı kararlaştırılan durumlar dışında 60 güne kadardır. Bu aşama beklenen sonucu sağlamazsa, borçlu müzakereleri ödemeyi geciktirmek için kullanırsa veya ilk değerlendirme gönüllü tahsilatın düşük ihtimalli olduğunu gösterirse, alacaklı alacağın yargı yoluyla tahsili, alacağı güvenceye alan tedbirler veya ödeme güçlüğüyle bağlantılı bir stratejiye geçmelidir.

Dava açmadan önce zamanaşımı süresi değerlendirilmelidir. Laos medeni kanununa göre inşaat sözleşmelerinden doğan alacaklar için zamanaşımı süresi 10 yıl, diğer sözleşmesel alacaklar, tazminat alacakları ve diğer alacaklar için ise başka bir kanunda farklı bir süre öngörülmedikçe 3 yıldır. Taraflar zamanaşımını ileri sürmezse mahkeme bunu kendiliğinden uygulamaz ve medeni kanunda belirlenen zamanaşımı süreleri tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez. Süre, dava veya talep yoluyla ya da borçlunun borcu veya başka bir yükümlülüğü kabul etmesiyle durabilir ve ardından yeniden hesaplanır. Borçlu, zamanaşımı sona erdikten sonra borcu kabul ederse yükümlülük kabul tarihinden itibaren devam eder, ancak bu sonuç kefiller dahil üçüncü kişilere uygulanmaz.

Laos hukuku, alacağın yargı yoluyla tahsili için olağan mahkeme yolunu öngörür.

Olağan yargılama usulü, yetkili Laos mahkemesine dava dilekçesi verilmesiyle başlar. Ticari borç uyuşmazlıklarında mahkemenin uyuşmazlığı inceleme yetkisine sahip olması gerekir ve ticari davalar il veya başkent düzeyindeki halk mahkemelerinde görülür. Dava dilekçesinde mahkeme, taraflar ve adresleri, tüzel kişilerin temsilcileri, alacağın dayandığı olaylar ve deliller, talep edilen tutar, istenen hukuki sonuç ve dilekçeye eklenen belgeler gösterilmelidir.

Mahkeme dava dilekçesini aldıktan sonra kendi yetkisini ve dilekçenin yasal şartlara uygunluğunu kontrol eder. Dava kabul edilirse mahkeme dilekçeyi davalıya gönderir; davalı savunma veya karşı dava sunabilir. Taraflar uyuşmazlığı mahkeme önünde arabuluculuk yoluyla çözmezse, mahkeme davaya devam eder, delilleri inceler, toplar ve duruşmada değerlendirir. Ticari yargılama, dilekçenin ilgili daire tarafından alınmasından itibaren 15 gün içinde başlamalıdır; olağan medeni yargılama ise 60 gün içinde başlamalıdır.

Davalının savunmasının alınmasından veya savunma sunma süresinin dolmasından sonra mahkeme duruşma günü belirler. Medeni davalarda ilk derece aşamasında olayların tespiti, davanın incelenmesi ve karar verilmesi süresi, dosyanın hâkime verilmesinden itibaren 9 ayı geçmemelidir. Duruşma davacının beyanıyla başlar, ardından mahkeme davalının talebi kabul edip etmediğini belirler. Davalı talebi kabul ederse mahkeme ek duruşma yapmadan karar verebilir.

Davalı talebi kabul etmezse mahkeme davalının beyanını dinler ve dosyadaki delilleri inceler. Bu deliller tanık anlatımlarını, bilirkişi görüşlerini, maddi delilleri, yazılı delilleri ve uyuşmazlık bakımından önem taşıyan diğer belgeleri kapsayabilir.

Alacaklının, nihai kararın fiilen uygulanmasından önce alacağını koruması için nedenler varsa, Laos medeni usulü alacağı güvenceye alan tedbirler uygulanmasına izin verir. Bu tedbirler, borç ve faiz tutarıyla sınırlı olmak üzere davalının malvarlığına el konulmasını veya malvarlığının muhafaza altına alınmasını, dava ile bağlantılı belirli işlemlerin sınırlandırılmasını, uyuşmazlık konusu ile ilgili sözleşmesel yükümlülükler üstlenilmesinin sınırlandırılmasını ve alacağın ödenmesini güvence altına almaya yönelik diğer tedbirleri içerebilir.

Duruşmanın sonunda mahkeme, şüphe veya çelişki bulunan konuları özetler ve taraflardan ek delil sunmalarını isteyebilir. Davanın koşulları yeterince açıklığa kavuşmuşsa mahkeme tarafların son beyanlarına geçer ve ardından, temyiz yoluna başvurulmadığı sürece temyiz süresinin dolmasıyla yürürlüğe giren kararını verir.

