Gana’da alacak tahsilatı

Gana’da alacak tahsilatı, borçlunun mali durumunun, ticari faaliyetinin, mevcut varlıklarının, borcu doğrulayan belgelerin ve borçlunun ileri sürebileceği itirazların değerlendirilmesiyle başlar. Bu aşamada borçlunun doğru unvanı ve hukuki statüsü belirlenmeli, faaliyetlerine devam edip etmediği, hakkında devam eden davalar veya icra işlemleri bulunup bulunmadığı, Gana’da banka hesapları, alacaklar, taşınır mallar, taşınmazlar veya başka varlıkların tespit edilip edilemeyeceği incelenmelidir. Sözleşmeler, faturalar, teslim belgeleri, hesap dökümleri, ticari yazışmalar ve borcun yazılı olarak kabul edildiğini gösteren belgeler de stratejinin belirlenmesinde önemlidir.

Borçlu ticari faaliyetlerine devam ediyorsa, tahsilatı tamamen gerçek dışı hale getiren uygulanmamış kararlar veya icra sorunları yoksa ve belgeler alacaklının talebini açık biçimde destekliyorsa, genellikle yargı dışı alacak tahsilatı aşamasıyla başlamak uygundur. Bu aşama yazılı ödeme talebini, borçlu ile görüşmeleri, ödeme planının belirlenmesini, malların iadesini, borcun üçüncü bir kişiye devrini, hizmet veya mal takasını, teminat verilmesini ya da hukuka uygun başka bir uzlaşma yolunu içerebilir. Alacaklının, borçlunun cevaplarını, ödeme vaatlerini, itirazlarını ve görüşmeler sırasında alınan belgeleri saklaması önemlidir; çünkü bu bilgiler daha sonra mahkeme veya icra aşamasında kullanılabilir.

Borçlu ile iletişim, bildirimin posta, elektronik posta, telefon veya mesajlaşma araçlarıyla gönderilmesinden sonra başlayabilir. Amaç, ödeme veya uzlaşma kararı verebilecek kişilerle temas kurmak, borcun kabul edilip edilmediğini belirlemek ve gereksiz dava sürecine girmeden pratik bir sonuç elde etmektir. Dosyanın planlanması açısından bu iletişim için 60 güne kadar bir süre ayrılabilir; ancak üzerinde anlaşılmış bir ödeme planı uygulanıyorsa veya varlıklara ilişkin acil işlemler stratejinin daha erken değiştirilmesini gerektiriyorsa bu süre farklı şekilde yönetilebilir. Bu, yasal bir bekleme süresi değil, uygulamaya yönelik bir çalışma takvimidir. Borçlu iletişimden kaçınırsa, borca yeterli dayanak olmadan itiraz ederse veya ilk değerlendirme gönüllü tahsilatın uygun olmadığını gösterirse, bu sürenin dolması beklenmeden yargı süreci başlatılabilir.

Yargı yoluyla alacak tahsilatı başlatılmadan önce zamanaşımı süresi kontrol edilmelidir. Gana’da basit sözleşmeye dayanan birçok olağan ticari alacak için zamanaşımı süresi, dava hakkının doğduğu tarihten itibaren 6 yıldır. Benzer nitelikteki bazı sözleşme benzeri talepler için de aynı süre önem taşıyabilir. Borçlu borcu yazılı ve imzalı şekilde kabul ederse veya hukuki koşulları karşılayan kısmi ödeme yaparsa, zamanaşımı süresi bu kabul veya ödeme tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir. Talep bir mahkeme kararına dayanıyorsa 12 yıllık süre gündeme gelebilir. Bu nedenle dava açılmadan önce borcun muacceliyet tarihi, olası yazılı kabul tarihi, kısmi ödeme tarihi ve önceki mahkeme kararı incelenmelidir.