İlk derece mahkemesinin kararına, karar tarihinden itibaren 20 gün içinde veya karar tarafın yokluğunda verilmişse ya da yoklukta verilmiş karar sayılıyorsa, bildirimin alındığı tarihten itibaren 20 gün içinde istinaf yoluyla itiraz edilebilir. İstinaf başvurusu ilk derece mahkemesi aracılığıyla yapılır ve istinaf aşaması davanın hem olaylar hem de hukuk yönünden incelenmesini kapsar. İstinaf aşamasında olayların tespiti, davanın incelenmesi ve karar verilmesi süresi, dosyanın hâkime verilmesinden itibaren 4 ayı geçmemelidir.

İstinaf mahkemesinin kararı, karar tarihinden itibaren 60 gün içinde veya karar tarafın yokluğunda verilmişse ya da yoklukta verilmiş karar sayılıyorsa, bildirimin alındığı tarihten itibaren 60 gün içinde Yüksek Halk Mahkemesi nezdinde temyiz incelemesi yoluyla ileri sürülebilir. Bu aşama usule uygunluk, istinaf mahkemesi tarafından incelenmiş olayların değerlendirilmesi ve hukukun bu olaylara doğru uygulanması üzerinde yoğunlaşır. Temyiz incelemesi aşamasında davanın incelenme süresi, dosyanın hâkime verilmesinden itibaren 2 ayı geçmemelidir. Nihai karar, mahkeme kararlarının icrasına ilişkin kurallara göre yerine getirilir.

Yabancı alacaklılar bakımından, karar Laos dışında alınmışsa yabancı mahkeme kararlarının Laos’ta tanınması ve icrası önem taşıyabilir. Laos medeni usulü, yabancı mahkeme kararlarının Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin kararın verildiği devletteki büyükelçiliği, konsolosluğu veya temsilciliği aracılığıyla tanınmasına ve icrasına izin verir. Yabancı kararın Laos diline çevrilmesi ve Laos halk mahkemesi tarafından onaylanması gerekir. Bu yol, antlaşma ilişkisi bulunan devletlerden gelen kararlar ile Laos’un egemenliğini zedelemeyen, Laos hukukuna aykırı olmayan, medeni usul kurallarını ihlal etmeyen ve güvenlik ile toplumsal düzen gereklerine ters düşmeyen davalar için uygulanır.

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra alacaklı, yetkili mahkeme kararlarının icrası dairesi veya birimi aracılığıyla icra takibi başlatır. Laos’ta mahkeme kararlarının icrasına ilişkin kurallar, kesinleşmiş talimatların, emirlerin, kararların ve hükümlerin, icra edilebilir hâle geldikleri tarihten itibaren 30 gün içinde ilgili taraflara icra için gönderilmesini öngörür. İcra görevlisi kesinleşmiş kararı inceler, tarafları çağırır, icra koşulları hakkında bilgilendirir ve zorlayıcı tedbirler uygulanmadan önce borçluya gönüllü icra için süre tanır.

Mahkeme kararının icrası kapsamında alacaklının talepleri, borçlunun malvarlığının tespiti ve haczi, taşınır veya taşınmaz malların haczi ya da müsaderesi, malların değerlemesi ve açık artırma yoluyla satışı, malların birden fazla ilçe veya ilde bulunması hâlinde icra işlemlerinin yürütülmesi, ticari faaliyetten elde edilen gelirlerin tahsili ve hukuka uygun diğer icra tedbirleriyle karşılanabilir. Borçlu ödeme imkânına sahip olduğu hâlde icra bildiriminin ardından 60 günden fazla süre boyunca kararı kasten yerine getirmezse, ödenmemiş borcun 60 günden sonra yüzde 1’i ve 90 günden sonra yüzde 3’ü oranında icra para cezaları uygulanabilir. Mahkeme kararlarının icrasından sorumlu organlar haciz, müsadere, para cezası ve diğer icra emirleri verebilir; ancak yalnızca medeni borcun ödenmesini hızlandırmak amacıyla gözaltı veya özgürlükten yoksun bırakma uygulanamaz.

Borçlu Laos’ta kurulmuş bir şirket veya başka bir işletmeyse, alacağın tahsili için alternatif veya tamamlayıcı yol borçlu işletmenin rehabilitasyonu veya iflası olabilir. Alacaklı, toplam vadesi geçmiş borç tutarı en az 10.000.000 Laos kipi ise, borçlu işletmeye en az üç kez ödeme talebi göndermişse, her talep arasında en az 20 gün bulunuyorsa ve borçlu işletme talepleri aldığını kabul ettiği hâlde borcu ödememişse, ödeme güçlüğü içindeki işletme hakkında iflas başvurusu yapabilir.

İflas başvurusu dosyasında mahkemeye sunulan başvuru, ödenmemiş vadesi geçmiş borca ilişkin deliller, tahsilat yazıları veya borcun talep edildiğini gösteren diğer kanıtlar, ilgili sözleşmeler ve başvuruyla bağlantılı diğer belgeler bulunmalıdır. Rehabilitasyon ve iflas işleri, il veya başkent düzeyindeki ticaret dairesi tarafından incelenir ve yetki borçlu işletmenin kayıtlı merkeziyle bağlantılıdır.

Rehabilitasyon veya iflas süreci açıldıktan sonra borçlu işletmeye ya da malvarlığına ilişkin devam eden medeni davalar veya süreçler durdurulabilir ve iflas süreciyle bağlantılı hâle getirilebilir. Bu durum tahsilat stratejisini etkiler, çünkü alacaklının aynı malvarlığı üzerinde ayrı icra yürütmek yerine yönetici, alacaklılar toplantısı, mahkeme kararlarının icrası organı ve mahkeme aracılığıyla hareket etmesi gerekebilir.

Borçlunun malvarlığı alacaklıları tamamen tatmin etmeye yetmezse, yönetici, başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde yapılmış belirli işlemlerin geçersiz sayılması için mahkemeye başvurabilir. Bu işlemler, malvarlığının alacaklılara veya başka kişilere devri, teminatsız borçların teminatlı borca dönüştürülmesi, borcun vadesinden önce ödenmesi, varlıkların piyasa değerinin altında satılması, alacaklardan vazgeçilmesi, mevcut olmayan veya abartılmış borçların kabul edilmesi ve bir alacaklıya ya da başka bir kişiye avantaj sağlayan diğer işlemleri kapsar. Bu işlemler iptal edilirse, ilgili malvarlığı veya değer tasfiye kütlesine geri alınabilir ve yasal öncelik sırasına göre ödeme için kullanılabilir.

Tasfiyede Laos iflas hukuku, iflas sürecinin başlangıç tarihine kadar çalışanların ücretlerine ve ödenmemiş sosyal güvenlik katkılarına, ardından rehabilitasyon için kullanılan kredilerin anapara ve faizlerine, teminatlı borçlara, yasal sınır dahilindeki vergiler gibi devlet alacaklarına ve ancak bundan sonra teminatsız borçlara öncelik verir. Daha yüksek sıradaki alacaklılar, daha düşük sıradaki alacaklılardan önce ödenir; aynı sıradaki alacaklılar ise tasfiye kütlesi tam ödeme için yeterli değilse orantılı olarak ödeme alır. Bu nedenle alacaklının statüsü, teminatın varlığı ve alacağın doğduğu zaman tahsilat beklentisinin değerlendirilmesinde önemlidir.

Borçlu işletmenin sahipleri, müdürleri veya yöneticileri, yöneticinin muhasebe belgelerinin veya malvarlığının gizlendiğini, varlıkların taşındığını veya devredildiğini, borçların hukuka aykırı şekilde artırıldığını, teminatsız borçlar için teminat oluşturulduğunu, alacakların azaltıldığını veya geri çekildiğini, izinsiz işlemler yapıldığını ya da tasfiye kütlesine zarar veren başka davranışlar bulunduğunu tespit etmesi hâlinde hukuki sonuçlarla karşılaşabilir. İflasa neden olan ağır ihmalkâr veya dikkatsiz yönetim hâlinde bu kişiler, iflas kararının verildiği tarihten itibaren üç yıl boyunca herhangi bir işletmede müdür veya yönetici olarak görev yapma hakkından yoksun bırakılabilir.

Laos’ta uluslararası alacak tahsilatı konusunda desteğe ihtiyacınız varsa, Grandliga tahsilat sürecinin her aşamasında yardımcı olabilir: borçlunun ve delillerin hukuki değerlendirmesi, ödeme taleplerinin hazırlanması, borçluyla müzakereler, dava dilekçesinin hazırlanması ve sunulması, mahkeme sürecinde alacaklının konumunun yürütülmesi, malvarlığını güvenceye alan tedbirler için başvurular, mahkeme kararının icrası ve rehabilitasyon veya iflas sürecinin borçlunun malvarlığını etkilediği durumlarda tahsilat adımları. Belgeleri incelemek ve borçlunun statüsünü, mevcut delilleri, borç tutarını ve icra edilebilir malvarlığını dikkate alarak uygun tahsilat prosedürünü başlatmak için bizimle iletişime geçin.

08.10.2024

177