Gana mevzuatı, adli alacak tahsilatı için olağan yargılama usulünü ve alacağın açık belgelerle desteklendiği veya davalının gerekli usul işlemlerini yapmadığı durumlarda daha erken karar alınmasını sağlayan yolları öngörmektedir. Uygun yol; borç tutarına, yetkili mahkemeye, delillerin gücüne, borçlunun bulunduğu yere ve borçlunun alacağı itiraz konusu yapma ihtimaline göre belirlenir.

İlk derece mahkemeleri Bölge Mahkemeleri, İlçe Mahkemeleri ve Yüksek Mahkemelerdir. Alt mahkemelerin parasal yetkisinin artırılmasından sonra Bölge Mahkemeleri, sözleşmeden, haksız fiilden veya belirli bir para tutarının tahsilinden doğan bazı hukuk davalarına, talep tutarı 500.000 Gana sedisini aşmadığı sürece bakabilir. İlçe Mahkemeleri, bu tür davalarda talep tutarı 500.000 Gana sedisini aşıp 2.000.000 Gana sedisini aşmadığında yetkili olabilir. Daha yüksek tutarlı talepler ve daha karmaşık ticari uyuşmazlıklar genellikle Yüksek Mahkemede görülür.

Olağan yargılama, davayı başlatan mahkeme belgesiyle başlar. Davacı, talebin niteliğini, tutarını ve dayanağını davalının anlayabileceği açıklıkta belirtmelidir. Yüksek Mahkeme önündeki yargılamada, talep açıklaması davayı başlatan belgeyle birlikte sunulur veya usul kurallarına göre tebliğ edilir. Borçlu Gana dışında bulunuyorsa, belgelerin yurt dışında tebliği için mahkeme izni gerekebilir. Başvuru, uyuşmazlığın Gana ile bağlantısını göstermelidir; bu bağlantı sözleşmenin Gana’da yapılması veya ifası, yükümlülüğün Gana’da ihlal edilmesi, Gana hukukunun uygulanması, borçlunun Gana’da varlıklarının bulunması ya da Gana mahkemelerini yetkili kılan bir sözleşme hükmü olabilir.

Davayı başlatan belgenin Gana’daki davalıya tebliğinden sonra davalı kural olarak 8 gün içinde mahkemeye çıkma bildiriminde bulunmalıdır. Gana dışında tebliğe mahkeme tarafından izin verilmişse, davalının mahkemeye çıkma süresi bu izni veren kararda belirlenir. Davacının talebi belirli bir para tutarına ilişkinse ve davalı süresinde mahkemeye çıkma bildiriminde bulunmazsa, davacı talep edilen tutarı aşmayan bir temerrüt kararı ve tahsil edilebilecek yargılama giderleri için başvurabilir. Talep belirli olmayan bir para tutarına ilişkinse, davacı ara karar alabilir ve daha sonra mahkeme tarafından ödenecek tutar belirlenir.

Mahkemeye çıkma bildiriminde bulunan ve talebe karşı savunma yapmak isteyen davalı, mahkemeye çıkma süresinin bitiminden itibaren 14 gün içinde savunma beyanı sunmalıdır. Savunma beyanı davacıya tebliğ edilir ve davacı bu tebliğden itibaren 7 gün içinde cevap verebilir. Tarafların beyanları, talep veya savunmanın dayandığı önemli maddi olayların kısa açıklamasını içermeli, bu olayları kanıtlayacak delillerin ayrıntılı sunumuna dönüşmemelidir. Bir maddi iddia, karşı tarafın beyanında gerektiği şekilde çürütülmezse kabul edilmiş sayılabilir.

Davalı mahkemeye çıkmış olsa bile belgeler davalının talebe karşı gerçek bir savunması olmadığını gösteriyorsa, davacı özet karar talep edebilir. Bu yol özellikle sözleşmeler, faturalar, teslim belgeleri, hesap kayıtları, yazılı kabuller veya borç tutarını açıkça gösteren diğer belgelerle desteklenen ticari alacaklarda önemlidir. Başvuru, talebin dayandığı olayları açıklayan yeminli beyanla desteklenmelidir. Başvuru bildirimi, yeminli beyan ve ek deliller, duruşmadan en az dört tam gün önce davalıya tebliğ edilmelidir. Mahkeme, davacı lehine karar verebilir veya davalıya talebe karşı savunma yapma hakkı tanıyabilir.

Erken aşamada karar verilmezse dava olağan yargılama sürecinde devam eder. Mahkeme belgelerin açıklanması, belgelere erişim, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve ek delillerin sunulması konularını ele alabilir. Usul işlemleri tamamlandıktan ve tarafların görüşleri dinlendikten sonra mahkeme alacak talebinin esası hakkında karar verir.

Karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Bölge Mahkemesinin kararı İlçe Mahkemesine götürülebilir. Temyiz Mahkemesi, İlçe Mahkemeleri ve Yüksek Mahkemelerin kararlarına ilişkin temyiz başvurularını inceler. Gana Yüce Mahkemesi, Temyiz Mahkemesinin kararlarına karşı yapılan başvuruları değerlendirir. Geçici karara karşı temyiz süresi 21 gün, nihai karara karşı temyiz süresi ise üç aydır. Alacak tahsilatı davasında temyiz, icranın durdurulması talebi veya başka bir itiraz ihtimali, icra stratejisi belirlenirken dikkate alınmalıdır.

Alacaklının, Gana’da varlıkları, alacakları veya ticari faaliyeti bulunan borçluya karşı daha önce alınmış yabancı bir mahkeme kararı varsa, öncelikle yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve icrası yolu değerlendirilmelidir. Uygun durumlarda yabancı mahkeme kararı, karar tarihinden itibaren altı yıl içinde, temyiz süreci olmuşsa dosyadaki son karar tarihinden itibaren altı yıl içinde Yüksek Mahkemede tescil edilebilir. Tescilden sonra karar, tescili yapan mahkeme tarafından verilmiş gibi icra edilebilir. Borçlu tescile; yabancı mahkemenin yetkisizliği, yabancı yargılamadan yeterli şekilde haberdar edilmemesi, hile, Gana kamu düzenine aykırılık veya kanunda öngörülen diğer nedenlerle itiraz edebilir.

Gana mahkemesi kararının yürürlüğe girmesinden sonra veya uygulanabilir durumda yabancı mahkeme kararının tescilinden sonra alacaklının icra emri alması ve zorunlu icra sürecini başlatması gerekir. Mahkeme kararına dayanan talep bakımından 12 yıllık süre gündeme gelebilir; ancak Gana usul kuralları, karar veya emir tarihinden itibaren altı yıl ya da daha fazla süre geçmişse icra emri çıkarılması için mahkeme izni alınmasını da gerektirir. İcra emrinin geçerlilik süresi 12 aydır ve uzatılabilir.

Mahkeme kararının icrası kapsamında alacaklının talepleri, borçlunun para varlıklarına, alacaklarına, taşınır mallarına, taşınmazlarına, menkul kıymetlerine, gemilerine, uçaklarına veya icraya elverişli diğer varlıklarına yöneltilecek hukuki icra işlemleriyle karşılanabilir. Uygulamada icra, alacaklının borçlunun hesapları, müşterileri, malları, taşınmazları, payları veya Gana’daki diğer varlıkları hakkında bilgiye sahip olduğu durumlarda daha etkili olur. Alacaklı Gana dışında yerleşikse, icra yoluyla elde edilen tutarların ödenmesi Gana dışına ödeme kurallarına, bankacılık gereklerine veya Gana Bankasıyla bağlantılı izinlere uyumu da gerektirebilir.

Borçlunun Gana’dan ayrılması, mal varlığını gizlemesi, fonları taşıması veya tahsilatı zorlaştırması yönünde gerçek bir risk varsa, alacaklı borçlunun davranışı ve mevcut varlıklarla bağlantılı koruyucu usul önlemlerini değerlendirebilir. Bu önlemler, icrayı zorlaştıran somut bir riskin delillerle gösterilmesine bağlıdır ve gecikmenin daha sonra kararın uygulanmasını etkisiz hale getirebileceği durumlarda önem taşır.

Alacak tahsilatı için ek bir yol, borçlu şirketin ödeme acziyle bağlantılı işlemler olabilir. Gana hukukunda ödeme aczi yönetimi, yeniden yapılandırma ve resmi tasfiye ile ilgili mekanizmalar öngörülmüştür. Bu yol, olağan mahkeme yoluyla tahsilattan farklıdır; çünkü borçlarını ödeyemeyen veya mali durumu resmi ödeme aczi süreci gerektiren bir şirketi ilgilendirir.

Alacaklı, kanuni koşullar gerçekleştiğinde ödeme acziyle bağlantılı mekanizmalardan yararlanabilir. Muaccel alacağı bulunan alacaklı yazılı ödeme talebi göndermişse ve şirket bu talebin ardından 30 gün içinde borcu ödemez, güvence altına almaz veya alacaklıyı makul şekilde tatmin edecek bir ödeme düzeni oluşturmazsa şirket borçlarını ödeyemiyor sayılabilir. Ayrıca alacaklı lehine verilen mahkeme kararı veya emri kapsamında başlatılan icra ya da başka bir usul işlemi tamamen veya kısmen sonuçsuz kalırsa ya da şirketin borçlarını ödeyemediği sicil makamına ispatlanırsa ödeme aczi gündeme gelebilir. Ödeme gücü değerlendirilirken koşullu ve gelecekte doğabilecek yükümlülükler de dikkate alınabilir.

Ödeme aczi işlemleri kapsamında, alacaklılara zarar veren veya tasfiye öncesinde şirketten değer çıkarılmasına yol açan işlemler iptal konusu yapılabilir. Bu işlemler özellikle şunları içerebilir: 1) tasfiyeden önceki ilgili dönemde borçlunun mal varlığı üzerinde oluşturulan değişken teminat; 2) tasfiye başvurusundan önceki dönemde para ödenmesi, mülkiyet devri veya malların teslimi; 3) mal varlığının düşük değerle elden çıkarılması veya muaccel borcun ödenmesi amacına hizmet etmeyen bir tasarruf işlemi, eğer bu işlem kanuni inceleme dönemi içinde yapılmışsa.

Buna ek olarak, borçlu şirketin faaliyetlerinde hileli davranışa bilerek katılan yöneticiler veya şirketle bağlantılı diğer kişiler, mahkemenin belirlediği ölçüde şirketin borçlarından veya diğer yükümlülüklerinden şahsen sorumlu tutulabilir. Bu kuralların uygulanması, borçlu şirketten hukuka aykırı şekilde çıkarılan mal varlığının veya değerin geri kazandırılmasını ve böylece alacaklıların taleplerini karşılamak için tasfiye masasının artırılmasını sağlayabilir.

Dosyanız Gana’da alacak tahsilatı ile ilgiliyse, Grandliga tahsilat sürecinin temel aşamalarında destek sağlayabilir: borçlu ve belgelerin analizi, yargı dışı görüşmeler, dava stratejisinin hazırlanması, yabancı tarafların bulunduğu dosyalarda tebligat konuları, mahkeme süreci, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve icrası, icra işlemleri, ödeme aczi süreçleri ve borçlunun mal varlığını azaltmış olabilecek işlemlerin değerlendirilmesi. Alacaklıların, belgeleri, borçlunun durumunu, mevcut varlıkları ve Gana’daki uygulanabilir icra imkânlarını dikkate alarak uygun tahsilat yolunu seçmesine yardımcı oluyoruz.

11.12.2024

223